ตลอดสัปดาห์ที่ผ่านมา หลายคนที่แวะเวียนมาที่โรงเรียนสาธิตแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ในคาบ 1-2 อาจเห็นเด็ก ๆ ผูกผ้าพันคอสีละ 2-3 คน ถือแผนที่โรงเรียนและโทรศัพท์มือถือ วิ่งไปมาทั่วโรงเรียน นี่คือกิจกรรมการเรียนรู้กลุ่มประสบการณ์การเรียนรู้วิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ในหัวข้อ “Location”

คลาสนี้ถูกรันเป็นปีที่สองแล้ว โดยพัฒนาขึ้นมาพอสมควร ทั้งจากข้อมูล AAR (After Action Review) ปีที่แล้ว จากวัตถุประสงค์ที่เพิ่มขึ้นมา และจากการมาระดมวิพากษ์ของผู้เชี่ยวชาญด้านวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์หลายๆคน

คลาสนี้ต้องการให้เด็ก ๆ ได้ทำความรู้จักและสัมผัสกับ Coordinate Plane, Ordered Pairs และ Negative Numbers โดยไม่ “สอน” ไปตรง ๆ แต่จะ “แอบ” ให้เด็ก ๆ ได้ใช้ในสถานการณ์จริง และเรียนรู้ไปโดยไม่รู้ตัว และเนื่องจากคลาสนี้ถูกวางให้อยู่ถัดจากการมอบหมายโปรเจกสร้างเครื่องเล่นสวนสนุก จึงถูกคาดหวังว่าจะต้องเป็นพื้นที่ให้เด็ก ๆ ได้รู้สึกถึงการทำงานเป็นทีมที่ควรจะเป็น (ตามมุมมองและประสบการณ์ของเด็กม.1) ด้วย

ลองดูสิว่าใน 3 ชั่วโมงนี้ มีอะไรเกิดขึ้นบ้าง

เริ่มจากให้เด็ก ๆ จับกลุ่มตามกลุ่มโปรเจกสวนสนุก แล้วแต่ละกลุ่มแบ่งเป็นทีม alpha กับ beta และชวนตกลงเกี่ยวกับวิธีการบอกตำแหน่งบนแผนที่โรงเรียนให้เรียบร้อย

ภารกิจแรกให้ทีม alpha ให้อยู่ในห้อง แต่ละกลุ่มจะสุ่มเลือกรูปทีละรูป แล้วเดาว่าสิ่งของในรูปคืออะไร อยู่ตรงไหนของโรงเรียน แล้วส่งข้อมูลไปให้ทีม beta ที่รออยู่นอกห้อง ผ่านทาง line โดยส่งได้ 2 อย่างเท่านั้น คือ พิกัดของสิ่งของนั้น และลักษณะของสิ่งของนั้น (คำใบ้) จากนั้นทีม beta จะวิ่งไป selfie กับสิ่งของนั้นส่งกลับคืนมาให้ครูตรวจ ถ้าผ่านก็จะเลือกรูปถัดไปได้ (มีทั้งหมด 12 รูป แต่ให้ทำ 5 รูป ภายใน 20 นาที) กลุ่มไหนครบก่อนให้รีบกลับมา หรือหมดเวลาก่อนก็กลับมา

เมื่อทีม alpha กับ beta ของแต่ละกลุ่มกลับมาเจอกัน จะมีเสียงบ่น ไม่พอใจ และตำหนิกัน

alpha จะไม่พอใจที่ทีม beta ส่งรูปมาช้า ตีความคำใบ้ไม่ได้ ส่งรูปมาไม่ตรงโจทย์ ส่วนทีม beta จะไม่พอใจที่ทีม alpha ส่งข้อมูลมาช้า ส่งพิกัดมาผิดที่ หรือคำใบ้ไม่เคลียร์

นี่เป็นหลุมที่เราขุดไว้เอง หุหุ

สักพักทีม alpha จะบอกว่า “ถ้าเราออกไปข้างนอกนะ ใบ้อะไรมาเราก็ตีความได้หมด และถ่ายรูปได้เร็วกว่า” ส่วนทีม beta ก็จะบอกว่า “ถ้าเราอยู่ในห้องนะ เราจะรู้หมดว่าสิ่งของในรูปนั้นอยู่ตรงไหน และใบ้ได้ดีกว่า” เมื่อเหตุการณ์นี้เกิดขึ้นก็ถึงเวลาทำภารกิจกันอีกรอบ โดยรอบนี้ให้สลับหน้าที่กันระหว่าง alpha กับ beta (จังหวะที่บอกว่าให้สลับหน้าที่กัน จะมีเสียงเฮแบบสะใจของเด็กๆออกมา) โดยใช้รูปเซตใหม่

พอเสร็จภารกิจรอบสอง ให้เด็ก ๆ ได้แชร์ความรู้สึกให้กันฟัง ระหว่างรอบแรกกับรอบสอง เป็นยังไง เห็นความแตกต่างของหน้าที่ของแต่ละทีมมั้ย สิ่งที่เราบอกว่าอีกทีมทำได้ไม่ดีในรอบแรก พอเราได้ทำเองในรอบสองมันเป็นเหมือนที่คิดไว้มั้ย ทีมเวิร์คที่ดีจะต้องเป็นยังไงดี และขอโทษขอโพยกันในกลุ่มให้เรียบร้อยก่อนที่จะสุมหัวกันทำภารกิจถัดไป

พอจบเรื่อง Team Work ก็ชวนเด็ก ๆ Debrief ว่าภารกิจที่ทำไปเมื่อกี้เขาได้คุ้นเคยกับคำว่า “พิกัด” ไปแล้ว ซึ่งบอกพิกัดโดยใช้สิ่งที่เรียกว่า “คู่อันดับ (Ordered Pairs)” บนแผนที่โรงเรียนที่มีแกนนอนและแกนตั้งวางไว้อยู่ ซึ่งเรียกว่า “ระนาบพิกัดฉาก (Rectangular Coordinate Plane) และขยายไปถึงการระบุตำแหน่งบนโลก (Lat,Long) ของตำแหน่งโรงเรียน การระบุตำแหน่งของหน้าจอสัมผัส หรือแม้แต่ตำแหน่งในเกมอย่าง Mine Craft หรือเกมอื่น ๆ

อีกอย่างหนึ่งที่แอบให้ใช้ไปอย่างเนียน ๆ คือ จำนวนลบ ซึ่งเด็ก ๆ ก็เข้าใจ Sense ของมันและใช้ได้เลยโดยไม่ต้องสอนด้วยซ้ำ เพราะจริง ๆ เขาใช้ในชีวิตจริงอยู่แล้วโดย(อาจ)ไม่รู้ตัว กับการบอกอุณหภูมิ

ภารกิจสุดท้ายของวันนี้คือ สมาชิกในกลุ่มต้องระดมกันลงจุดบนระนาบพิกัดฉากแล้วลากเส้นเชื่อมทีละจุด ทีละจุด สุดท้ายเส้นเหล่านั้นจะประกอบออกมาเป็นรูปตัวละครของการ์ตูนหรือภาพยนตร์ที่เขารู้จัก

-----

เราเชื่อว่าคลาสเรียน 1 คลาส ไม่ได้มีแค่ content เท่านั้น แต่ยังมีประสบการณ์ที่เด็ก ๆ จะได้รับ ทั้งความคิด ความรู้สึก การรับรู้ และการลงมือ เพื่อให้ฝังลึกเข้าไปในใจ คลาสนี้ก็เป็นเรื่อง team work และความธรรมดาของคณิตศาสตร์ในชีวิตจริง เพื่อสร้างแรงบันดาลใจที่จะเรียนรู้มันในเชิงลึกต่อไป (ธรรมดาในที่นี้คือ เจออยู่แล้วโดยทั่วไป ไม่ได้เป็นของสูงที่เข้าถึงยากหรือแตะต้องไม่ได้)

ปล. คลาสที่เป็น content-based คงไม่ยากสำหรับการ make up class ให้เด็กที่ขาดเรียน แค่เรียกมาบรีฟเนื้อหา แต่คลาสที่เน้นประสบการณ์แบบนี้ จะ make up class ยังไงดี ให้เขาได้มากกว่าเนื้อหาความรู้