
บางครั้งเวลาให้เราเริ่มออกแบบอะไรสักอย่างถึงแม้จะมีปัญหามาให้แล้ว หรือมีตัวอย่างงานออกแบบเยอะแยะมาให้ ผู้เรียนก็อาจจะยังเชื่อมโยงสิ่งนี้กับโจทย์ของตัวเองยังไม่ออก เลยอยากลองชวนให้พาผู้เรียนเห็นตัวอย่างจากสิ่งที่
ธรรมชาติ "ออกแบบมาให้แล้ว" แล้วการออกแบบอาจจะเป็นแค่เรื่องกล้วยๆ ;)
จริงๆ แล้วไอเดียการสอนนี้ได้แรงบันดาลใจมาจากประโยคนึงใน class ที่เคยเรียนกับอาจารย์ที่มหาลัยในวิชา Sustainable Design อาจารย์ตุ๊กตาเคยพูดเอาไว้ว่า
"ถ้าอยากจะออกแบบอะไรให้กลับไปดู ธรรมชาติ เพราะธรรมชาติออกแบบเอาไว้แล้ว"
จากประโยคนั้นเลยได้มีโอกาสเอา concept นั้นไปสอนเด็ก ๆ ที่เรียนศิลปะกับเราให้เค้าสามารถเชื่อมโยงกระบวนการออกแบบกับ Function และ Solution ได้ง่ายขึ้นจาก กล้วย (ซึ่งเป็นแค่หนึ่งใน element ของธรรมชาติที่ถูกออกแบบมาอย่างแยบยล คุณครูสามารถหยิบเอาตัวเลือกใดๆ ในธรรมชาติมาเป็นตัวอย่างก็ได้ เช่น การเกิดฝน น้ำ ส้ม แอปเปิ้ล ฯลฯ)
ไอเดียนี้เลยอยากหยิบ "กล้วย" ที่ใครๆ ก็คุ้นเคยหรือนึกรูปร่างลักษณะของมันออกเป็นตัวอย่างงานออกแบบที่น่าจะทำให้ผู้เรียนเก็ทขึ้น
STEP 1 เรามามองแค่กล้วยกันก่อน
'กล้วย' ออกแบบอะไรมาแล้วบ้าง?

จากรูป ชวนเด็กๆ จำแนกลักษณะต่างๆ ที่เค้าเห็นจาก 'กล้วย' ว่ามันมีอะไรบ้าง แล้วลองชวนเค้าคิดว่า
"ทำไมนะ ทำไมมันถึงเป็นแบบนั้น กล้วยกำลังสื่อสารอะไรกับเราบ้างนะ?"
ส่วนนี้ไม่มีผิดถูก ให้เห็นถึงภาพรวมกว้างๆ ของสิ่งๆ นี้
คุณครูอาจจะเสริมระหว่างขั้นตอนนี้หรือตอนท้ายก็ได้ว่าจริงๆ แล้วสิ่งที่เราแตกออกมามันก็คือ Function กับ Solution ในงานออกแบบนั่นแหละ
STEP 2 ลองคิดย้อนกลับไปดูซิ ว่าเพราะอะไรนะ? ทำไมถึงเป็นแบบนั้น
'กล้วย' คิดย้อน

หลังจากที่แตกลักษณะต่างๆ ภาพรวมออกมา ลองมาใส่เหตุผลของสิ่งเหล่านั้นดู
"เพราะอะไร ทำไม มันถึงถูกสร้างมาแบบนั้น"
โดยส่วนสำคัญคือเราอาจจะลองให้เด็กๆ เห็นภาพวัฏจักรของ 'กล้วย' ตั้งแต่เริ่มจนจบ เราจะเห็นได้ว่า ธรรมชาติ สร้างทุกอย่างขึ้นมาโดยไม่ทิ้งขยะเอาไว้เลย
อาจจะเป็นประเด็นเล็กๆ ที่เราสอดแทรกไปกับการสอนได้ว่า "การที่เราออกแบบอะไรสักอย่างนอกจากที่เราต้องรับผิดชอบกับผู้ใช้งานแล้ว เราควรรับผิดชอบต่อโลกด้วยนะ"
STEP 3 เชื่อมโยงกับของที่เด็กๆ พบเห็นในปัจจุบัน
'กล้วย' เหมือนอะไรบ้าง?

หลังจากที่ทำความรู้จักกับ 'กล้วย' ก็พาเด็กๆ เชื่อมโยงกับสิ่งต่างๆ ที่พบเห็นในปัจจุบัน
ลองแตกดูว่าจริงๆ แล้ว สิ่งที่กล้วยมี มันเหมือนกับของแบบไหนบ้างนะ
ตรงนี้จะช่วยทำให้เค้าเห็นถึงเหตุผลที่เชื่อมโยงกันของงานออกแบบ เห็นว่าใน 1 Function มันเกิดออกมาได้อีกหลาย Solution มากๆ หรือ Function แบบเดียวกันเมื่อไปอยู่กับของสิ่งอื่น Solution ที่เหมาะสมกับสิ่งนั้นอาจจะเปลี่ยนตามไปด้วย
เช่น กล้วยเปลี่ยนสีได้เพื่อบอกอายุ หรือสามารถบอกสรรพคุณของมันในช่วงสีต่างๆ ได้ แต่ถ้าเราไปมองดูว่าอะไรที่เปลี่ยนสีได้อีกเพื่อบ่งบอกสถานะบางอย่าง มันอาจจะคล้ายกับ ไฟจราจรที่เปลี่ยนสีเพื่อสั่งให้รถ หยุด ไปข้างหน้า หรือเตรียมชะลอ
อันที่จริงมนุษย์ใกล้ชิดกับธรรมชาติมาก เพียงแต่อาจจะไม่ค่อยได้สังเกตมันเท่าไหร่ ถ้าลองพาไปสะกิดให้สังเกต ก็จะเริ่มเห็นมิติของเหตุผลและผลที่มันสอดคล้องกันมากขึ้น เลยคิดว่าเป็นหนึ่งในตัวอย่างที่ค่อนข้างเวิร์คที่คุณครูสามารถเอาไป apply ในการสอนได้ค่ะ
ที่เขียนไปเป็น step ที่ค่อนข้างหลวมๆ เพราะเป็นแค่ concept ที่วางเอาไว้แล้วค่อย apply กับเด็ก เด็กบางคนลำดับในการทำความเข้าใจกระบวนการอาจจะต่างกัน เลยจะมีการสลับขั้นตอนการสอนไม่ได้เรียงตาม Step แบบนี้เสมอไป หรืออาจจะมีบางอย่างแทรกเข้ามา แต่ก็หวังว่าจะเป็นประโยชน์กับห้องเรียนอื่นๆ นะคะ
หากคุณครูสนใจประเด็นนี้เพิ่มเติม สามารถ Search คำว่า Environmental Ethics จะเป็นในส่วนที่เรียกว่า Ecocentrism เป็นฐานรากในการมองว่าตนเป็นส่วนหนึ่งของระบบค่ะ ^^
หรืออ่านเพิ่มเติมจาก link นี้ได้เลยค่ะ
แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!