
ถ้าให้นึกภาพห้องเรียนอนุบาล เราคงคุ้นชินกับห้องเรียนที่มีคุณครูยืนสอนอยู่หน้าห้อง หรือห้องที่เด็กวิ่งเล่นทั้งวันจนแทบไม่ได้เรียนเหมือนจับปูใส่กระด้ง คงจะดีไม่น้อยหากเราสามารถออกแบบห้องเรียนอนุบาล ที่เด็ก ๆ ได้ทั้งความรู้และความสนุกไปพร้อมกัน แต่การที่จะสร้างห้องเรียนแบบนั้นได้ ก่อนอื่นต้องเข้าใจว่าแท้จริงแล้วธรรมชาติของเด็กวัยนี้คืออะไร และพวกเขาต้องการห้องเรียนแบบไหน
แต่สิ่งเหล่านี้อาจไม่ใช่เรื่องยากสำหรับ คุณครูพิม (วรรณพิศา พฤษมาศ) คุณครูประจำชั้นอนุบาล 3/2 โรงเรียนบ้านป่าเหมือด จังหวัดเชียงใหม่ ผู้ที่เชื่อว่าธรรมชาติเด็กวัยนี้เต็มไปด้วยจินตนาการ และพัฒนาการในการเรียนรู้สิ่งต่าง ๆ ด้วยตนเองอยู่แล้ว ครูเป็นเพียงผู้คอยสนับสนุนเท่านั้น และเพื่อให้เด็กทุกคนได้เรียนรู้มากที่สุด ครูพิมจึงคิดการสอนแบบใหม่ที่น่าสนใจขึ้นมา ที่ชื่อว่า STAMPER learning มาดูกันว่าเทคนิคนี้จะน่าสนใจขนาดไหน และจะสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้อย่างไรบ้าง
จาก STEAM สู่ STAMPER
ครูพิมเล่าว่า การทำให้เด็กเรียนรู้ได้อย่างมีประสิทธิภาพไม่ใช่เรื่องง่าย โดยเฉพาะระดับชั้นอนุบาล ที่เด็กทุกคนแตกต่างกันมาก ยิ่งความแตกต่างในห้องเรียนมากเท่าไหร่ การสอนแบบปกติอาจใช้ไม่ได้ผลกับทุกคน ทำให้ครูพิมเจอว่าเด็กบางคนยังมีปัญหาในการเรียนรู้ เช่น ขาดทักษะการสื่อสารผ่านการพูดและการเขียน หรือการไม่ยอมรับฟังความเห็นของผู้อื่น ที่ครูพิมมองว่าสิ่งเหล่านี้เป็นทักษะทางสังคมที่สำคัญมากในปัจจุบัน
จึงนำไปสู่ไอเดียการสอนรูปแบบใหม่ ที่เรียกว่า STAMPER learning หรือเทคนิคการสอนแบบบูรณาการที่ครูพิมต่อยอดมาจาก STEAM design process ที่เดิมประกอบด้วย S (Science), T (Technology), E (Engineer), A (Art), M (Math) โดยครูพิมได้เพิ่ม P (Present) และ R (Response) เพื่อมาแก้ไขปัญหาเรื่องการสื่อสารนั่นเอง
STAMPER learning ผ่านการปลูกถั่วเขียว
สำหรับการสอนแบบ STAMPER learning นั้น คุณครูจะมีหน้าที่ออกแบบกิจกรรมอะไรก็ได้ ที่เด็กจะได้เรียนรู้ครบทุกทักษะในกิจกรรมเดียว จากนั้นก็เตรียมอุปกรณ์ที่จำเป็นให้เด็ก ๆ สามารถเลือก วางแผน และลงมือทำด้วยตนเอง โดยที่ครูเป็นเพียงผู้ที่คอยสังเกตการเรียนรู้และให้คำแนะนำ
ตัวอย่างการใช้ STAMPER learning ในกิจกรรมปลูกถั่วเขียว
· S (Science) ให้เด็กฝึกสังเกต และฝึกคิดแบบเป็นเหตุเป็นผล เช่น ตั้งคำถามว่าเมล็ดถั่วมีสีอะไร หรือเพราะอะไรเมล็ดถั่วจึงแข็งเมื่อยังไม่โดนน้ำ
· T (Technology) ให้เด็กใช้อุปกรณ์ในการค้นคว้าเพิ่มเติม เช่น ตั้งคำถามว่าปลูกถั่วเขียวต้องให้อะไรบ้างนอกจากการรดน้ำ
· A (Art) ให้เด็กวาดรูปถั่วเขียวในแต่ละวัน
· M (Math) ให้เด็กนับเมล็ดถั่วเขียว และวัดความสูงของต้นถั่ว
· P (Present) ให้เด็กนำเสนอสิ่งที่ตนเองลงมือทำ
· E (Engineer) ให้เด็กคิดและแก้ปัญหาด้วยตนเอง เช่น ตั้งคำถามว่าถ้าไม่มี foggy ฉีดน้ำ เด็ก ๆ จะรดน้ำต้นถั่วเขียวอย่างไร
· R (Response) ให้เด็กได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็น และรับฟังเพื่อน ๆ อย่างสร้างสรรค์
หลังจากออกแบบและลองใช้ STAMPER learning มาแล้วกว่า 1 ปี ครูพิมก็พบว่า เด็ก ๆ มีกระบวนการคิดดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ทั้งความสามารถในการคิดสร้างสรรค์และคิดแก้ปัญหา แต่อย่างไรก็ตามครูพิมยังคิดต่อยอดไปในอนาคตอีกว่า การเรียนรู้ของเด็กแต่ละรุ่นอาจไม่เหมือนกัน จึงคิดว่าตนเองจะพัฒนารูปแบบสอนให้เหมาะสมกับเด็กต่อไปเรื่อย ๆ
Maker space - พื้นที่จำกัด ยิ่งต้องจัดอย่างสร้างสรรค์
STAMPER learning อาจหยุดอยู่แค่แนวคิด หากโรงเรียนยังขาดความพร้อมเรื่องอุปกรณ์หรือสื่อการเรียนการสอน จึงปฏิเสธไม่ได้ว่าหัวใจสำคัญของกระบวนการนี้อยู่ที่การจัด “Maker space” หรือพื้นที่สร้างสรรค์ ที่จะช่วยเติมเต็มการเรียนรู้ในห้องเรียน ให้เด็กสามารถ “สร้าง” และ “นำเสนอ” สิ่งใหม่ ๆ ที่ตนเองคิดได้อย่างอิสระ
ถ้าจะให้อธิบายง่าย ๆ “Maker space” คือพื้นที่ที่รวบรวมวัสดุอุปกรณ์สำหรับการสร้างสรรค์ผลงานต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็น สี กระดาษ กล่องลัง ขวดน้ำ ไม้ไอติม ลูกปัด เข็ม ด้าย กาว ฯลฯ อาจเรียก Maker space ว่าเป็นร้านเครื่องเขียนขนาดย่อมในห้องเรียน ที่เมื่อถึงเวลาทำกิจกรรม คุณครูจะปล่อยให้เด็ก ๆ มาเลือกอุปกรณ์ภายในร้านไปสร้างสรรค์ผลงานของตนเองได้ตามใจชอบ
แต่ห้องเรียนแต่ละที่อาจถูกจำกัดด้วยพื้นที่ โจทย์สำคัญที่ครูต้องคิดคือ เราจะจัดวางอุปกรณ์ต่าง ๆ อย่างไร ให้เด็ก ๆ สามารถเข้าไปหยิบใช้ได้อย่างสะดวก ครูพิมก็บอกว่า ถ้าเรามีพื้นที่จำกัดจริง ๆ เราอาจออกแบบมุม maker space แบบติดผนัง ที่นอกจากจะดูสวยงาม ประหยัดพื้นที่แล้ว เด็ก ๆ ยังมีพื้นที่เหลือสำหรับการสร้างสรรค์ผลงานอีกด้วย
Learning box - ไอเท็มที่มาตอบโจทย์การสอนออนไลน์
หลายคนอาจสงสัยว่าครูพิมจะสอนแบบ STAMPER learning ได้อย่างไร ในสถานการณ์โควิด-19 ที่บังคับให้ทุกโรงเรียนจัดการเรียนการสอนแบบออนไลน์ เพราะต้องยอมรับว่าเด็กทุกบ้าน คงไม่ได้มีอุปกรณ์ที่ครบครันเหมือนกับ Maker space ในห้องเรียนแน่ ๆ ซึ่งครูพิมและมูลนิธิบ้านปลาดาวต่างก็เล็งเห็นถึงปัญหานี้ จึงพัฒนาสิ่งที่เรียกว่า “ป่าเหมือด Learning box” หรือกล่องการเรียนรู้ ที่เปรียบเสมือน Maker space เคลื่อนที่ ให้เด็กทุกคนสามารถเรียนรู้ได้ทุกที่ ทุกเวลา
ถึงแม้ว่าเด็กทุกคนจะมี Learning box เป็นของตนเองแล้ว ครูพิมยังบอกอีกว่า ความยากของการทำ online STAMPER learning ยังมีเรื่องการสื่อสารกับผู้ปกครอง ที่ครูพิมต้องพยายามทุกวิถีทาง ไม่ว่าจะเป็นการสื่อสารผ่านวิดีโอคอล การทำคู่มือตัวอย่าง หรือแม้แต่การลงพื้นที่ไปเยี่ยมบ้านด้วยตนเอง เพื่อให้ผู้ปกครองเข้าใจกระบวนการสอน และสามารถติดตามพัฒนาการ และประเมินเด็ก ๆ ได้ใกล้เคียงกับเกณฑ์ของ S, T, A, M, P, E, R มากที่สุด
คุณครูผู้อำนวยความสะดวก
เหนือสิ่งอื่นใด STAMPER learning จะเกิดขึ้นไม่ได้เลย ถ้าขาดความเอาใจใส่ของครูผู้สอน ตั้งแต่การทำความเข้าใจธรรมชาติของตัวเด็ก การคิดรูปแบบการสอนใหม่ ๆ มาแก้ปัญหาในห้องเรียน หรือแม้แต่ความตั้งใจที่จะสื่อสารกับผู้ปกครอง เพื่อให้เด็กสามารถเรียนรู้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ดังนั้นนอกจาก STAMPER learning แล้ว อีกหนึ่งสิ่งที่ครูพิมอยากฝากถึงคุณครูทุกคน ก็คือ “ เราอยากให้ครูปัจจุบันปรับเปลี่ยนตัวเอง จากผู้สอนมาเป็นผู้อำนวยความสะดวกมากขึ้น อำนวยความสะดวกในที่นี้หมายถึง การยึดตัวเด็กเป็นสำคัญ คือ ไม่ว่าเด็กอยากจะเรียนรู้อะไร อยากทำอะไร ถ้าเราดูแล้วว่านั่นเป็นสิ่งที่ดีต่อพัฒนาการการเรียนรู้ของเขา เราก็ควรอำนวยความสะดวกให้เขาอย่างเต็มที่ และอีกอย่างก็คือ เรามองว่าครูไม่จำเป็นต้องรู้ทุกเรื่องก็ได้ เพราะครูสามารถเรียนรู้ไปพร้อม ๆ กันกับเด็ก เพื่อไปยังเป้าหมายที่ตั้งไว้ด้วยกันได้”
แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!