ก่อนอ่าน ไอเดียนี้ผมไม่ได้เขียนแผนการสอนไว้นะครับ และเป็นกิจกรรมที่ค่อนข้างใช้เวลา 2-3 คาบ ครับ ใครที่เป็นห่วงเรื่องการวัดประเมินผล ผมเสนอแนะให้ครูสังเกตพฤติกรรมและบอกFeedback เป็นรายคาบ แล้วดูผลลัพธ์ของการพัฒนาในภาพรวมครับ (ในตอนสุดท้ายผมให้นักเรียนเป็นผู้ให้คะแนนตนเองครับ)

จุดเริ่มต้นไอเดียนี้เกิดจากการได้ไปเดินงาน "หุ่นฟางนกชัยนาท" ทำให้เห็นการบูรณาการกันของฝ่ายงานต่าง ๆ ที่ได้จัดงานและนำเอาเอกลักษณ์ของจังหวัดชัยนาทมาจัดแสดงในงาน ผมจึงเกิดไอเดียที่จะให้นักเรียนได้เป็นตัวแทนในการจัดงานเหล่านี้ดูบ้าง แต่ถึงกระนั้นชุมชนบ้านชัฏฝางที่เป็นที่ตั้งของโรงเรียนผมนั้นมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่น่าสนใจเช่นกัน จึงได้คิดกิจกรรมที่จะให้นักเรียนได้จัดงานมหกรรมประจำชุมชนของตัวเองเสียเลย

เริ่มต้นด้วยการมอบหมาย หน้าที่รับผิดชอบต่างๆ ได้แก่

• ฝ่ายบริหาร(ฝึกความเป็นผู้นำ การบริหารงานส่วนรวม) หน้าที่ ตัดสินใจในภาพรวม กำกับดูแลฝ่ายงานต่าง ๆ ให้เรียบร้อย รายงานความคืบหน้าของงานให้ครูทราบในแต่ละคาบเรียน
• ฝ่ายสร้างสรรค์(ฝึก Creative Thinking) หน้าที่ สร้างสรรค์งานในจุดต่าง ๆ ของมหกรรม เช่น จุดเวทีการแสดง จุดถ่ายภาพ จุดการละเล่น เป็นต้น
• ฝ่ายวาดเขียน หน้าที่ ร่างงานลงในกระดาษชาร์ตรวมถึงรายละเอียดต่าง ๆ (มีตัวอย่างครับ)
• ฝ่ายประสานงาน(ฝึกทักษะสื่อสาร การลำดับความคิดอย่างเป็นขั้นตอน) หน้าที่ ประสานงานฝ่ายต่าง ๆ ระหว่างผู้บริหาร ฝ่ายสร้างสรรค์ และฝ่ายนำเสนอ
• ฝ่ายนำเสนอ/ประชาสัมพันธ์(ฝึกทักษะการพูดอย่างมีกระบวนการ) หน้าที่ จัดลำดับข้อมูลของงานมหกรรมเพื่อเตรียมนำเสนอในตอนจบของกิจกรรม และจัดทำ Content เชิญชวนในรูปแบบใดก็ได้ ให้แก่คุณครูหรือนักเรียนชั้นอื่น ๆ

ช่วงแรก ๆ นักเรียนก็ยังมึนๆงงๆอยู่ คุณครูสามารถให้ข้อเสนอแนะในการเริ่มงานได้ พอนักเรียนเริ่มรู้หน้าที่ของตัวเองว่าต้องทำอะไรงานก็จะเริ่มออกมาดีขึ้นเป็นรูปเป็นร่างครับ

เมื่อแบ่งหน้าที่เสร็จแล้วให้นักเรียนลงมือทำงานได้เลยครับ โดยครูต้องคอยสังเกตว่าใครไม่ให้ความร่วมมือ สังเกตปัญหาในคาบนั้น ๆ และต้องจดไว้เป็น Feedback ท้ายคาบด้วยนะครับ

ตัวอย่างในห้องเรียนของผมนะ

• ฝ่ายบริหารจะคอยดูแลความคืบหน้าของงาน และช่วยตัดสินใจให้กับฝ่ายอื่น ๆ เพื่อที่งานจะได้ดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง ในตอนท้ายคาบฝ่ายบริหารก็จะมารายงานความคืบหน้าของงานในวันนั้น รวมถึงการให้ความร่วมมือของเพื่อนในห้อง
• ฝ่ายสร้างสรรค์ในห้องเรียนของผมนักเรียนแบ่งงานกันออกเป็น 4 กลุ่ม กลุ่มละ 2-3 คน โดยแต่ละกลุ่มจะมีหน้าที่โซนรับผิดชอบของตนเอง เช่น โซนถ่ายภาพก็จะไปคิดรายละเอียดว่าจะนำเอาเอกลักษณ์ของชุมชนมาสอดแทรกอย่างไรในที่นี้นักเรียนมีการนำเอาผ้าทอลาวครั่งมารวมกับดอกฝางและสร้างสรรค์ออกมาเป็นเสื้อที่สวมในงานเพื่อถ่ายภาพ หรือโซนการแสดงก็จะมีการบูรณาการกับการแสดงเพลงพื้นบ้านรำมะนาเข้ากับงานคอนเสิร์ตที่มีความเป็นสากล มีการแสดงของวงดนตรีมากมาย เช่น Three Man Down Safeplanet คาราบาว ด้วยนะขอบอก มีโซนการละเล่นที่นำเอาการละเล่นพื้นบ้านมาใส่รายละเอียดลงไปในงาน ให้ได้ความรู้สึกแบบงานวัด และโซนอาหารเครื่องดื่มก็จะมีการคิดเมนูที่นำเอาวัตถุดิบท้องถื่นมาประกอบอาหารสร้างมูลค่าเพิ่ม เป็นต้น

• ฝ่ายวาดเขียนได้งานประมาณนี้ครับ งานร้อนหน่อยเพราะนักเรียนแก้ไขหลายรอบครับ เกือบไม่ทัน (ผังงานในรูปคือผังโรงเรียนของจริงเลยครับ)

• ฝ่ายประสานงานจะคอยสื่อสารระหว่างผู้บริหารและฝ่ายอื่น ๆ เช่น การนำรายละเอียดของฝ่ายสร้างสรรค์ไปเสนอต่อผู้บริหาร การนำข้อเสนอของผู้บริหารมาสู่ฝ่ายสร้างสรรค์หรือฝ่ายอื่น ๆ เป็นต้น
• ฝ่ายนำเสนอ ก็จะคอยเก็บรายละเอียดของงานและคิดรูปแบบการนำเสนอที่สร้างสรรค์ นอกจากนี้ยังทำงานร่วมกับฝ่ายประสานงานในการประชาสัมพันธ์งานภายในโรงเรียน (โรงเรียนผมเป็นขยายโอกาสขนาดเล็กครับ นักเรียนและครูจึงมีไม่มาก)

ในกิจกรรมนี้เกิดการบูรณาการหลายสิ่งหลายอย่างเข้าด้วยกัน อาทิ การบริหารจัดการทรัพยากรให้เกิดประโยชน์สูงสุด ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ภูมิปัญญาวิถีชีวิต การงานอาชีพ และที่สำคัญผมคิดว่ากิจกรรมนี้ให้ทักษะที่จำเป็นต่ออนาคตการศึกษาต่อในสถาบันอื่น ๆ ที่มีขนาดสังคมใหญ่ยิ่งขึ้นไป

ผลงานที่ได้เราไม่ได้คาดหวังอะไรมากนอกจากการให้ความร่วมมือกันของนักเรียนในห้อง ผลปรากฏว่าสิ่งที่ได้ออกมาเกินคาดมากๆ นักเรียนตั้งใจทำงานในส่วนของตัวเองแล้วเอามาประกอบรวมกันเป็นหน้าตาของงาน “มหกรรมบ้านฝาง” ชื่นชมนักเรียนมาก

สุดท้ายนี้ผมผู้เป็นครูได้แต่ลองจินตนาการว่าถ้างานนี้มันสามารถเกิดขึ้นได้จริงนักเรียนซึ่งเป็นผู้จัดงานคงจะเกิดรอยยิ้มเล็กๆในหัวใจที่ได้นำเสนอเอกลักษณ์ของบ้านเกิดตนเองในโรงเรียนตนเอง :)