ขั้นนำเข้าสู่บทเรียน
1.สอบถามว่ามีใครรู้จักโรคเบาหวานบ้าง หรือที่บ้านใครมีคนเป็นโรคเบาหวานบ้างไหม
ครูอธิบายต่อว่า ชนิดของโรคเบาหวานในเด็กและวัยรุ่น มี 2 ชนิด
- สาเหตุโรคเบาหวานชนิดที่ 1: สาเหตุเกิดจาก: ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายทำลายเซลที่ผลิตอินซูลินในตับอ่อน โดยสาเหตุยังไม่เป็นที่แน่ชัดซึ่งวงการแพทย์ได้ทำการวิเคราะห์หาสาเหตุต่อไป เมื่อเกิดสภาวะนี้ร่างกายจะไม่สามารถเผาผลาญและนำน้ำตาล (Glucose) ที่อยู่ภายในกระแสเลือดไปใช้เป็นพลังงานได้อย่างเหมาะสม รวมถึงไม่สามารถขับออกทางปัสสาวะได้อย่างเป็นปกติ จึงทำให้เกิดสภาวะน้ำตาลในร่างกายมากเกินไป
- สาเหตุโรคเบาหวานชนิดที่ 2: สาเหตุเกิดจาก: ตับอ่อนไม่สามารถสร้างอินซูลินได้เพียงพอและเซลล์ไม่สามารถนำน้ำตาล (Glucose) มาใช้ในการสร้างพลังงานได้ดีนักในวัยรุ่นที่มีน้ำหนักเกินหรือเป็นโรคอ้วน และมีประวัติครอบครัวที่เคยเป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2 นี้ จึงส่งผลให้เกิดความเสี่ยงเพิ่มขึ้น ผู้ที่มีชาติพันธ์ุที่เป็นชาวเอเชียใต้ที่มีมีอายุ 25 ปีขึ้นไป จะมีความเสี่ยงมากขึ้นเมื่อมีอายุ 40 ปีขึ้นไป
ขั้นสอน
2.แจกกระดาษให้นักเรียนสำรวจตรวจตัวเองว่ามีอัตราเสี่ยงในการเป็นเบาหวานในเด็กหรือไม่
- ปัสสาวะบ่อยโดยเฉพาะเวลากลางคืน
- ดื่มน้ำมากกว่าปกติ หรือกระหายน้ำบ่อยครั้ง
- มีความอยากอาหารอยู่บ่อยๆ
- การมองเห็นพร่ามัวไม่ชัดเจนหรือเกิดภาพซ้อน, บาดแผลหายช้า
- ลมหายใจมีกลิ่นคล้ายผลไม้หวาน
- รู้สึกเหนื่อยล้าและหงุดหงิดง่าย
- น้ำหนักลดลงทั้งที่กินจุ
- การติดเชื้อที่ผิวหนัง เป็นแผลแล้วอักเสบง่ายหายยาก ในเด็กหญิงบางรายอาจติดเชื้อในช่องคลอด
3.เมื่อนักเรียนสำรวจตัวเองเสร็จ คุณครูอธิบายต่อว่า
- หากจะหาวิธีที่ป้องกันได้แบบเต็มร้อยเปอร์เซ็นต์ ณ ปัจจุบัน ยังไม่มีการระบุได้จากวงการแพทย์สากล โดยเฉพาะโรคเบาหวานชนิดที่ 1 และที่มีสาเหตุมาจากทางกรรมพันธุ์ แต่มีหลักฐานการวิจัยจากมหาวิทยาลัยเคมบริดว่า ผู้ป่วยที่เป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2 สามารถดูแลและป้องกันตัวเองในเบื้องต้นได้จากการปรับการใช้ชีวิตประจำวันให้มีวินัยมากขึ้น เช่น หากมีภาวะน้ำหนักเกินต้องลดน้ำหนักเพื่อลดความเสี่ยง การเลือกกินอาหารที่มีแคลอรี่ต่ำ หลีกเลี่ยงการกินอาหารรสหวานจัด มันจัด เลือกกินอาหารตามหลักโภชนาการจัดการกับความเครียดได้อย่างเหมาะสม รวมถึงการออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
ขั้นสรุป
- สุดท้ายครูสรุปให้นักเรียนเข้าใจว่า “การป้องกันย่อมดีกว่าการรักษา” โดยการปรับการใช้ชีวิตประจำวันให้มีวินัยทางด้านสุขภาพมากขึ้น เช่น หากมีภาวะน้ำหนักเกินสามารถการลดน้ำหนักเพื่อลดความเสี่ยง การเลือกกินอาหารที่มีแคลอรี่ต่ำ หลีกเลี่ยงการกิจอาหารรสหวานจัด มันจัด เลือกกินอาหารตามหลักโภชนาการ จัดการกับความเครียดได้อย่างเหมาะสม รวมถึงการออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ หากคุณพ่อคุณแม่หรือผู้ปกครองท่านใดเกิดข้อสงสัยหรือต้องการทราบถึงสุขภาพของบุตรหลานของท่านว่ามีความเสี่ยงต่อโรคเบาหวานหรือไม่ อาจจะต้องได้รับการตรวจสุขภาพเพื่อประเมินความเสี่ยงโรคเบาหวาน
- ชวนนักเรียนถอดบทเรียน
- ความรู้สึกที่ได้ทำกิจกรรมนี้
- สิ่งที่ได้เรียนรู้
- สิ่งที่จะนำไปปรับใช้
.........................................................................................................................................................................................................................................
เอกสารอ้างอิง
.........................................................................................................................................................................................................................................
ไอเดียการสอนนี้ต่อยอดจากกิจกรรม NCDs Learning Activity ชวนมาเรียนรู้เรื่องโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) โครงการสร้างเสริมสุขภาพที่ดีในเด็กและเยาวชน (Young Health Programme)
โดยองค์การแพลน อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทย (Plan International Thailand) ร่วมกับมูลนิธิกองทุนการศึกษาเพื่อการพัฒนา (EDF) และบริษัท อินฟลูเอนเซอร์ จำกัด (Influencer TH) สนับสนุนโดย AstraZeneca Global
ดาวน์โหลดเนื้อหาและไอเดียการสอน NCDs ฉบับเต็มฟรีจาก link นี้ได้เลย
bit.ly/NCDsIn4n
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม
Facebook Influencer TH: facebook.com/influencerthailand
LINE Open Chat : NCDs Learning Activity
หรือที่
Facebook Young Health Programme Thailand: facebook.com/YoungHealthProgrammeThailand