
สวัสดีค่ะ คุณครูทุกคน
กลับมาพบกันอีกแล้วนะคะ วันนี้นีทไม่ได้มาด้วยคำถาม แต่มาด้วยเรื่องเล่าค่ะ
คืองี้ คืองี้ !
นีทเพิ่งมาตกผลึกกับตนเองได้ค่ะว่า หลายๆ ครั้งเวลาที่คุณครูบางคน (แอบย้ำว่าบางคนนะคะ) มาปรึกษานีทเรื่องนักเรียน คุณครูหลายๆ คนมักจะติดปัญหาคล้าย ๆ กัน (ต้องขอเผาตนเองก่อนเลยว่า สิ่งที่นีทเอามาเล่านั้น ตัวนีทสมัยเรียน ป.ตรี และ ป.โท ก็เป็นนะคะ มันเป็นเรื่องที่เกิดได้กับทุกคน และตอนนี้นีทหายแล้วนะ) นั่นคือ

โดยนีทอยากจะบอกเลยค่ะว่า 2 หัวข้อที่เล่ามานั้น เป็น 2 หัวข้อที่เคยทำให้นีทปวดหัวมาก ๆ สมัยเรียนวิชาปรับพฤติกรรม เพราะตอนนั้น นีทก็ตกม้าตายเหมือนคุณครูเช่นกัน และด้วยความที่นีทเหมือนเป็นรุ่นพี่เนอะ มีประสบการณ์มาก่อน (ปวดหัวมาก่อน) นีทจะมาขอแชร์สั้น ๆ ล่ะกันค่ะว่า ทำไม 2 เรื่องนี้ ถึงสำคัญ
ในเรื่อง การสังเกตพฤติกรรมอย่างละเอียดนั้น จะช่วยทำให้เราเข้าใจการเกิดพฤติกรรมของเด็กมากขึ้นค่ะ โดย Skinner เขาได้บอกกับเราไว้แบบนี้ค่ะว่า
“ในการเกิดพฤติกรรมจะต้องมีสิ่งเร้าหรือตัวกระตุ้นเสมอ” ซึ่งหากเราสามารถเข้าใจสิ่งเร้านั้นได้ ก็จะทำให้เราเข้าใจที่มาของการเกิดพฤติกรรม และค้นหาวิธีการหยุดพฤติกรรมนั้นได้ เช่น
เราคิดว่า “นักเรียน B เป็นเด็กขี้โวยวาย” ซึ่งอันนี้คือ พฤติกรรมที่เกิดขึ้น
(โดยเราต้องลองไปหาสิ่งกระตุ้นดู จะได้ทำให้เราเข้าใจนักเรียน B มากขึ้น)
เมื่อเราหาไปหามา ก็พบว่า อ้อ ๆ ที่นักเรียน B จะโวยวายนั้น เกิดมาจาก
“ นักเรียน A ชอบไปหยิบปากกาแท่งโปรดของนักเรียน B มาดู/ใช้ โดยไม่ขอก่อน ส่วนเรื่องอื่น ๆ นักเรียน B ไม่เป็นนะ” จากสิ่งนี้เราจะเห็นเลยว่า ทำไมพฤติกรรมโวยวายของนักเรียน B ถึงเกิดขึ้น มันเกิดมาจากการกระตุ้นของพฤติกรรมของนักเรียน A นั่นเอง
และเมื่อเราเข้าใจแบบนี้แล้ว ก็จะทำให้เราเลือกการปรับพฤติกรรมได้ดีมากขึ้น (ซึ่งก็คือ ข้อที่ 2 นั่นเอง) เพราะหากเราไม่รู้สิ่งกระตุ้น แล้วไปปรับแค่นักเรียน B ว่า “หนูอย่าโวยวาย ให้บอกเพื่อนดี ๆ ว่าขอก่อน” ก็อาจจะแก้ปัญหาทั้งหมดไม่ได้ เพราะในเหตุการณ์นี้ เราอาจจะต้องไปปรับพฤติกรรมของนักเรียน A ด้วยคือ เราหยิบของของคนอื่น โดยไม่ขอก่อนไม่ได้นะ
โดยวิธีการปรับพฤติกรรม ที่เรามักจะพลาดกันก็คือ เรามักจะหยุดพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสมของเด็ก แต่เราอาจจะลืมสอนพฤติกรรมที่ควรทำ หรือมีสนามให้ลองทำจริง ๆ พร้อมกับเสริมแรงนักเรียน ให้ทำพฤติกรรมที่ถูกต้อง เช่น
ในกรณีของนักเรียน A เรามักจะเรียกเขามาเตือนว่า “หนูทำแบบนี้ไม่ได้นะ ต้องขอของเพื่อนก่อนรู้ไหม” แล้วจบ พอเวลาผ่านไป นักเรียน A ก็ทำพฤติกรรมเหมือนเดิม ดังนั้นสิ่งที่เราต้องทำคือ

แต่แน่นอนว่า หลาย ๆ คน อาจจะสงสัยว่า ถ้าเราต้องเสริมแรงเด็ก ๆ ตลอดเวลา เด็ก ๆ จะติดนิสัย ทำพฤติกรรมที่ดี เพราะติดการเสริมแรงหรือเปล่า?
นีทขอตอบแบบนี้ ตามหลักการของ skinner ค่ะว่า ตารางการเสริมแรงนั้นมี 2 แบบคือ
สำหรับตัวนีทเอง เวลาที่จะเสริมแรกเด็กๆ ก็มักจะใช้ 2 แบบนี้ผสมกัน โดยในช่วงต้น ๆ นีทจะเลือก การเสริมแรงทุกครั้ง เพื่อทำให้เด็ก ๆ รู้ว่าพฤติกรรมที่ทำอยู่ดีนะ จงทำต่อไป แล้วค่อย ๆ ปรับมาเป็นการเสริมแรงแบบครั้งคราว (นีทไม่มีตัวเลข หรือระยะเวลาที่ตายตัว สำหรับนีท นีทจะเริ่มเปลี่ยนตารางการเสริมแรง เมื่อเด็กมีพฤติกรรมใหม่ที่ค่อนข้างเป็นอัตโนมัติ คือเริ่มทำเองได้แล้ว ไม่ต้องเตือนทุกครั้ง หรือมีการชี้แนะที่ไม่เยอะมาก) เมื่อเราใช้ตารางการเสริมแรงแบบผสมกัน ก็จะสามารถลดการเกิดพฤติกรรมเพราะติดการเสริมแรงได้
จากที่นีทพูดมาทั้งหมด มันมีขั้นตอนในการปรับพฤติกรรมที่เรารู้สึกว่า ซับซ้อนจังเยอะจังเลย เราจะจำได้หมดไหมนะ ซึ่งทุกคนไม่ต้องกังวลไปนะคะ เพราะนีทได้ทำบอร์ด รวบรวมขั้นตอนต่างๆ ที่เล่ามาทั้งหมดไว้แล้ว ซึ่งในบอร์ดนี้ คุณครูก็จะสามารถ check ได้ด้วยว่า เราทำขั้นไหนไปแล้ว ซึ่งจะเป็นเครื่องมือที่ช่วยให้เราปรับพฤติกรรมเด็ก ๆ ได้ดีมากขึ้นค่ะ โดยนีทเรียกเครื่องมือนี้ว่า Find & check

ซึ่งในเครื่องมือนี้ ก็จะแบ่งเป็น 2 ส่วนใหญ่ นั่นคือ ส่วนของการ find หาพฤติกรรมของเด็ก โดยพยายามเขียนให้ละเอียดนะคะ อย่างน้อยต้องมี พฤติกรรมนั้นคืออะไร ทำอะไรบ้าง เกิดตอนไหน บ่อยแค่ไหน และส่วนของ check ในเรื่องการปรับพฤติกรรมและเสริมแรงเด็กนะคะ ซึ่งในส่วนตรงนี้ นีทได้เพิ่มความรู้สึก และพฤติกรรมของเด็กๆ เพื่อสะท้อนวิธีที่เราใช้นั้นได้ผลไหมนะคะ
หากเราลองเขียนออกมา จะมีหน้าตา เป็นแบบนี้ค่ะ
ชวนทุกคนลองเอาไปใช้กันดูนะคะ
อ้างอิง
สมโภชน์ เอี่ยมสุภาษิต. (2556).ทฤษฎีและเทคนิคการปรับพฤติกรรม (THEORIES AND TECHNIQUES IN BEHAVIOR MODIFICATION) (พิมพ์ครั้งที่ 8). กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!