"คติชน" คือการศึกษาสิ่งต่าง ๆ ที่อยู่รอบตัวเรา โดยเฉพาะการศึกษาวรรณกรรมท้องถิ่น
แต่ละภาคย่อมมีเรื่องเล่าหรือนิทานประจำท้องถิ่นของตน
"หนังสือเดินทาง" จึงเป็นสมุดจดบันทึกที่จะบอกเล่าเรื่องราวการออกเดินทางไปศึกษาวรรณกรรมท้องถิ่น
"คติชน" ชื่อวิชาที่ชวนสงสัย ทำไมถึงเกี่ยวกับภาษาไทย? เรียนไปเกิดประโยชน์อย่างไร? เมื่อสงสัยเราจึงต้องออกไปค้นหาคำตอบ
"สมุดเดินทาง" เครื่องมือที่จะช่วยให้นักเรียนจดบันทึกความรู้ต่าง ๆ ลงในสมุด เปรียบได้กับทางเดินทางไปท่องเที่ยวในโลกของวรรณกรรมท้องถิ่น เพราะแต่ละเรื่องย่อมเป็นนิทาน ตำนาน หรือเรื่องเล่าของท้องถิ่นนั้น ๆ การเดินทางของนักเรียนในครั้งนี้ครูจึงเลือกออกแบบให้เป็นกิจกรรมที่จะนำพานักเรียนไปท่องเที่ยวยังภาคต่าง ๆ ของไทย
เริ่มต้นด้วย หนังสือเดินทาง ที่เราทำแจกให้นักเรียนคนละ 1 เล่ม (ตลอดเทอมนี้เราจะใช้ "สมุดเดินทาง" แทนสมุดจดงานของนักเรียน)
กิจกรรม MSR AIRLINE "อยากเที่ยวต้องได้เที่ยว"
- เราจะจำลองสถานการณ์ภายในชั้นเรียนให้มีลักษณะคล้ายคลึงกับสนามบิน ครูอาจจะจัดพื้นที่บางส่วนให้มีที่นั่งคอยขึ้นเครื่องบินหรือรอเที่ยวบินถัดไป เพื่อให้นักเรียนออกเดินทางไปเก็บข้อมูลวรรณกรรมท้องถิ่นในจังหวัดต่าง ๆ โดยแต่ละจังหวัดจะมีปราชญ์หรือผู้บอกข้อมูลนั่งประจำที่อยู่ในห้องเรียนหรือบริเวณพื้นที่ใดก็ได้
- ทำข้อตกลงกับนักเรียนก่อนเริ่มกิจกรรม (***นัดหมายล่วงหน้าก่อน*** แล้วค่อยย้ำเมื่อถึงวันทำกิจกรรมจริง) เช่น คำอธิบายในตารางเที่ยวบิน ข้อมูลต่าง ๆ ใน Boarding pass และอื่น ๆ

- นักเรียนเตรียมหนังสือเดินทางและ Boarding pass ของตนส่งให้ครูเพื่อตรวจสอบการเดินทางว่าไปจังหวัดใด จากนั้นตรวจสอบให้ข้อมูลตรงกับหนังสือเดินทาง

- นักเรียนแต่ละคนออกเดินทางไปสำรวจข้อมูลตามแหล่งเรียนรู้ที่ตนได้รับ มีเวลาในการสัมภาษณ์ปราชญ์ท้องถิ่นประมาณ 10 – 15 นาที
- ข้อมูลต่าง ๆ ที่ได้จากการสัมภาษณ์ (หัวข้อแล้วให้เราและนักเรียนช่วยกันกำหนดก่อนเริ่มกิจกรรม) เราให้นักเรียนจดบันทึกลงในสมุดเดินทางเพื่อใช้แลกเปลี่ยนข้อมูลตอนท้ายกิจกรรม

- หากจังหวัดใดที่เพื่อนไม่มาหรือไม่สามารถปฏิบัติกิจกรรมได้ อาจจะให้นักเรียนค้นคว้าจากแหล่งข้อมูลอื่น ๆ เช่น ค้นหาจากแหล่งการเรียนรู้ออนไลน์ เพื่อไม่ให้นักเรียนเสียโอกาสในการเรียนรู้
- ช่วงท้ายของกิจกรรมเราให้นักเรียนได้บอกเล่าเรื่องราวที่ตนได้เดินทางไปศึกษาวรรณกรรมท้องถิ่นนั้น และแลกเปลี่ยนข้อมูลกับเพื่อนคนอื่น ๆ โดยครูให้นักเรียนที่มีชื่อจังหวัดภาคเดียวกันอยู่ด้วยกัน หรืออาจจะรวมเป็นกลุ่มใหญ่ก็ได้

การเล่าเรื่องเป็นลักษณะหนึ่งของการแพร่กระจายนิทาน ตำนาน หรือเรื่องเล่า ผู้เล่าจึงต้องอาศัยประสบการณ์ของตน และเมื่อการแพร่กระจายเกิดขึ้นเป็นวงกว้าง การจดบันทึกจึงเกิดขึ้นเพื่อป้องกันไม่ให้เรื่องเล่าเลือนหายไป
ท้ายที่สุดการจดบันทึกเรื่องราวอาจเป็นเพียงส่วนหนึ่งของกิจกรรม แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือนักเรียนสามารถถ่ายทอดวิธีการเล่าเรื่องที่แตกต่างกันออกไป และพยายามบอกเล่าเรื่องราวที่ตนได้ศึกษาค้นคว้าจากแหล่งข้อมูลต่าง ๆ
ครูอาจจะต้องเตรียมข้อมูลต่าง ๆ ค่อนข้างมาก ได้แก่ สมุดบันทึก (ใช้ตลอดเทอม) Boarding pass (ใช้ทำกิจกรรมทั้ง 3 รอบ) นอกจากนี้ครูอาจจะต้องขอตรวจดูข้อมูลของนักเรียนก่อนเริ่มกิจกรรมเพื่อให้กิจกรรมนั้นดำเนินได้อย่างต่อเนื่อง
แนะนำ ติชม กันได้เลยนะครับ