สมดุลของการออกแบบเกมแนวประวัติศาสตร์และเกมที่มีเรื่องราว

เกมแนวประวัติศาสตร์หรือเกมที่มีเรื่องราว เป็นเกมที่มีโครงสร้างของเนื้อหาที่ชัดเจน มีการลำดับเนื้อหายอ่างเป็นระบบผ่านผลการศึกษาทางประวัติศาสตร์ ตำนาน นิทาน หรือเรื่องราว โดยเกมแนวประวัติศาสตร์และเกมที่มีเรื่องราวในที่นี้ หมายถึง เกมใช้เนื้อหาจากข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ หรือจากเรื่องเล่าที่เล่าต่อกันมาที่เนื้อเรื่องเป็นลักษณะลำดับเรื่องราว จากประสบการณ์ของผู้เขียนได้ทดลองเล่นเกมแนวประวัติศาสตร์และได้ออกแบบเกมแนวประวัติศาสตร์มีข้อค้นพบสำคัญของการออกแบบและพัฒนาเกม สรุปเป็น 3F ได้แก่ Fact (ข้อเท็จจริงของเรื่องราว), Fake (ข้อบิดเบือนที่สร้างขึ้น), และ Fun (ความสนุกของเกม) ไม่ใช่เฉพาะบอร์ดเกมเพื่อการเรียนรู้ที่มี 3F นี้ หากใช้แนวคิดนี้ไปวิเคราะห์หนัง ละคร เกม และสื่อต่าง ๆ ทางประวัติศาสตร์จะพบว่า ส่วนใหญ่เเล้วสื่อจะมีข้อเท็จจริง(Fact) ที่เป็นโครงเรื่องหลักเสมอ แม้ว่าจะทราบดีอยู่เเล้วว่าเรื่องราวดำเนินเรื่องเเละมีจุดจบอย่างไร "การรู้จุดจบนั้น มันไม่สนุก" จึงต้องสร้างข้อบิดเบือน(Fake) ขึ้นมา เพื่อให้จุดจบของเรื่องหรือการดำเนินเรื่องนั้นแตกต่างออกไป "ไม่สามารถคาดเดาเรื่องราวได้ แม้จะรู้ว่าข้อเท็จจริงเป็นอย่างไร"
3F เป็นความสัมพันธ์ที่มีจุดร่วมและจุดสมดุลของกันและกัน โดยผู้เขียนอธิบายในแต่ละวง ดังนี้
- Fact เป็นข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้น เป็นข้ิเท็จจริงที่ถูกต้องของเรื่องราวนั้น ๆ โดยทุกคนเข้าใจตรงกันเเละยอมรับว่าเป็นเช่นนั้น เช่น ความจริงของการเข้ามาติดต่อสนธิสัญญาของเซอร์จอห์น เบาวริ่ง ในสมัยรัชกาลที่ 3 และข้อเท็จจริงของตำนานท้องถิ่นผาแดงนางไอ่ ที่มีตัวละครสำคัญ ได้แก่ ผาแดง นางไอ่ พังคี พญาขอม และสุทโธนาคราช เป็นต้น ซึ่งข้อเท็จจริงดังกล่าวเป็นความจริงที่ทุกคนรับรู้ร่วมกันว่าจริง
- Fake เป็นข้อบิดเบือนของเรื่องราว โดยข้อบิดเบือนดังกล่าวจะสร้างขึ้นเฉพาะเท่าที่จำเป็นเท่านั้น เช่น เราทราบดีอยู่เเล้วว่า สงครามการเสียกรุงในปี พ.ศ. 2112 อยุธยาพ่ายแพ้แก่พม่า ในเวลานั้น แต่เมื่อมาเป็นเกม อาจสร้างความเป็นไปได้ใหม่ โดยให้โอกาสแพ้ชนะระหว่างทีมอยุธยาและทีมพม่าเท่ากัน คือ โอกาสร้อยละ 50 เกมอาจจบด้วยการทีฝ่ายใดชนะก็ได้ หากฝ่ายอยุธยาชนะ ก็เป็นสิ่งที่ Fake และหากพม่าชนะก็กลายเป็น Fact และหากอยากสร้างข้อบิดเบือนในเกมลักษณะนี้ ขั้นตอนการสรุปเกมหรือสรุปบทเรียนควรมีข้อเท็จจริงหลักให้ผู้เล่นได้เรียนรู้ถึงข้อเท็จจริงด้วย
- Fun ความสนุก เป็นความสนุกทั้งหมดที่เกิดขึ้นในเกม อาจเกิดขึ้นจากระบบของเกม เกิดขึ้นจากเนื้อหา หรือความท้าทายในเกม ความสนุกมักจะแปรผันไปตามข้อบิดเบือนหรือความไมาช่เป็นจริงที่เกิดขึ้นในเกม "ยิ่งเกมไม่เป็นจริง ยิ่งสนุก" บางครั้งความสนุกเป็นไปตามเนื้อและและบางครั้งไม่เป็นไปตามเนื้อหาขึ้นอยู่กับบริบทของเกมและการออกแบบ
- จุดร่วม Fact-Fake เป็นข้อบิดเบือนจากเรื่องจริง ยิ่งเพิ่มพื้นที่มาฝั่ง Fact ยิ่งมีความเป็นจริงสูง ในขณะเดียวกันยิ่งเพิ่มพื้นที่มาฝั่ง Fake ยิ่งมีข้อบิดเบือนที่สูง
- จุดร่วม Fake-Fun เป็นการสนุกจากข้อบิดเบือน เช่น สถานการณ์ของเกมเศรษฐีที่เป็นเศรษฐีอยู่ดีๆ โดนช่องติดคุก โดยไม่อาจสร้างข้อเท็จจริงได้ว่าติดคุกเพราะอะไร จุดนี้เป็นตัวอย่างได้ดีในจุดร่วมของ Fake-Fun
- จุดร่วมของ Fun-Fact สนุกแต่ได้เนื้อหา เป็นจุดสำคัญที่ผู้ออกแบบและพัฒนาเกมควรคำนึง เนื่องจากหากเราสามารถใช้ความเป็นจริงให้สนุกได้ โดยไม่ต้องพึ่งพาข้อบิดเบือน ถือเป็นความฝันของการออกแบบเกมเพื่อการเรียนรู้ ในการออกแบบเกมเพื่อการเรียนรู้ภายใต้จุดร่วมนี้ ออกแบบโดยเน้นให้ผู้เล่นอ่านเนื้อหาและใส่ระบบเกมเข้าไปเพื่อให้เนื้อหาเล่นได้ โดยการใส่ข้อความเข้าไปในอุปกรณ์ของความเเล้วสร้างความสัมพันธ์ของเนื้อหาและระบบเกมขึ้นมา ผ่านระบบของการทอยลูกเต๋า การเปิดการ์ด การจับกลุ่ม การเรียง การจับคู่ความสัมพันธ์ และอื่น ๆ ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดเจน คือ การ์ดเกม Timeline ที่มีเหตุการณ์และปี ให้ผู้เล่นได้เรียงตามลำดับเหตุการณ์ให้ถูกต้อง และการออกแบบโดยการสวมบทบาทให้ผู้เล่นเข้าไปในเรื่องราวของเกม สุดท้ายเกมจะมีจุดจบที่แน่นอน ตายตัว
- จุดสมดุล Fact-Fake-Fun คือ หัวใจที่ช่วยให้เกมแนวประวัติศาสตร์และเกมที่มีเรื่องราว สามารถเล่นได้โดยยังคงข้อเท็จจริงหลักให้เป็นโครงเรื่องของเกม มีความสนุก และมีข้อบิดเบือนที่จำเป็น ให้เกมสามารถเล่นได้ในหลายมุมมอง หลายทางออก อาจออกแบบโดยจำลองให้ผู้เล่นเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของเรื่องราวจริง ๆ โดยไม่จำเป็นต้องไปลำกับเรื่องราวใด ๆ เช่น สภาพสังคมสมัยการเลิกระบบทาส ผู้เล่นสวมบทบาทเข้าไปเป็นทาส เจ้านาย ไพร่ และคนที่อยู่ในสังคมนั้น เเล้วเผชิญกับเรื่องราวต่าง ๆ ในยุคนั้น หากออกแบบแนวนี้ "อาจช่วยให้ผู้เล่นได้รู้สึกถึงสภาพในอดีตมากกว่าการเรียงลำดับเหตุการณ์แบบปกติก็ได้"
จุดสมดุลของเกมอาจปรับเปลี่ยนไปตามแนวของเนื้อหา ซึ่งหากเป็นแนวประวัติศาสตร์และเกมที่มีเรื่องราว แนวคิด 3F เป็นอีกแนวทางการการเป็นหลักคิดของการออกแบบเกมแนวประวัติศาสตร์ที่มองเห็นภาพได้ละเอียดมากขึ้น