คุณครูทุกท่านรู้จักสิ่งที่เรียกว่า "Gamification" หรือไม่ครับ

Gamification (เกมิฟิเคชั่น) เป็นการนำกลไกของเกม มาใช้เข้าประกอบในมิติต่าง ๆ ของการจัดการเรียนการสอน ไม่ใช่เพียงแค่จัดกิจกรรมเกมเล่นในคาบเพื่อทบทวนเนื้อหาใดเนื้อหาหนึ่ง แต่จะเป็นการนำโครงสร้างของเกมทั้งหมด ครอบลงไปในการจัดการเรียนการสอนของเราเลย

ขออนุญาตแนะนำตัวนะครับ ผมครูไนน์ เป็นครูทั่ว ๆ ไปในโรงเรียนเอกชนแห่งหนึ่ง เรื่องของเรื่องที่ทำให้เกิดโพสต์นี้ขึ้น คือ ความนึกอยากทำกิจกรรมอะไรสนุก ๆ ของไนน์และพี่อีกคนหนึ่ง ทำให้เกิดเป็นสงครามสามอาณาจักรขึ้นมาครับ

เท้าความก่อนว่า ปกติการแบ่งการสอนใน 1 ชั้นของในกลุ่มสาระ เราจะมี หัวหน้าวิชาและครูผู้สอนในชั้นนั้น หัวหน้าวิชาจะทำหน้าที่ทำสื่อทุกอย่าง ออกข้อสอบ และดูแลเป็นเจ้าของวิชานั้น และครูที่สอนในชั้นเดียวกัน จะต้องนำสื่อแบบเดียวกันไปใช้ เพื่อให้ทุกห้องได้รับการจัดการเรียนการสอนที่ใกล้เคียงกันมากที่สุด ในปีนี้ไนน์ได้เป็นหัวหน้าวิชาภาษาไทยชั้นม.2 และสอนร่วมกันกับพี่ไมล์แค่สองคน ด้วยความที่พวกเราจบมาจากคณะและสาขาเดียวกัน สนิทสนมคุ้นเคยกัน อยู่ ๆ จึงอยากนึกสนุก ทำกิจกรรมนี้ออกมา ซึ่งบอกเลยว่า งานช้างสุด ๆ เลยครับ

ไนน์และพี่ไมล์เห็นว่าเทอมนี้มีวรรณคดีที่น่าสนใจมาก ๆ เรื่องหนึ่ง คือ บทละครพูดเรื่อง รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก พวกเราจึงปิ๊งไอเดีย นับวรรณคดีมาจับกับเกมิฟิเคชั่น จนกลายเป็นกิจกรรม "สงครามสามอาณาจักร" นี้ขึ้นมาครับ

กิจกรรมนี้ เราจะให้เด็ก ๆ ทั้งหมด 6 ห้องในชั้นม.2 จะถูกแบ่งออกเป็นทหาร 3 เมือง ได้แก่ ทหารคนแห่งกรุงอโยธยา ทหารลิงแห่งกรุงขีดขิน และทหารยักษ์แห่งกรุงลงกา แต่ละห้องก็จะถูกคละมีทั้ง 3 เมืองอยู่ในนั้น และกองทัพของแต่ละห้อง ก็จะรวมกันเป็นเมืองใหญ่ของตนเอง

เป้าหมายของเกมนี้ที่พวกเราวางไว้ คือ ในเทอม 1/66 นี้ ตอนท้ายเทอม ถ้าเมืองไหนที่มีคะแนนเกียรติยศรวมกับคะแนนจากการครองพื้นที่สูงสุด จะได้เป็นเมืองที่ชนะและได้รับรางวัล ซึ่งในระหว่างทางมีกิจกรรมให้นักเรียนได้ทำมากมายเลยครับ

ขออธิบายคร่าว ๆ ในสิ่งที่นักเรียนต้องทำ คือ นักเรียนจะต้องเข้าเรียนวิชาภาษาไทย ส่งงานให้ครบถ้วนตรงเวลา ถ้าหากทำได้ นักเรียนจะได้รับสิ่งที่เรียกว่า "มณี" เพื่อนำมณีไปใช้ในการซื้อ "อาวุธ" ซึ่งอาวุธเองก็จะมีสกิลต่าง ๆ มากมายที่ช่วยในการสู้รบ หรือใช้ในการช่วยเหลือการเรียนก็ได้

ตัวอย่าง มณี และ อาวุธ (มณีจะมี 3 ขั้น คือ ทับทิม ไพลิน เพชร(ใช้สำหรับซื้ออาวุธ) และชื่ออาวุธต่าง ๆ ก็นำมาจากชื่ออาวุธที่พบในเรื่องรามเกียรติ์ครับ)

นอกเหนือจากการแค่สะสมมณีซื้ออาวุธแล้ว มันยังไม่จบแค่นั้น! แต่นักเรียนแต่ละคนจะมี LEVEL ของตัวเองด้วย แรกเริ่มทุกคนจะเป็นทหารชั้นล่างสุด คือ ขั้นทหารฝึกหัด การสะสมอาวุธเหล่านี้จะใช้ในการอัพเกรดตัวเอง เพื่อให้ได้รางวัลต่าง ๆ และสิทธิต่าง ๆ ด้วย (ชื่อแต่ละขั้น ก็มาจากตัวละครในเรื่องรามเกียรติ์เช่นกันครับ)

เด็ก ๆ แต่ละคน จะมีหน้า Interface ของตัวเองที่ใช้ในการสะสมมณี อัพเกรดตัวละคร สะสมอาวุธและ Passive Skills ต่าง ๆ ด้วย (แจกทุกคน อยู่ที่ไฟล์นะครับ)

นอกจากมณีและอาวุธแล้ว เพื่อให้เกิดความครอบคลุม จึงมีสิ่งที่เรียกว่า "คัมภีร์ครู" และ "จินดามณี" ด้วย ซึ่งเป็นสิ่งที่ได้มาจากการได้คะแนนสอบถึงเกณฑ์ หรือเข้าร่วมกิจกรรมต่าง ๆ (ที่จะพูดถึงในช่วงท้าย) ครับ

แต่จะอัพเกรดแค่ตัวเอง ก็ดูยังไม่ค่อยเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันในเมืองเท่าไหร่ เราจึงมี "ระบบชั้นสวรรค์" ที่ใช้อัพเกรดบ้านเมืองเพื่อได้รับรางวัลเพิ่มอีก เมื่อเมืองไหนมีคะแนนเกียรติยศสะสมถึงยอด ก็จะได้อัพเกรดเมืองตัวเองขึ้นสู่สวรรค์ชั้นถัดไป (เป็นการสอนเรื่องสวรรค์ 6 ชั้นไปในตัวเลยครับ)

แต่ขึ้นชื่อว่า "สงคราม" ถ้าต่างคนต่างอยู่กันอย่างสงบสุข ก็คงไม่สนุกเร้าใจถูกไหมครับ :) เราจึงมีการเปิดแผนที่ดินแดนสวรรค์ เพื่อให้แต่ละเมือง สามารถช่วงชิงและยึดพื้นที่ได้ แต่จะยึดพื้นที่ก็จะต้องแลกไปกับคะแนนเกียรติยศที่หายไปเช่นเดียวกัน แต่อำนาจที่ได้มาก็ช่างหอมหวานไม่ใช่น้อยเลยล่ะครับ (ในภาพคือการต่อสู้ที่เกิดขึ้นมาจนใกล้จบเทอมแล้วครับ จะออกแนวเดือดนิดนึง เด็กฟอร์มทีมไล่ตีกันอุตลุตเลย)

กิจกรรมเหมือนจะหมดแค่นี้ แต่ยังครับ! เนื่องจากพี่แป๋ม ที่เป็นหัวหน้าชั้นม.2ของทางกิจการนักเรียน เห็นว่ากิจกรรมนี้น่าสนใจมาก (อีกทั้งไนน์และพี่ไมล์ก็เป็นครูประจำชั้นม.2ทั้งคู่พอดี) จึงต้องการนำกิจกรรมนี้มาใช้ในการปรับพฤติกรรมนักเรียนโดยรวมด้วย จึงเกิดเป็นระบบ "คะแนนคุณธรรม" "ตราเชิดชู" และ "ตราบาป" ขึ้นครับ

"คะแนนคุณธรรม" คือระบบเพิ่มคะแนนเมือง โดยเมื่อนักเรียนเข้าคาบ Homeroom ในช่วงเช้าตรงเวลา ก็จะได้ทุกวัน วันละ 1 คะแนน

"ตราเชิดชู" จะเป็นระบบเพิ่มคะแนนให้กับนักเรียนที่มีจิตอาสา หรือช่วยเหลือครูและผู้อื่น หรือเข้าร่วมทำกิจกรรมของโรงเรียน

"ตราบาป" จะเป็นระบบลดคะแนนนักเรียนที่มีพฤติกรรมไม่พึงประสงค์ เช่น ไม่ส่งงาน พูดคำหยาบในที่สาธารณะ ทะเลาะวิวาท ไม่ทำเวร ฯลฯ

ซึ่งระบบเหล่านี้เองทำให้กิจกรรมนี้กลายเป็นกิจกรรมที่ใหญ่กว่าที่พวกเราคิดไว้ตอนแรกเยอะเลยแหละครับ กุมขมับกันเลยทีเดียว แต่เพื่อความสนุกสนานของเด็ก ๆ (และคุณครูเอง) ก็ไปต่อกันเลยครับ!

ทีนี้ พวกเราเล็งเห็นว่า ไหน ๆ ก็มีกิจกรรมนี้เพื่อส่งเสริมการเรียนแล้ว เราอยากหาทางให้นักเรียนได้ทบทวนความรู้ (โดยเฉพาะในรายวิชาภาษาไทย) โดยที่นักเรียนเต็มใจทำ จึงเกิดเป็น "EVENT" ต่าง ๆ มากมาย เดี๋ยวไนน์จะเล่าให้ฟังเผื่อคุณครูท่านไหนอยากทำแค่กิจกรรมในคาบเรียน ก็จะได้สามารถนำไปปรับใช้กันได้ครับ

"กิจกรรมประจำเดือน"

ในทุก ๆ เดือน ไนน์และพี่ไมล์จะคิดกิจกรรมต่าง ๆ ที่ให้เด็ก ๆ ได้มาทบทวนความรู้เพื่อแลกเอาของรางวัลไปครับ

กิจกรรมแรก "ล่ามณีสุดขอบฟ้า" เป็นกิจกรรมที่ให้นักเรียนมาตีบอสครูไนน์และบอสครูไมล์ ด้วยการจับฉลากและตอบคำถามให้ถูกต้อง โดยในรอบนี้คำถามมีหลากหลายมาก ส่วนมากเป็นวิชาภาษาไทยที่เรียนอยู่ เช่น เรื่องศิลาจารึกหลักที่ 1 เพราะช่วงนี้เป็นช่วงใกล้สอบกลางภาคด้วย และมีคำถามอื่น ๆ ไม่ว่าจะเป็นคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ ภาษาอังกฤษ ความรู้รอบตัว ปัญหาเชาว์ ฯลฯ ตอบครบ 5 คำถาม รับมณีเพชรไปเลยฟรี ๆ บอกเลยว่า ช่วงนี้แทบไม่ได้กินข้าวกันเลยครับ พักเที่ยงทีเด็ก ๆ ดักทางไว้หมด ฮ่าฮ่า

กิจกรรมต่อมา คือ "จับไข่พญานาค" เป็นกิจกรรมที่ให้เด็ก ๆ มาจับไข่ แล้วตอบคำถามที่อยู่ในไข่ ว่ามีการใช้วรรณศิลป์แบบใด (ช่วงนี้กำลังสอนเรื่องวรรณศิลป์) เป็นอีกอันที่สนุกและตลกมาก เพราะเด็ก ๆ มาขอจับไข่กันให้ควั่ก แต่ก็เห็นเลยว่าพอรอบนี้ให้มาท้าทายได้หลายรอบ เด็ก ๆ หลายคนที่มา ก็ดูมีพัฒนาการที่ดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัดเลยครับ (มาจับกันเยอะจนเกิดเหตุในภาพเลยครับ ครูสองคนลาพร้อมกันที ครูในห้องต้องแปะป้ายบอกเลยไม่งั้นเด็กเข้ามาถามไม่หยุด)

จริง ๆ จะมีกิจกรรมประจำเดือน ก.ย. อยู่ครับ เป็นกิจกรรมเสี่ยงเซียมซี แต่เริ่มวันที่ 12 ก.ย. เลยยังไม่ทันเอามาให้ทุกคนได้ดูกันครับ

"กิจกรรมฉับพลัน"

ตอนไหนที่ไนน์กับพี่ไมล์เห็นว่าเกมเริ่มเดินช้าไป ก็จะมีกิจกรรมฉับพลันเข้ามากระตุ้นครับ โดยกิจกรรมนี้จะโผล่มาระยะสั้น ๆ เน้นแจกมณีและอาวุธครับ

กิจกรรมแรกชื่อว่า "ประพาสป่าตามหามารีศ" เป็นกิจกรรมที่เราอยากให้นักเรียนได้พูดคุยกับคุณครูท่านอื่น ๆ มากยิ่งขึ้นด้วย จึงมอบหมายให้คุณครู 10 ท่าน รับบท "มารีศ" ที่จะเก็บอาวุธไว้กับตัวเอง และนักเรียนจะต้องถอดคำประพันธ์ เพื่อหาว่า ครูคนไหนกันนะ คือมารีศที่มีอาวุธรอให้เราไปเก็บ (สิ่งที่สนุกของกิจกรรมนี้คือ เราบอกให้เด็ก ๆ ต้องอ่านคำประพันธ์ให้ครูฟัง ทำท่ายิงธนูใส่ครู และพูดว่า "ท่านคือมารีศตัวนี้หรือไม่" ครูที่รู้ก็จะหลอกล่อ ส่วนครูที่ไม่รู้ก็งงกันยกใหญ่เลยครับ ตลกมาก)

ถอดบทนี้ออกกันไหมครับ อันนี้พอถอดมาจะได้เป็นชื่อของครูแป๋มนั่นเองครับ วันนั้นครูแป๋มโดนเด็กยิงรัว ๆ เลยครับ :D

อีกกิจกรรมชื่อว่า "เพลินประพาสพิศดูหมู่ศาสตรา" เป็นกิจกรรมที่เกิดขึ้นช่วงสอนกาพย์ห่อโคลงประพาสธารทองแดงครับ โดยไนน์และพี่ไมล์จะช่วยกันนำกระดาษอาวุธไปแปะไปซ่อนไว้ตามที่ต่าง ๆ ในโรงเรียน นักเรียนจะต้องถอดคำประพันธ์ (อีกแล้ว) เพื่อไปหาอาวุธให้เจอ จากนั้นนำมาแลกรับอาวุธจริงที่เป็นสติกเกอร์ที่ไนน์และพี่ไมล์ครับ กิจกรรมนี้ให้เวลาสองวัน แต่วันเดียวก็เกลี้ยงโรงเรียนแล้วครับ เด็ก ๆ จริงจังกันสุด ๆ

สุดท้ายแต่ยังไม่ท้ายสุด กับกิจกรรมที่อยากนำเสนอมาก ๆ ครับ เพราะเป็นกิจกรรมที่เราใช้ในการแจก "จินดามณี" (ของสำหรับใช้เลื่อนขั้นสูงสุด) ด้วยในกาพย์ห่อโคลงประพาสธารทองแดง มีบท "ดูหนูสู่รูงู งูสุดสู้หนูสู้งู" ที่เป็นกลบทที่โดดเด่นในเรื่องนี้ จึงเกิดเป็นกิจกรรมนี้ขึ้นมาครับ

"กิจกรรมยอดนักรบ!"

กิจกรรมนี้ชื่อว่า "ไอจะขยี้กล่องดวงใจของยูให้แหลกขึ" เป็นกิจกรรมที่กล้าพูดเลยว่า ชาเลนจ์ทั้งตัวนักเรียนเองและครูเองเช่นกัน เพราะรอบนี้ เราให้นักเรียนมา "ถอดกลบท" กันครับ

กิจกรรมนี้ นักเรียนจะต้องมาเลือกตอบคำถามจากชุดคำถาม 5 ชุด (เป็นกลบท 5 กลบทที่ไนน์กับพี่ไมล์คิดค้นขึ้นเองครับ) โดยนักเรียนจะต้องเลือกกลบทที่จะท้าทาย ตอบคำถามให้ถูกต้อง แล้วนักเรียนจะได้ "ชิ้นส่วนกลบท" ที่เป็นเหมือนจิ๊กซอว์ไป นักเรียนจะต้องรวบรวมชิ้นส่วนให้ครบ 4 ชิ้น จะได้เป็นกลบท 1 กลบท แล้วนักเรียนจะต้องถอดความกลบทนั้น เพื่อให้ได้ตัวเลข 3 ตัว มาไขกล่องดวงใจและรับจินดามณีไป! บอกเลยว่า ซับซ้อนซ่อนเงื่อนมาก แต่เด็ก ๆ ก็เก่งมาก เพราะแค่ไม่กี่วันก็มาขยี้กล่องดวงใจแหลกไปเกือบหมดเลยครับ สุดยอดมาก ๆ

กลบททั้ง 5 มีชื่อว่า "ผีเสื้อเริงระบำ" "อมตะหงสา" "จันทราสุริยน" "ฝนฟ้าคะนอง" "ฉลองศักราช" ไนน์แปะไว้ให้แล้วข้างล่าง ลองถอดกันได้นะครับ คำใบ้คือคำในวงเล็บ ใครถอดได้แวะมาคอมเมนต์คำตอบกันได้นะครับทุกคน

สุดท้ายนี้ครับ ต้องขอออกตัวกันก่อนเลยว่า ไนน์และพี่ไมล์เองก็ไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญด้านการใช้ Gamification และการทำกิจกรรมในครั้งนี้เอง ก็เป็นการนำเกมิฟิเคชันมาทดลองใช้เป็นครั้งแรก แต่ด้วยจุดประสงค์หลักคือเราตั้งใจที่จะหากิจกรรมที่ช่วยกระตุ้นนักเรียนให้มีส่วนร่วมในชั้นเรียนมากขึ้น และสนใจในการเรียนมากยิ่งขึ้น เราจึงพยายามทำกันอย่างเต็มที่ นักเรียนเองก็ให้ความสนใจและมีผลตอบรับที่ดีที่เห็นได้จากการทำกิจกรรม (มีเด็กบางคนจริงจังจนแทบจะทุบหลังกันเองแล้ว อันนี้ก็ต้องระวังนะครับ) ก็หวังว่ากิจกรรมนี้จะพอเป็นไอเดียที่คุณครูทุกท่านจะสามารถนำไปพัฒนาต่อยอดใช้ของตัวเองได้นะครับ หากมีข้อติชมใด ๆ สามารถพูดคุยได้เลยนะครับ

แล้วพวกเรามาช่วยกันสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้ที่สนุกสนานและทำให้เด็ก ๆ ของเรารักในการเรียนรู้ไปด้วยกันนะครับ

ติดตามเพิ่มเติมได้ที่ IG : lsp.thai

BY : ครูไนน์ (วรรธนัย) และครูไมล์ (วัชรธรณ์)

#ideacollection2023