
คราวที่แล้ว ได้ทิ้งท้ายว่า "ตอนอยู่นิ่งๆ รู้สึกสบายและผ่อนคลาย" ครูให้นักเรียนนั่งล้อมเป็นวงกลม คุยเกริ่นเล็กน้อยถึงเป้าหมายการฝึก “ปลูกสติ” ในโรงเรียน เนื่องจากครูเปี๊ยกต้องการให้นักเรียนมีเวลาที่นิ่งสงบบ้าง ต้องการเตรียมความพร้อมสำหรับค่ายปลูกสติเมื่อพวกเขาขึ้นชั้นป.6 ซึ่งวันนี้เราจะทดลองทำบอดี้สแกน โดยครูแจ้งขั้นตอนของการปฏิบัติ ได้แก่ นอนในท่านอนหงาย แต่หากใครต้องการนอนท่าอื่นก็ไม่เป็นไร เพราะเป็นครั้งแรก โดยครูขอให้ปิดวาจาตลอด และชวนให้สังเกตอาการที่ปรากฎทางกาย และความคิดของตนเองระหว่างปฏิบัติ จากนั้นให้นักเรียนนำสิ่งที่สามารถนำมาเป็นหมอนได้ บางคนไม่ต้องการของหนุนศีรษะก็ไม่เป็นไร ครูเปิดดนตรีจาก Youtube ที่มีเสียง “ฝน” ให้เวลาบอดี้สแกน 15 นาที โดยครูมองสังเกตการณ์ตลอดกระบวนการ
หลังจากบอดี้สแกน 15 นาทีผ่านไป ให้นักเรียนไปล้างหน้าล้างตา แล้วกลับมาล้อมวงเพื่อพูดคุยแลกเปลี่ยนว่า ระหว่างที่ทำบอดี้สแกน รู้สึกอย่างไร และคิดอะไรอยู่ โดยครูใช้วิธีแบ่งการรับรู้ที่เกิดกับร่างกาย และความรู้สึกที่ไม่เกี่ยวกับร่างกาย คล้ายเป็นความคิดหรือความรู้สึก ซึ่งการรับรู้ที่เกิดกับกายนั้น ครูชวนสอนเรื่อง อายตนะ 6 ซึ่งนักเรียนสามารถจับคู่ระหว่าง อวัยวะทางกาย กับการรับรู้ผัสสะที่สัมพันธ์กันได้อย่างรวดเร็ว และยังสามารถแยกได้ว่าสิ่งที่เกิดขึ้นระหว่างการบอดี้สแกนนั้น เป็นการรับรู้ผ่านอายตนะใด
ครูสรุป มโนทัศน์เรื่องอายตนะ 6 อีกครั้ง อายตนะ 6 เปรียบเหมือน "ภาชนะ" ที่ใช้รองรับ "ผัสสะ" โดยแยกผัสสะรับรู้กาย ซึ่งรับรู้ผ่าน ตา หู จมูก ลิ้น กาย ส่วนความความคิดหรือความรู้สึก จะรับรู้ผ่าน "ใจ" ซึ่งบ่อยครั้งการรับรู้เหล่านี้ปรากฏพร้อมกัน
ผัสสะรับรู้กาย ความคิดความรู้สึก
(1) ตา ได้เห็น เช่น เห็นนก เป็นนกชนิดไหนนะ นกสวยจังเลย
(2) หู ได้ยิน เช่น เสียงเด็กที่ไหน หนวกหูจังเลย
(3) จมูก ได้กลิ่น เช่น กลิ่นหอมจังเลย กลิ่นอะไรนะ
(4) ลิ้น ได้รับรส เช่น เผ็ดจัง ใส่พริกเยอะแค่ไหนเนี่ย
(5) กาย รับสัมผัส เช่น พื้นแข็ง นอนไม่สบายเลย
(6) ใจเต้นแรง,เบา เช่น ฉันโกรธมาก , เศร้าจังเลย

ประเด็นแลกเปลี่ยนอื่นๆ ที่สำคัญ ครูเปี๊ยกยกมาพูดคุยคือ
1) มีเด็กที่บอกว่า นอนพื้นแข็งไม่สบายกาย มีเด็กที่บอกว่าแดดแยงตา นอนไม่หลับ 2) มีเด็กที่บอกว่า มีเพื่อนพลิกตัวมาโดน แต่ก็แค่หลบ แล้วนอนต่อ ครูชวนคิดว่า สองประเด็นนี้ต่างกันอย่างไร คนที่ไม่สามารถนอนได้ เกิดอะไรขึ้นบ้าง นักเรียนสามารถสะท้อนเรื่องของสิ่งเกิดกับกาย และความรู้สึกหรือความคิดที่เกิดกับใจได้ กรณีไม่สบายกายต่างๆ เกิดความรู้สึกหงุดหงิดใจ จากนั้นถามนักเรียนที่เพื่อนพลิกตัวมาโดนว่ารู้สึกอย่างไร เขาว่าไม่รู้สึกอะไรเลย ครูเปี๊ยกจึงถามคนที่ไม่สบายกายว่า หงุดหงิดนานไหม เมื่อยหลังนานไหม นักเรียนตอบว่า ก็นานอยู่ ถามต่อว่า แล้วเดี๋ยวมันก็หายไปใช่ไหม นักเรียนก็ว่าใช่
ครูเปี๊ยกดึงคำตอบนี้มาสรุปหลัก "อนิจจัง" แปลว่า ไม่เที่ยง ไม่ยั่งยืน ไม่มั่นคง ไม่แน่นอน หรือ ตั้งอยู่ในสภาวะเดิมได้ยาก ในกรณีของนักเรียน คือรู้สึกแล้วเดี๋ยวก็หายไป หรืออธิบายง่ายๆ ว่าเมื่อมีสิ่งใดเกิด สิ่งนั้นย่อยมีวันดับไปเป็นธรรมดา
ครูถามคำถามชวนคิดต่อว่า คนที่เกิดความรู้สึกอะไรก็แล้วแต่ ให้ “รับรู้เฉยๆ แล้วปล่อยมันผ่านไปได้ไหม” นักเรียนนิ่งคิดแล้วบอกว่า ก็ได้มั้ง ครูเปี๊ยกกล่าวว่า ถ้าทำได้ นั่นแหละคือสิ่งที่เพื่อนบอกว่า ไม่ได้รู้สึกอะไรเลย การบอกว่าไม่รู้สึก ไม่ได้หมายความว่าเพื่อไม่รู้ตัวนะว่ามีคนพลิกตัวมาโดน แต่รู้แล้วปล่อยมันผ่านไปเฉยๆ นั่นแหละคือเคล็ดลับของคนที่บอกว่าไม่รู้สึกอะไร หรือที่หลายคนใช้คำว่า "ว่างเปล่า"
สุดท้ายมีนักเรียนแลกเปลี่ยนว่ากิจกรรมบอดี้สแกนนี้มีทั้งที่รู้สึกว่าเวลาผ่านไปช้า และที่รู้สึกว่าเวลาผ่านไปเร็ว ครูทักว่า มันก็ไม่ได้ต่างกับเวลาที่เราทำอะไรที่เรารู้สึกชอบหรือไม่ชอบ หากชอบ เวลาก็ดูเหมือนจะผ่านไปเร็ว หากไม่ชอบเวลาก็ดูเหมือนจะผ่านไปช้า ซึ่งอนาคตนักเรียนจะต้องฝึกนานกว่านี้ จะจัดการความรู้สึกที่เป็นอกุศลอย่างไร ครูหวังว่าระหว่างที่เราฝึกไปเรื่อยๆ นักเรียนจะพบวิธีของตนเอง
เครดิตภาพ : แม่เตย
อ่าน ตอนที่ 1 เปิดชั้นเรียนปลูกสติ ได้ที่นี่
แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!