
🎉เพราะปีใหม่ เป็นเหมือนบทใหม่ในหนังสือชีวิตเรา
ช่วงเวลานี้จึงเหมาะมากกับการตั้งเป้าหมาย
ในการพัฒนาทั้งตัวของเราเอง และห้องเรียนในฝัน
เหมือนใคร ๆ ตั้งปณิธานว่า “ปีใหม่ ฉันจะเป็นคนใหม่”
ก่อนจะเริ่มตั้งเป้าหมายการพัฒนาตัวเอง
และการเรียนการสอนได้นั้น insKru ตั้งใจ
อยากชวนคุณครูมาลองทบทวน 3 เรื่องสุดคุ้นชิน
ที่เราเห็นเป็นประจำทุกวัน จนลืมตั้งคำถามกับมันไป
เพื่อตกผลึก เกิดความเข้าใจ ให้สามารถตั้งเป้าหมาย
ในการสอนปีนี้อย่างมีประสิทธิภาพ และได้ผลที่สุดกัน
บทความโดย ครูพล - อรรถพล ประภาสโนบล
เรียบเรียงโดย โด้ - เวธน์ มโนจุรีหกุล

🔁ในทุกวัน ๆ ที่ผ่านมา เราอาจทำสิ่งเดิม ๆ
ซ้ำไปซ้ำมา จนเกิดกลายเป็นความคุ้นชินขึ้น
จนเราที่จะหลงลืมตั้งคำถามกับสิ่งต่าง ๆ เหล่านั้น
ว่าทำไมถึงต้องเป็นเช่นนั้น หรือเราทำไป
ด้วยเหตุผลอะไรกันแน่
ความคุ้นชินยังทำให้เรารู้สึกคุ้นเคยกับวิธีคิด
และการมองผ่านเลนส์ความคิดในรูปแบบหนึ่ง
ทำให้เราไม่รู้สึกถึง “ทางเลือก” วิธีคิดใหม่ ๆ
“ทางเลือก” นี้เราจะรู้สึกได้อย่างชัดเจน
เมื่อออกไปสู่พื้นที่ใหม่ ๆ หรือที่ที่มีวิธีคิด
แตกต่างจากเรา เช่นในต่างประเทศ
ก็จะเริ่มเกิดข้อสงสัย และตั้งคำถามกับ
ความปกติที่เราเจอเป็นประจำขึ้นมาทันที

🤔ความคุ้นเคยนั้น เป็นสิ่งที่ทุกคนพบเจอ
นั่นรวมถึงครูอย่างเราด้วย ไม่ว่าจะเป็นการสอน
หรือการจัดการ การรับมือนักเรียนในรูปแบบต่าง ๆ
ที่เราอาจเคยชิน และหลงลืมไปว่ามี “ทางเลือก”
วิธีคิดแบบใหม่ ๆ ที่น่าสนใจใช้งานเกิดขึ้นบ้างมั้ยนะ
เราเลยอยากชวนคุณครูมาลองทบทวน
3 เรื่องคุ้นชินที่เราอาจเห็น หรือทำเป็นประจำทุกวัน
จนเราลืมตั้งคำถามกันไป จะมีอะไรบ้างไปดูกันได้เลย

🌟“นักเรียนของเราเป็นยังไง ?”
ครูอย่างเราเป็นผู้อยู่ใกล้ชิดกับนักเรียนในแทบทุกวัน
ซึ่งเราก็อาจจะเคยชินกับการมองนักเรียนในมุมมอง
ในบางแง่บางมุมเท่านั้น เหมือนในคอนเทนต์
“คุณครูมองเห็นนักเรียนจากมุมมองแบบไหน”
ที่อาจมองนักเรียนจากมุมมองความสำเร็จวิชาการ
ว่าเป็นเด็กเก่ง เด็กกลาง เด็กอ่อน เพื่อที่เราจะได้
ช่วยเหลือในด้านการเรียนการสอน จนอาจหลงลืม
มองคุณค่าอื่น ๆ หรือตัวตนของตัวนักเรียนไป
เหล่านี้คือความคุ้นชินที่ส่งต่อผ่านวัฒนธรรมการเรียน
ซ้ำ ๆ โดยที่เราอาจไม่ได้รู้ตัวมาก่อนก็เป็นได้
นอกเหนือจากการมองนักเรียน ในมุมมองของ
ความสำเร็จทางวิชาการ เรายังสามารถมอง
ในมุมมองอื่นที่ต่างออกไปได้ เช่น ห้องเรียน
ของครูมะนาวที่มีการมอบเกียรติบัตรเพื่อเน้น
คุณค่าส่วนบุคคลที่หลากหลาย อย่างเกียรติบัตร
“ผู้เป็นเลิศด้านการแก้ปัญหาในห้องเรียน” หรือ
”ผู้รักษาความสะอาดยอดเยี่ยม” จะเห็นได้ว่า
ห้องเรียนของครูมะนาวได้ยืนยันให้เห็นถึง
ความเป็นไปได้แบบหนึ่งที่เน้นไปที่คุณค่า หรือ
เอกลักษณ์ประจำตัวของแต่ละบุคคล
.
อีกหนึ่งมุมมองที่น่าสนใจ คือการใช้มุมมอง
พหุวัฒนธรรมการศึกษา (Multicultural Education)
ผ่านคำถามที่ว่า “นักเรียนของเราเป็นยังไง ?” นี้
คือการถามโดยอ้างอิงกับภูมิหลังทางสังคม
และวัฒนธรรมของเด็กว่า พวกเขาใช้ชีวิต
และเติบโตมาในสังคมแบบไหนกัน
หากลองมองในห้องเรียนของเรา อาจมีนักเรียน
ที่เป็นลูกของครอบครัวแรงงานข้ามชาติเรียนอยู่
เมื่อเราได้มองโดยใช้มุมมองพหุวัฒนธรรมการศึกษา
ก็จะเข้าใจได้ว่า เขาเติบโตบนพื้นฐานที่แตกต่าง
กับเรา จังหวะ หรือความเข้าใจในการเรียนรู้ก็อาจไม่
ไปพร้อมกันกับนักเรียนที่อยู่ในระบบการศึกษาไทย ๆ
มาตั้งแต่แรก ครูอย่างเราก็จะไม่มองว่าเด็กคนนี้
เป็นคนไร้ความสามารถ แต่อาจเปลี่ยนไปมองหา
วิธีที่จะทำให้เขาเรียนรู้ได้ทันกับเพื่อน ๆ คนอื่น
หรือให้เพื่อน ๆ รับรู้ถึงความยากลำบากที่เขาต้องเจอ
พร้อมกับดูแลช่วยเหลือแทน
หากสนใจลองตั้งคำถามกับประเด็นนี้ เราอาจเริ่มต้น
โดยการถามว่า “นักเรียนของเราเป็นใคร ? ”
“เขามาจากไหน ? ” “เขามีความคิด ความฝัน และ
มองเห็นตัวเองเป็นอย่างไร ?”
และสามารถอ่านเนื้อหาที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติมได้ที่

📖“เรากำลังสอนด้วยมุมมองแบบไหน ?”
หลาย ๆ ครั้งที่เราสอนเนื้อหาตามหนังสือเรียน
เพื่อให้การสอนของเรามีแนวทางที่ราบรื่นที่สุด
ซึ่งนอกเหนือจากการสอนเนื้อหาแล้ว
เราอาจสามารถตั้งคำถามกับเนื้อหาที่เรานำมา
เพื่อใช้ในการสอน และสอดแทรกทักษะต่าง ๆ
ให้นักเรียนเกิดการคิดวิเคราะห์ด้วยตัวเองได้ด้วย
เหมือนในคอนเทนต์ “เมื่อการเรียนรู้ของนักเรียน
เริ่มตั้งแต่ครูเตรียมการสอน”
หากอ้างอิงถึงนักวิชาการการศึกษาเชิงวิพากษ์
(Critical pedagogy) แล้ว โดยมากจะมีการพูดถึง
การสอนของครูว่ามีความเกี่ยวข้องตั้งแต่การคัดเลือก
เนื้อหาความรู้ที่เข้ามาใช้ในชั้นเรียน เช่นคุณครูที่สอน
วิชาประวัติศาสตร์ชาติไทย หัวข้อเดียวกัน แต่ครู A
เลือกหยิบเนื้อหาจากหนังสือเรียนมาสอนโดยตรง
ด้วยความคิดที่ว่าชุดความรู้ที่สร้างมาโดยสำนักพิมพ์
ต้องเป็นสิ่งที่ถูกต้อง สมบูรณ์แล้ว พร้อมให้นักเรียน
จดและตอบคำถามท้ายบทให้ถูกต้อง ในขณะที่ครู B
เลือกใช้บทความวิชาและหลักฐานที่นอกเหนือ
จากตำราเรียนควบคู่ไปในการเรียนการสอน
เพื่อให้นักเรียนได้ถกเถียงถึงข้อเท็จจริง
นี่อาจเป็นการสะท้อนถึงมุมมองที่ครูใช้ในการสอน
ที่แตกต่างกัน ครู A อาจมองว่า การสอนคือการอิง
ข้อมูลจากตำราเรียน และนักเรียนควรได้รับความรู้
ให้ได้มากที่สุดและถูกต้องตามเฉลยเป๊ะ ๆ
ขณะที่ครู B กลับมองด้วยมุมมองว่า การสอนคือ
การเปิดให้มีการถกเถียงอย่างมีเหตุผล และ
มีวุฒิภาวะ จากหลักฐานและมุมมองการตีความ
ที่หลากหลาย รวมถึงสามารถสอดแทรกการฝึก
ทักษะที่ทำให้เกิดการคิดวิเคราะห์
อย่างมีวิจารณญาณได้
นอกจากเนื้อหาที่ครูคัดสรรเข้ามาใช้ในห้องเรียน
เรายังสามารถตั้งคำถามกับชุดคำถาม การเลือก
ใช้โจทย์ สถานการณ์ ตัวอย่าง สื่อประกอบการสอน
เช่น โจทย์ปัญหาในวิชาคณิตศาสตร์ เราอาจคุ้นเคย
กับการเลือกใช้สถานการณ์เกี่ยวข้องการเลือก
ซื้อสินค้า สิ่งนี้อาจสะท้อนถึงมุมมองที่เชื่อว่า
คณิตศาสตร์ที่ใกล้ตัวของเรามาจากการซื้อขาย
ในชีวิตประจำวัน ในขณะที่อาจมีครูอีกคน
ใช้สถานการณ์เกี่ยวกับค่าแรง และชั่วโมง
ในการทำงาน ด้วยมุมมองว่าคณิตศาสตร์
เป็นเรื่องใกล้ตัว และสามารถสอดแทรกเพื่อ
ตั้งคำถามถึงความเป็นธรรมที่เกิดขึ้นในสังคม
(Teaching for social justice) ก็ได้เช่นกัน
หากสนใจลองตั้งคำถามกับประเด็นนี้ เราอาจเริ่มต้น
โดยการถามว่า “ทำไมเราถึงเลือกใช้สื่อการสอนนี้ ?”
“คำถามนี้ที่เราใช้ถาม มีนัยยะสำคัญอย่างไร ?”
ขยายสู่คำถามที่ใหญ่ขึ้น เช่น “ในเรื่องเดียวกัน
ครูคนอื่นมีมุมมองสอนเรื่องนี้อย่างไร ?
ทำไมเขาใช้คำถามเนื้อหาแบบนั้น ?“
ซึ่งสามารถเข้าไปที่ inskru.com เพื่อค้นหา
ไอเดียการสอนในหลาย ๆ เนื้อหาได้เลย
หากสนใจอ่านเนื้อหาเพิ่มเติม สามารถอ่านได้ที่
https://thepotential.org/knowledge/teaching-for-social-justice/
https://thepotential.org/social-issues/teacher-as-political-work/

💗“เรารู้สึกยังไงในตอนสอน ?”
ในบางครั้ง การสอนของเราก็มักมองข้ามความรู้สึกไป
โดยมองว่า การสอนเป็นเรื่องของเนื้อหา หรือการ
ออกแบบการเรียนรู้ในคาบเรียนให้ดี ราบรื่น พร้อมกับ
ปั้นหน้าว่ายิ้มแย้มก็พอแล้ว ทั้งที่จริง ๆ ความรู้สึก
ไม่ได้แยกขาดออกจากการสอนของเรา และ
สามารถปรากฏออกมาได้ผ่านท่าทาง สีหน้า และ
ร่างกายของเราขณะสอนอยู่เสมอ ๆ (ถึงแม้เราจะ
ฝืนแค่ไหนก็ตาม) มากไปกว่านั้นความรู้สึกยังนำมาซึ่ง
วิธีการที่เราเลือกใช้ในการจัดการเรียนของเราอีกด้วย
หนึ่งในคำถามที่ ปาล์มเมอร์ นักการศึกษาชื่อดัง
ผู้เขียนหนังสือ “กล้าที่จะสอน” เลือกถามอยู่บ่อยครั้ง
คือ “อะไรคือความกลัวในการสอนของเรา”
คำถามนี้ทำให้ได้เห็นว่า “ความกลัว” ทำงาน
กับภายในตัวตนของคนเป็นครูอยู่มากเลยทีเดียว
มีครูคนหนึ่งที่เคยสะท้อนเรื่องประสบการณ์การเป็นครู
ผ่านวงคุย “ครูปล่อยของ” กับ InsKru โดยเล่าว่า
เขามักจะเข้าห้องเรียนไปด้วยความรู้สึกกลัว แต่ว่าเขา
ไม่เคยสังเกตมาก่อน เขากลัวว่านักเรียนจะไม่ฟัง
บทเรียนที่เขาเตรียมมา กลัวว่านักเรียนจะคุย และ
ส่งเสียงดังระหว่างการสอน เพื่อปกป้องความกลัว
ของตัวเอง เขาจึงเลือกที่จะทำให้นักเรียนกลัว
เพื่อควบคุมนักเรียนดังที่ตนเองหวังได้ เมื่อเขา
ตระหนักถึงความกลัวที่เกิดขึ้น เขาก็เริ่มเปลี่ยน
ห้องเรียนจากการควบคุมด้วยความกลัว ไปสู่
การเชื่อมั่นในตัวนักเรียน และยอมให้ความ
ไม่เป็นตามหวังเกิดขึ้นได้บ้าง
“ความกลัว” จึงเป็นหนึ่งในความรู้สึกที่เราหลายคน
อาจเผชิญอยู่ลึก ๆ ในระหว่างการสอน และเราก็อาจ
พยายามหลบหลีก หรือฝืนความรู้สึกข้างในอยู่
แต่ไม่ว่าอย่างไร ก็ยังปรากฏออกมาไม่มากก็น้อย
ในห้องเรียนของเรา ที่บางครั้งเราต้องทำให้ตัวเอง
เป็นผู้น่าเกรงขามสำหรับนักเรียน
แน่นอนว่าความรู้สึกไม่ได้มีเพียงแค่ความกลัว
หรือเราต้องมองเห็นมันในทางลบเพียงอย่างเดียว
บางความรู้สึกนั้น ก็เกิดจากโมเมนต์ที่มีความหมาย
มีคุณค่าสำหรับเรา เช่น เราอาจรู้สึกภูมิใจ ทั้ง ๆ ที่เรา
ก็อาจไม่รู้ตัว เมื่อเห็นนักเรียนของเรากล้าคิดกล้าพูด
ความรู้สึกเช่นนี้ ก็อาจทำให้เช้าวันต่อมาในห้องเรียน
เราเลือกที่จะให้นักเรียนได้จำลองบทบาท
ในกิจกรรมเพื่อให้เขาการถกเถียงมากขึ้น
จะเห็นได้ว่าทั้งอารมณ์ทางบวก หรือทางลบนั้น
อาจเกิดขึ้นกับเราได้ โดยที่ถ้าไม่สังเกตดี ๆ
เราจะไม่รับรู้เลยว่ามีผลอย่างไรในห้องเรียนของเรา
หากอยากเข้าใจมากขึ้นในประเด็นนี้ ลองให้เวลา
กับตัวเอง และตั้งคำถามก่อน และหลังการสอนดูว่า
“นี่เรารู้สึกยังไงในตอนสอนกันนะ ?”

🥰ทั้งหมดนี้ก็คือ 3 คำถามน่าคิด ที่ช่วยให้เรา
เห็นถึงความคุ้นชินที่เราเจอทุกวันโดยไม่รู้ตัว
เมื่อคุณครูได้มองออกไปจากความคุ้นชินเดิม
อาจช่วยให้ เราสามารถมองเห็นเด็กที่อยู่ตรงหน้า
ของเราอย่างละเอียดมากขึ้น และเรียนรู้ที่จะ
ตั้งเป้าหมายได้ชัดเจนขึ้นกว่าเดิม
insKru ขอเป็นกำลังใจให้คุณครูได้ลองตั้งคำถาม
และตั้งเป้าหมายปีนี้ได้อย่างชัดเจน รวมถึงสามารถ
ทำเป้าหมายนั้น ๆ ได้สำเร็จ หากใครมีวิธีการดี ๆ
อีกสามารถแบ่งปันให้เรารู้ได้เลยน้า
แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!