
🧑🏫 ครูคือคนที่คอยถ่ายทอดความรู้ให้นักเรียนอยู่ทุกวัน ในโลกปัจจุบันที่ความรู้มีอยู่มากมาย หลากหลายแหล่งก็เหมือนว่าความรู้ที่เราถ่ายทอดในห้องเรียนนั้นแค่เปิดตำรา หนังสือ เพื่อมาสอน ดูจะไม่เพียงพอเสียแล้ว แต่จะให้สร้างการสอนใหม่ ๆ ขึ้นมา ก็แอบหวั่นใจ ที่ทำลงไปจะดีพอมั้ยนะ?
ความรู้สึกแบบนี้อาจเกิดขึ้นบ่อยกับคุณครูอย่างเราในทุกวันนี้ และความท้าทายนี้สามารถลดได้จากการทบทวน “ธรรมชาติทางการเรียนรู้” ที่ซ่อนอยู่ในการสอนของพวกเรา ถ้าฟังดูยาก ลองมาดูนิทานชาวจ๋องแจ๋งที่ดัดแปลงมาจากกิจกรรม Demo Classroom “ธรรมชาติของความรู้ที่ซ่อนอยู่ในวิชาที่ครูสอน” ของ ครูพล-อรรถพล ประภาสโนบล และ ครูนิวส์ - พีระศิน ไชยศร ส่วนหนึ่งของ insKru Festival 2024
ลองจินตนาการไปพร้อมๆ กับนิทาน สลัดสิ่งที่เรารู้มา ลองสมมติว่าตัวเองไม่ใช่คุณครูอยู่ก็ได้นะ
👻 วันหนึ่งเราตื่นขึ้นมาบนดาวที่ไม่รู้จักมาก่อน พอหยิกตัวเองดูก็พบว่านี่เป็นเรื่องจริงไม่ใช่ความฝันนี่หน่า พอลุกขึ้นจากเตียงไปเปิดประตูก็พบกับเมืองที่มีสิ่งปลูกสร้างต่าง ๆ รูปร่างเหมือนผ้าที่คลุมไว้ บนถนนหนทาง ก็มีสิ่งมีชีวิตแปลกหน้า สุดจะน่าแปลกเต็มไปหมด
ที่บอกว่าหน้าแปลก ไม่ใช่ว่าจะบูลลี่กันนะ แต่เพราะเราไม่เคยเห็นอะไรแบบนี้มาก่อน พวกเขาคือชาวจ๋องแจ๋ง ที่สูงพอ ๆ กับเรา รูปร่างเหมือนมีผ้าคลุมตัวอยู่ตลอดเวลา ดู ๆ ไปก็คล้ายกับผีที่เราชาวมนุษย์ชอบแต่งตัวมาอำกันยังไงยังงั้นเลย
ถึงเราจะไม่เคยเห็นชาวจ๋องแจ๋งมาก่อนแต่กลับเหมือนชาวจ๋องแจ๋งรู้จักเราเป็นอย่างดี
“จีจู๊ด” ชาวจ๋องแจ๋งคนนึงพูดขึ้นพร้อมชี้รยางค์นิ้วใต้ผ้ามาทางเรา เดา ๆ ว่าคงเรียกเราอยู่แน่เลย เขายังกวักรยางค์มือเรียกเราให้เดินตามไปด้วย ถึงจะสงสัย แต่คุณก็รู้สึกว่าพวกเขาปลอดภัยมากพอให้ได้เดินติดตามพวกเขาไป
🏫 “จัมจั๊ดดด” “จีเจ๊าะะะ” ชาวจ๋องแจ๋งที่เดินกันอยู่ กำลังพูดคุยด้วยความสนุกสนานอยู่ (เดา) จากการสังเกตแล้ว ชาวจ๋องแจ๋ง เป็นสิ่งมีชีวิตที่อยู่ร่วมกันในสังคมเหมือนสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ มีระบบภาษาที่ออกเสียงแทนคำได้ 2 พยางค์ และสามารถพูดได้แต่เสียง จ.จานเท่านั้น
แต่ถึงอย่างนั้นพวกเขาก็ไม่ใช่คนบ้องตื้นทุกคนแบ่งหน้าที่กันทำงาน นอกจากนี้พวกเขายังสร้างสิ่งต่าง ๆ ในสังคมที่ถ้าเปรียบกับมนุษย์ก็คือการค้นพบ และสร้างวิทยาการใหม่ ๆ อยู่เสมอ และนั่นคือสาเหตุที่เขาพาเรามาที่อาคารแห่งหนึ่ง เดาจากโต๊ะ และ กระดานดำ น่าจะเป็นมหาวิทยาลัยของชาวจ๋องแจ๋งแน่ ๆ
“แจจาจ้า” ชาวจ๋องแจ๋งร่างนึง ยื่นหูฟังมาให้ช่วยแปลภาษาให้เราเข้าใจได้มากขึ้น ถึงจะมีแปลพลาด หรือติดขัดเหมือนใช้โปรแกรมแปลภาษาไปมาหลาย ๆ ครั้ง แต่นั่นก็ยังดีกว่าไม่เข้าใจอะไรเลย
🎧 “เราจะพาไปดาวโลก” เสียงแปลของชาวจ๋องแจ๋งดังขึ้นในหู
“เราอยากไปหลายครั้งแล้ว แต่หาดาวของเจ้าไม่เจอสักที”
“ทำไมล่ะ ?” เราเอ่ยปากถามขึ้น
ชาวจ๋องแจ๋งบอกว่า “เราเคยไปตามพิกัดของอาจารย์ แต่เห็นดาวเป็นกลม ๆ หมุนอยู่ ซึ่งมันไม่ใช่แน่นอน”
ชาวจ๋องแจ๋งอีกร่างหนึ่งเสริม “อาจารย์ของเรา บอกมาเป็นทอด ๆ หลายช่วงอายุจ๋องแจ๋งว่า ดาวที่มนุษย์อย่างเจ้าอาศัยอยู่ มันเคลื่อนที่ได้ แถมมีช้าง และเต่าด้วย วันหนึ่งเราไปเจอกับรูปดาวที่เป็นแผ่นบาง ๆ มีช้างคอยยกอยู่และอยู่บน หลังของเต่าอีกที นี่ต่างหากโลกของเจ้า”
🌎 “ห๊ะ ไม่ใช่แล้ววว โลกของเราก็เป็นกลม ๆ นั่นแหละ ที่บอกว่าเคลื่อนที่ได้ แปลว่ามันหมุนได้ต่างหาก ไม่ใช่เคลื่อนที่เพราะเต่าพาเดินไป ส่วนช้างกับเต่าก็มี แต่มันจะเป็นสัตว์ตัวเล็ก ๆ อยู่ในดาวของเรา” เราพูดขึ้นพร้อมถอนใจ
“เอางี้ดีมั้ย ไปกับเรารอบนี้เลย จะได้ไม่หลงอีก”
🍅 บอลลูนยักษ์ที่มีชาวจ๋องแจ๋ง 3 คน และเราได้เคลื่อนตัวมาไกลหลายปีแสง ก่อนผ่อนความเร็วที่ดาวอังคาร ค่อย ๆ ลอยตัวเข้าใกล้โลกขึ้นเรื่อย ๆ “นี่ไง ดาวโลกของเรา” เราพูดด้วยความยินดีที่จะได้กลับบ้านอีกครั้ง
บอลลูนค่อย ๆ ลอยเข้าสู่ชั้นบรรยากาศและลงจอดกลางป่าในไทย ขณะนี้ชาวจ๋องแจ๋งกำลังหิวเป็นอย่างมากเพราะไม่ได้ทานอะไรเลยตั้งแต่เริ่มออกเดินทาง เราเลยออกตามหาของที่ชาวจ๋องแจ๋งน่าจะทานได้
เดิน ๆ ไปก็เจอเข้ากับไร่มะเขือเทศ ที่ชาวจ๋องแจ๋งยืนยันว่าผลไม้นี้เป็นอาหารที่ทานได้ เราจึงไม่รอช้าเจรจาขอมะเขือเทศจากคุณป้าที่ปลูกไว้ พร้อมพูดคุยกันที่ชานบ้าน คุณป้าก็งงอยู่บ้าง แต่เห็นว่าเป็นมิตร จึงไม่ได้คิดติดใจอะไร ดีด้วยซ้ำได้เจอเพื่อนใหม่ต่างชาติต่างดาว
“จ๊วบจ๊าบบบ” เสียงชาวจ๋องแจ๋งที่คุณป้าได้ยินทำเอางงเราซึ่งมีหูฟังคอยแปลภาษาจึงบอกว่า
“ภาษาของเขาจ๊วบจ๊าบคือมะเขือเทศจ้ะป้า”
“เอ่อ ประหลาดดี ๆ ว่าแต่กินกันพอมั้ย เอาอีกสักลูก สองลูกมั้ยล่ะ จะได้อิ่ม ๆ” ป้าพูดขึ้นด้วยความเอ็นดูเหมือนเลี้ยงลูกเลี้ยงหลาน ถึงตรงนี้ชาวจ๋องแจ๋งจึงบอกว่า “เราไม่เข้าใจสองคืออะไร” ทำเอาเราตกใจว่าพวกเขาไม่มีระบบตัวเลขและการนับเหรอ
“ใช่ พวกเรานับไม่ได้ ระบบความคิดของเราไม่ได้ซับซ้อนขนาดนั้น”
🧮 หลังจากรู้ว่าชาวจ๊องแจ๊งไม่มีระบบการนับ เราจึงคุยกับป้าว่า “เราสอนนับเลขให้พวกเขาดีมะ” ป้าจึงเสนอมาว่า งั้นก็ทำแบบเลขที่เราใช้เลย “หนึ่ง สอง สาม… พอถึงเลขสิบเราก็เปลี่ยนหลักสิบ” เราจึงทักป้าว่า “แต่เขาพูดได้แค่เสียงจ.จาน แล้วความคิดก็ไม่ได้ซับซ้อนมากด้วยนะ”
ป้าจึงพูดทีเล่นทีจริงว่า “เอ้า ถ้ายังงั้น เราทำเสียง “เจ๊าะ” ไปเลย กี่อันก็ทำเสียงเท่านั้น” เอ๊ะ ๆ คิดดูก็เหมือนจะเข้าท่า เราไม่รอช้า ลองเอาวิธีนับทั้ง 2 แบบให้ชาวจ๋องแจ๋งเลือกซะเลย
“จิบจี่” “จิบจ้า” “จิบจก” … “แบบแรกยากมากเลย มนุษย์โลกจำกันได้ไง ไม่เข้าใจเลย” ชาวจ๋องแจ๋งโอดครวญ
อีกแบบเข้าใจง่ายกว่าเยอะเลย “เจ๊าะ” “เจ๊าะๆ” ชาวจ๋องแจ๋งยิ้มดีใจ พวกเขามีระบบการนับแล้ว ในขณะที่เราก็งุนงงอยู่พร้อมคิดตลกในใจว่า “นับแบบนี้ ไม่ถึงครึ่งร้อยก็หอบแล้วเนี่ยยย”
🚽 ก่อนชาวจ๋องแจ๋งจะกลับบ้าน ป้าก็อาสาขับรถบรรทุกพามาส่งในเมือง ให้ได้เปิดหูเปิดตากันสักนิด ชาวจ๋องแจ๋งก็คิดขึ้นได้ว่าเราน่าจะแต่งตัวแบบมนุษย์โลกสักหน่อย จะได้ไม่เป็นที่สะดุดตา จึงเลือกเสื้อผ้ามาใส่ ถึงจะประหลาดไปสักหน่อย ที่ใส่เสื้อผ้าทับเสื้อคลุม แต่ก็ถือว่า “ได้อยู่” แล้วกัน
ระหว่างที่เดินในตลาดนัดแห่งนี้ เราก็เป็นกังวลถามชาวจ๋องแจ๋งว่า “อยากเข้าห้องน้ำหรือเปล่า ? ” ชาวจ๋องแจ๋งก้เกิดสงสัยว่าห้องน้ำคืออะไรกัน เราจึงพาไปดูพร้อมบอกว่า “ห้องน้ำคือที่ที่เอาไว้ขับถ่าย อย่างนี้ ๆ แต่ละห้องก็แบ่งเป็น 2 เพศแบบนี้เลย” พร้อมชี้ไปที่สัญลักษณ์ “ผู้หญิง" “ผู้ชาย”
ชาวจ่อมแจ๋มก็ทำหน้างงอยู่ “แล้วอย่างเราควรเข้าห้องไหน” พร้อมชี้ไปที่รูปผู้หญิงที่มีกระโปรงอยู่
“เราใส่อันนี้ ต้องเข้าห้องนี้แน่ ๆ” เราพยายามเบรคพร้อมอธิบายว่า “มันต้องดูตามอวัยวะเพศของตัวเอง ไม่ใช่ว่าแต่งตัวแบบนี้เข้าแบบนี้ มันเป็นแค่สัญลักษณ์หน่ะ”
ชาวจ๋องแจ๋งแสดงอาการงงอย่างเห็นได้ชัด เรื่องเพศของมนุษย์ช่างน่างุนงง สัญลักษณ์ที่ใช้ดูเหมือนทุกคนเข้าใจ ทั้งที่ไม่ได้สื่อความหมายตรงตัวด้วยซ้ำความคิดเหล่านี้ที่แปลกใหม่มากสำหรับพวกเขา
🤔 จนตลอดทางกลับบ้าน ชาวจ๋องแจ๋งก็ยังสงสัยเรื่องนี้อยู่ ไม่แปลกที่ชาวจ๋องแจ๋งจะงงอยู่นาน เพราะพวกเขาขยายเผ่าพันธุ์โดยการก็อปปี้ร่างตัวเองออกมาอย่างไม่สิ้นสุด ทำให้พวกเขาไม่มีอวัยวะที่บอกเพศสภาพนั่นเอง
📚 ทั้ง 3 เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นกำลังชวนให้เราทบทวนธรรมชาติของการเรียนรู้ที่ไม่ได้จบแค่การเปิดตำราเรียนและถ่ายทอดองค์ความรู้ แต่กำลังบอกเล่าว่า “โลกหน้าตาเป็นยังไง” ความรู้เป็นสิ่งที่ส่งต่อกันมา อาจมีการตีความได้หลากหลาย อีกทั้งอาจมีหลายชุดความรู้เกิดขึ้นได้ เราในฐานะครูจึงควรทบทวนความรู้ให้เท่าทันและสนใจว่ามุมมองในการมององค์ความรู้เหล่านั้น อยู่ในรูปแบบใด
“นับผลจ๊วบจ๊าบ” การเรียนรู้เป็นการวางระบบที่ทุกคนเข้าใจตรงกันซึ่งเกิดจากการที่กลุ่มคนนั้น ๆ เห็นคุณค่า เห็นบางอย่างที่สมควรยึดถือเป็นแกนกลางขึ้นมา ซึ่งแปลว่าความรู้เก่า หรือใหม่ ก็จะสะท้อนถึงคุณค่าที่ถูกมองเห็น หรือยึดถือในบริบทที่ไม่เหมือนกัน โดยที่ทุกองค์ความรู้ก็มีความถูกต้องในแบบของตัวเอง
“เพศและห้องน้ำ” การเรียนรู้จะเกิดขึ้นได้ง่าย หากผู้ร่วมเรียนรู้มีประสบการณ์ร่วมบางอย่างมาก่อนในอดีต ซึ่งสะท้อนถึงประสบการณ์ชีวิต และประสบการณ์ในการเรียนรู้องค์ความรู้ ที่เป็นพื้นฐานของเรื่องนั้น ๆ ด้วย
💖 นิทานเรื่องนี้จึงช่วยให้เรามองเห็น ธรรมชาติของการเรียนรู้ได้ชัดเจนยิ่งขึ้นจากการ ท้าทายความคิด พบเจอสถานการณ์เแปลกใหม่ ที่เราในฐานะมนุษย์ไม่เคยเจอมาก่อนนั่นเอง ทั้งหมดนี้ถูกดัดแปลงมาจากกิจกรรม Demo Classroom ที่ ครูพล-อรรถพล ประภาสโนบล และ ครูนิวส์ - พีระศิน ไชยศร ตั้งใจออกแบบมาอย่างเต็มที่
🌟หากสนใจดูคลิปย้อนหลัง insKru Festival 2024 แถมมีสิทธิประโยชน์ในเว็บไซต์อีกมากมาย สมัครสมาชิกชาวอินส์ 1 ปี กันได้เลยที่ https://new.inskru.com/donation/
แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!