
ความเชื่ออมตะนิรันดร์กาลที่น่าจะอยู่มา
นานกว่าพวกเราทุกคนที่อ่านโพสต์นี้อยู่
แต่เราก็ยังเคยได้ยินกันมาอยู่ตลอด ๆ
คือ “ผู้ชายเก่งคณิตศาสตร์ เก่งวิทยาศาสตร์
ในขณะที่ผู้หญิงจะเก่งภาษา เก่งศิลปะ”
แต่ก่อนรีบกระโจนไปเชื่อหรือไม่เชื่อ
insKru และโครงการ Girl in STEM
โดย SEA Thailand
เลยอยากชวนถอยออกมาสักนิดก่อนรีบตัดสินกัน
ตั้งคำถามที่ท้าทายความเชื่อเดิม ๆ กันหน่อยว่า
ที่เชื่อ ๆ กันมาเนี่ย มันจริงมั้ยนะ ?
ก่อนตอบคำถามนี้ได้ว่าจริงมั้ย ?
ลองมานึกถึงสถานการณ์ชีวิตประจำวัน
ที่เรามักเห็นบ่อยในห้องเรียนดูดีกว่า
เหตุการณ์แรก ในห้องเรียนของเรา
มีกล่องลังกล่องใหญ่อยู่นับสิบกล่อง
ที่ต้องการให้เด็ก ๆ ช่วยเราขนไปยังห้องพักครู
ด้วยความคิดว่าเด็กผู้ชายน่าจะมีร่างกายแข็งแรง
สามารถยกของได้ดีกว่าผู้หญิง เราจึงไหว้วาน
ขอแรงเด็กผู้ชายในการขนของหน่อย
ในขณะที่ขนของกันอยู่นั้น เราก็เหลือบไปเห็น
สีหน้าของ ด.ช.กล้า ที่ทำสีหน้าเหนื่อยหน่าย
ด้วยความว่าปวดขาจากการไปเตะบอลตอนเที่ยง
แต่ก็ต้องช่วยครู เพราะคิดว่าถ้าบอกครูก็จะโดนหา
ว่าขี้เกียจ มีข้ออ้างไม่อยากช่วยขนของ
เลยกัดฟันทำไปให้จบ ๆ
หรืออีกเหตุการณ์นึง เมื่อเราได้รับของแจกมา
เป็นดินสอ หรือแฟ้มที่มีหลากหลายสี
เราก็มักแจกสีฟ้า สีน้ำเงิน สีดำ ที่ดูคูล ดูเท่
ให้กับเด็กผู้ชาย ในขณะที่แจกสีชมพู สีแดง
สีม่วง หรือสีที่มีความหวาน ความสดใส ให้กับเด็กผู้หญิง
โดยที่เราเผลอทำไปโดยไม่ได้ถามเด็ก ๆ ก่อนเลย
ว่าจริง ๆ แล้วพวกเขาชอบสีอะไรกันแน่นะ
เหตุการณ์ทั้งสองอย่างที่ยกมานั้น ดูใกล้ตัว
และเคยเกิดกับทุก ๆ คน ไม่ว่าจะเป็นตอนที่เป็น
นักเรียน หรือเป็นครูก็ตาม โดยที่อาจเกิดจาก
การเผลอทำไปไม่รู้ตัวก็ได้
สิ่งเล็ก ๆ เหล่านี้คือ การเหมารวมด้วยอคติทางเพศ (Gender-Bias)
ซึ่งมีความร้ายกาจอยู่มาก แฝงตัวอย่างแนบเนียน
สอดแทรกอยู่ในมิติต่าง ๆ ตามชีวิตประจำวันของเรา
การรู้เท่าทันอคติทางเพศที่ว่าไปนี้ จึงมีผลดีกับคนทุกเพศ
เนื่องจากจะทำให้คนรับรู้ถึงคุณค่าในตัวเองได้
โดยไม่เบียดเบียน หรือริดรอนคุณค่าของผู้อื่นไป
“ใคร ๆ ก็น่าจะช่วยได้ถ้ามีแรง เขาแค่อาจจะยังไม่พร้อม ไม่ใช่ว่าขี้เกียจ”
“เด็กผู้ชายที่ชอบสีสดใส หรือเด็กผู้หญิงที่ชอบสีเท่ ๆ ก็มีเหมือนกันนะ”
ยิ่งในห้องเรียนของคุณครูเอง
การรู้เท่าทันอคติทางเพศจะช่วยให้เรามองนักเรียน
ตามความสามารถของเขา และช่วยให้โอกาส
ซึ่งทำให้เกิดความมั่นใจในตัวเอง
ดึงศักยภาพออกมาใช้ได้อย่างเต็มที่อีกด้วย
เหมือนกับตัวอย่างต่อไปนี้
หากคุณครูต้องส่งนักเรียนไปเพื่อประกวดแข่งขัน
ในหัวข้อต่าง ๆ อย่างการแข่งขันที่มีความเกี่ยวข้องกับ
ความเป็นวิชาการ หรือความเป็นศิลปะ สุนทรีย์
หากประกวดงานประดิษฐ์ จัดดอกไม้ แข่งขันอะไรเกี่ยวกับศิลปะ
เราก็อาจจะเลือกเด็กผู้หญิงไปก่อนเพราะคิดว่ามีความอ่อนโยน อ่อนช้อย
น่าจะหยิบจับสิ่งที่เกี่ยวกับศิลปะได้ดี
หรือตอนส่งเด็ก ๆ ไปประกวดวิทยาศาสตร์ เขียนโค้ดดิ้ง หรืออะไรที่เป็นวิชาการ
เราก็จะเลือกเด็กผู้ชายไปทำหน้าที่นี้ เนื่องจากคิดว่ามีความเป็นเหตุเป็นผล
น่าจะสามารถแข่งขันได้ดีแน่ ๆ
โดยทั้งหมดนี้ที่เลือกไปเกิดจากการคิดไปแล้วว่า
เวลาเห็นกลุ่มคนแบบนี้ ส่วนมากเขาก็มีทักษะแบบนี้
ส่งไปประกวด ส่งไปร่วมกิจกรรมได้แหละ
แต่อย่างที่บอกไปว่าการเหมารวมด้วยอคติทางเพศ
นั้นมันช่างแนบเนียน ใครจะรู้ว่าจริง ๆ แล้ว อาจมีนักเรียนที่มีความพร้อม
มีศักยภาพในตัวเองอยู่อีกมากก แต่ไม่เคยได้รับโอกาสนี้ไปเลยก้ได้
ซึ่งนั่นพากลับมาที่คำถามหลักในโพสต์นี้ว่า
“ผู้ชายเก่งคณิตศาสตร์ / วิทยาศาสตร์
ผู้หญิงเก่งภาษา / ศิลปะ เท่านั้นจริง ๆ เหรอ ?”
สุดท้ายแล้ว นี่คือข้อเท็จจริง หรือเพียงอคติทางเพศ
ที่ถูกส่งต่อมาเป็นทอด ๆ ให้เราเชื่อกันแน่นะ
เมือ่เรามองดูผลคะแนนการสอบ PISA ครั้งล่าสุด
เราอาจพบว่าทั่วโลก ผู้หญิงสามารถทำคะแนนด้านภาษาได้ดีกว่าผู้ชาย
ในขณะที่ผู้ชาย ทำคะแนนด้านคณิตศาสตร์ได้ดีกว่าผู้หญิง
ส่วนคะแนนวิทยาศาสตร์เกาะกลุ่มกัน ไม่มีนัยยะสำคัญ
ซึ่งน่าจะเชื่อได้ว่าประโยคที่กล่าวข้างต้นนั้น เป็นข้อเท็จจริง
.
ถึงผลคะแนนสอบจะบอกเช่นนั้น แต่ผลคะแนนสอบเป็นเพียง
ปลายทางของการวัดประเมินผลศักยภาพของเด็ก ๆ
จากการศึกษาเพิ่มเติมต่อไปถึงกระบวนการสอน
หรือการเรียนรู้ในห้องเรียนของเด็ก ๆ
ผู้วิจัยก็กลับพบเรื่องน่าประหลาดใจขึ้น
นั่นก็คือการที่ผู้ชายมีศักยภาพด้านคณิตศาสตร์มากกว่าผู้หญิงนั้น
ไม่ใช่พรสวรรค์ที่มีติดตัวมาตั้งแต่เกิด แต่เป็นเพราะครูที่สอนพวกเขา
มีความเชื่อว่า “ผู้ชายเก่งคณิตศาสตร์มากกว่าผู้หญิง”
และนั่นแปลว่าสิ่งที่เราเชื่อก่อนหน้านี้
อาจไม่ได้เป็นข้อเท็จจริงเสมอไป
การวิจัยปี 2023 ที่ประเทศกรีซ ได้มีการทดลอง
โดยเริ่มจากการให้คุณครูตรวจข้อสอบ 2 ชุดด้วยกัน
โดยชุดแรก เป็นแบบปิดข้อมูล ชื่อ เพศ
ที่จะบ่งบอกตัวผู้ทำข้อสอบได้
และชุดที่สองที่จะมีการเปิดเผยข้อมูลส่วนนี้
พบว่าคุณครูที่ร่วมการทดลอง
กว่า 85 % มีอคติทางเพศจริง
มีเพียง 15 % เท่านั้นที่มีความเป็นกลาง
โดยแจกแจงความมีอคติทางเพศ
เอียงในทางผู้ชายหรือผู้หญิงออกมา
ได้ความถี่ในลักษณะแบบระฆังคว่ำ
โดยอคติทางเพศที่เกิดขึ้นสามารถจำแนกได้
เป็นคุณครู 2 กลุ่มด้วยกัน นั่นคือ
กลุ่มที่ “เชื่อว่าผู้ชายเก่งคณิตศาสตร์กว่าผู้หญิง”
(ทีมเรียบเรียง : ต่อจากนี้ในบทความจะเรียกว่า Pro-Boy)
และกลุ่มที่ “เชื่อว่าผู้หญิงก็มีความสามารถไม่ต่างกับผู้ชาย”
(ทีมเรียบเรียง : ต่อจากนี้ในบทความจะเรียกว่า Pro-Girl)
ซึ่งความมั่นใจในตัวเอง รวมถึงศักยภาพในการเรียนนี้
ส่งผลต่อไปในอนาคต เมื่อเด็ก ๆ นั้นเลือกคณะเรียน หรือวิชาชีพด้วย
เมื่อติดตามเด็ก ๆ เหล่านี้ไปในช่วงชั้นมหาวิทยาลัย
จะพบว่าหากเด็กผู้ชายจะเลือกวิชาชีพที่เกี่ยวกับ STEM
ไม่ว่าจะมีครูแบบ Pro-Boy หรือ Pro-Girl ในชีวิตก็ตาม
ในขณะที่เด็กผู้หญิงจะเลือกวิชาชีพที่เกี่ยวข้องกับ STEM
หากคุณครูเป็นแบบ Pro-Girl หรือมีความเชื่อในตัวพวกเขา
แต่หากผ่านการเรียนกับครูแบบ Pro-Boy มา
จะเลือกวิชาชีพที่เกี่ยวกับ STEM น้อยจนเป็นนัยยะสำคัญ
แล้วผลการศึกษานี้ กำลังบอกอะไรกับเราที่เป็นคุณครูอยู่ล่ะ ?
จากการวิจัยก่อนหน้านี้ กำลังบอกว่าความเชื่อของคุณครู
มีพลังมากกับการพัฒนาศักยภาพ และเด็ก ๆ เองก็รับรู้ได้
ในขณะที่อคติทางเพศที่เกิดขึ้นโดยที่เรารู้ตัว หรือไม่รู้ตัว
ก็ส่งผลกับอนาคตของนักเรียนได้มากขนาดนี้เช่นกัน
เมื่อได้รู้แบบนี้แล้ว คุณครูสามารถผลักดันศักยภาพ
และความมั่นใจของนักเรียน ทุกเพศ ในห้องเรียนของเราได้
ด้วย 2 วิธีการต่อไปนี้
1. “ไม่หลงลืมใครในบทสนทนา”
ในห้องเรียนคงมีหลาย ๆ สถานการณ์ที่จะมีการพูดถึงหลาย ๆ คน
ที่มีความสำคัญต่อประวัติศาสตร์ หรือแวดวงที่เขาทำงานอยู่
เราอาจเล่าให้เห็นถึงภาพรวม ให้เห็นว่าทุกเพศมีพื้นที่ในสังคม
ได้อย่างเท่าเทียมกัน
ตัวอย่างเช่น หากถามถึงชื่อนักวิทยาศาสตร์ในคาบเรียน
เราคงเห็นถึงนักวิทยาศาสตร์ที่เป็นผู้ชายมากมายเต็มไปหมด
ทั้ง ๆ ที่มีนักวิทยาศาสตร์เป็นผู้หญิงอยู่ด้วย เช่น มารี คูรี่ หรือ
โรซาลินด์ แฟรงคลิน แต่อาจไม่ได้รับความสนใจเท่ากับ
อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ หรือ ไอแซค นิวตัน
การได้กล่าวถึงกลุ่มคนอีกเพศที่อาจถูกหลงลืมอยู่
เด็ก ๆ ก็จะได้เห็นภาพว่า ไม่ว่าใครก็สามารถเลือกสายการเรียน
หรือวิชาชีพที่ตนเองชอบได้โดยไม่ต้องกังวลกับเรื่องเพศของตัวเอง
2. “สร้างสภาพแวดล้อมที่คำนึงถึงทุกคน”
หากสังเกตว่าในพื้นที่การดูแลของเรา อย่างในห้องเรียน
ยังไม่สามารถโอบรับความหลากหลายทุกเพศได้ดีพอ
เราสามารถลองขอคำปรึกษาจากคนนอกเพื่อดูแล
พื้นที่ของเราให้ดียิ่งขึ้นหรือ ลองสื่อสาร พูดคุย
กับกลุ่มคนที่อาจถูกหลงลืมอยู่ก็ได้
เพื่อเป็นการการันตีว่าทุกคนในพื้นที่ของเรานี้
จะมีที่ทางของตัวเอง และสบายใจในการเรียน
หรือการทำงานในที่สุด
ทั้งหมดนี้ไม่ใช่การกีดกันให้ผู้ชายห้ามเรียนวิชา STEM ได้โดดเด่นกว่า
หรือบังคับให้ผุ้หญิงต้องเรียนวิชา STEM ให้ดียิ่งขึ้น
แต่เป็นการช่วยซัพพอร์ตตามความต้องการของผู้เรียนจริง ๆ
ที่เกิดขึ้น สร้างสังคมที่ดี ปิดแก็ปช่องว่างที่เกิดจากอคติทางเพศ
ไม่ส่งต่อภาพลักษณ์ที่สังคมตีกรอบไว้
เพื่อให้คนรุ่นต่อ ๆ ไป เผลอเชื่ออีก
เด็ก ๆ จะมีความสามารถในด้านไหน อาจไม่สำคัญ
เท่ากับการที่คุณครูช่วยยืนยันว่า หากเด็ก ๆ ตั้งใจ
จะเป็นเลิศในด้านไหน ก็สามารถทำได้ด้วยความสบายใจ
และมีเราคอยซัพพอร์ตอยู่ตรงนี้เสมอนะ
มาร่วมกันส่งเสริมให้เด็ก ๆ ทุกเพศ มีความเชื่อมั่นในตัวเอง
และมั่นใจในการเรียนรู้ทุกวิชาได้ ตั้งแต่ในห้องเรียนของเรา
insKru และโครงการ Girl in STEM
จาก SEA Thailand ขอเป็นกำลังใจให้คุณครูทุกคนน้า
แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!