บอร์ดเกมการศึกษา “My Democracy” ร่วมกับการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (PBL) เพื่อเสริมสร้างความสามารถในการแก้ปัญหาสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โดยเนื้อหาของเกมจะเกี่ยวกับรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันกับการเลือกตั้ง ปัญหาที่เป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาประชาธิปไตยของไทย แนวทางการแก้ปัญหาและการพัฒนาประชาธิปไตยของไทย

การใช้สื่อเทคโนโลยีดิจิทัลในชั้นเรียน นักเรียนดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน Metaverse spatial ลงในโทรศัพท์มือถือ แท็บเล็ต หรือใช้งานผ่านเว็บไซต์ https://spatial.io/ จากนั้นสแกนคิวอาร์โค้ดเพื่อทำความเข้าใจกับปัญหา เรื่อง ปัญหาที่เป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาประชาธิปไตยของไทยผ่านการจัดแสดงนิทรรศการ Democracy (https://spatial.io/s/624d0f71f16e690001fc5351?share=8431879039364168716)

บอร์ดเกมการศึกษา “My Democracy” ได้ออกแบบโดยใช้หลักคิดองค์ประกอบของเกมมิฟิเคชั่น (Gamification) ดังนี้

1) กำหนดเป้าหมาย (Goals)

• เป้าหมายบอร์ดเกมการศึกษา “My Democracy” ผู้เล่นจะต้องแก้ปัญหาเพื่อพิชิตการ์ดสถานการณ์ปัญหา เมื่อผู้เล่นที่มีคะแนนสะสมมากที่สุดคือ ผู้ชนะ โดยคะแนนมาจากการ์ดสถานการณ์ปัญหา Democracy (สีฟ้า) และเหรียญถูกใจที่สะสมตลอดการเล่น

2) กฎ (Rules)

• บอร์ดเกมการศึกษา “My Democracy” มีกฎ กติกา วิธีการเล่น วิธีการให้คะแนน หรือเงื่อนไขต่าง ๆ ดังนี้
• ผู้เล่นแต่ละกลุ่มจะนั่งรอบกันเป็นวงกลม โดยมีพื้นที่ว่างสำหรับเล่นเกมอยู่ตรงกลางวง โดยแต่ละกลุ่มจะต้องช่วยกันคิดตอบคำถามเพื่อแก้ปัญหาที่เป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาประชาธิปไตยของประเทศไทยผ่านการเล่นเกม
• ผู้นำการเล่นเกมช่วยสับการ์ดและแยกการ์ดออกเป็น 2 กอง คือ กองการ์ดสถานการณ์ปัญหา Democracy (สีฟ้า) และกองการ์ดพิชิตปัญหา (สีม่วง) ซึ่งรวมถึงการ์ดพิเศษต่าง ๆ โดยคว่ำหน้าการ์ดลง
• หลังจากนั้นให้สุ่มแจกการ์ดพิชิตปัญหา (สีม่วง) ให้กับผู้เล่นทุกคน คนละ 4 ใบเท่าๆ กัน ยกเว้นคนสุดท้ายจะได้รับการ์ด 5 ใบ ส่วนการ์ดพิชิตปัญหา (สีม่วง) ที่เหลือให้วางคว่ำไว้เป็นกองสำหรับจั่วต่อไป
• เริ่มเกมโดยเปิดการ์ดสถานการณ์ปัญหา Democracy (สีฟ้า) 4 ใบ จากในกองมาวางไว้ตรงกลางวงโดยให้ผู้เล่นช่วยกันอ่านสถานการณ์ปัญหาที่เป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาประชาธิปไตยของไทยบนการ์ดให้เพื่อนได้ยินจนครบทั้ง 4 ใบ
• เลือกผู้ที่จะเล่นเป็นคนแรกแล้วให้ผู้เล่นเกมคนแรกสุ่มหยิบการ์ด 1 ใบ จากผู้เล่นที่อยู่ทางขวา (คนสุดท้ายที่มีการ์ด 5 ใบ) โดยนับจากจุดนี้เกมจะเล่นวนไปตามเข็มนาฬิกา

• ผู้เล่นคนแรกเลือกลงการ์ดพิชิตปัญหา (สีม่วง) ในมือ 1 ใบ เพื่อแก้ไขสถานการณ์ปัญหาที่เป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาประชาธิปไตยของไทย โดยต้องตอบคำถามในการ์ดที่เลือกลงต่อสถานการณ์ปัญหา (โดยคำถามส่วนใหญ่จะเป้นคำถามปลายเปิด ที่เปิดโอกาสให้นักเรียนได้แสดงความคิดเห็น)
• เมื่อจบตาของผู้เล่นคนแรกแล้ว ผู้เล่นคนแรกซึ่งตอนนี้จะมีการ์ดเหลืออยู่ในมือ 4 ใบ จะต้องจั่วหยิบการ์ดพิชิตปัญหา (สีม่วง) จากในกองขึ้นมา 1 ใบ เพื่อให้ในมือมีครบ 5 ใบ ผู้เล่นคนต่อไปสุ่มหยิบการ์ดจากมือคนที่อยู่ทางขวาไป 1 ใบ หลังจากนั้นก็เล่นวนไปจนกว่าจะจบเกม
• โดยวิธีการทำคะแนนก็คือ เมื่อผู้เล่นคนใดลงการ์ดที่ทำให้คะแนนรวมของการ์ดสถานการณ์ปัญหา Democracy (สีฟ้า) ทั้งจากที่ตนเองหรือจากของผู้เล่นคนก่อนลงไว้มีมากกว่าหรือเท่ากับการ์ดสถานการณ์ปัญหา Democracy (สีฟ้า) ใบนั้น ๆ ก็จะเป็นผู้พิชิตปัญหานั้นได้ และได้เก็บการ์ดสถานการณ์ปัญหา Democracy (สีฟ้า) ไว้กับตัวเพื่อเป็นคะแนนสะสม โดยการ์ดสถานการณ์ปัญหา Democracy (สีฟ้า) มีค่าคะแนนเท่ากับเลขที่อยู่บนการ์ด

• เมื่อผู้เล่นถูกใจการตอบคำถามของกลุ่มอื่นสามารถวางเหรียญถูกใจ โดยแต่ละเหรียญมีค่า 1 คะแนน
• โดยทันทีที่มีผู้เล่นคนใดพิชิตสถานการณ์ และเก็บการ์ดสถานการณ์ปัญหา Democracy (สีฟ้า) ไปได้ ก็จะต้องเปิดการ์ดสถานการณ์ปัญหา Democracy (สีฟ้า) ใบใหม่โดยจั่วจากกองการ์ดสีฟ้ามาวางแทนเพื่อให้มี 4 ใบเสมอ ยกเว้นแต่ว่ากองการ์ดจะหมดเมื่อใกล้จบเกม โดยทุก ๆ ครั้ง เมื่อเปิดเการ์ดใหม่ก็ช่วยกันอ่านให้ได้ยินโดยทั่วถึงกัน

3) ความขัดแย้ง การแข่งขัน หรือความร่วมมือ (Conflict, Competition, or Cooperation)

• บอร์ดเกมการศึกษา “My Democracy” มีการสร้างความขัดแย้งเป็นการเอาชนะโดยการทำลายหรือขัดขวางฝ่ายตรงข้าม แต่การแข่งขันจะเป็นการเพิ่มประสิทธิภาพของตนเองเพื่อเอาชนะฝ่ายตรงข้าม ส่วนความร่วมมือเป็นการร่วมกันเป็นทีมเพื่อเอาชนะอุปสรรค และบรรลุเป้าหมายที่มีร่วมกัน โดยได้ออกแบบการ์ดพิเศษต่าง ๆ ดังนี้

• การ์ดแทรกแซง (สีแดง) คุณสมบัติ ใช้สกัดกั้นการทำคะแนนของผู้เล่นอื่น ใครที่มีการ์ดแทรกแซงอยู่ในมือ จะมีสิทธิ์สกัดกั้นการทำคะแนนของผู้เล่นอื่นได้ โดยผู้เล่นคนอื่นลงการ์ดพิชิตปัญหา (สีม่วง) ผู้มีการ์ดแทรกแซงจะสามารถลงการ์ดใบนี้ทำให้การลงการ์ดของผู้เล่นอีกคนเป็นโมฆะทันที และจะต้องเก็บการ์ดเข้ากองกลางไปพร้อมกับการ์ดแทรกแซง
• การ์ดเสริมพลังพิชิตปัญหากำลังสอง (สีส้ม) คุณสมบัติ ทำให้สามารถลงการ์ดพิชิตปัญหาได้พร้อมกัน 2 ใบ ใครที่มีการ์ดเสริมพลังพิชิตปัญหากำลังสอง (สีส้ม) อยู่ในมือจะมีสิทธิ์ลงการ์ดพิชิตปัญหาได้พร้อมกัน 2 ใบ ซึ่งจะทำให้ผลคะแนนรวมของการ์ด 2 ใบมีมากกว่าการลงการ์ดปกติใบเดียว โดยผู้เล่นคนนั้นจะต้องลงการ์ดเสริมพลังพิชิตปัญหากำลังสอง (สีส้ม) ไปพร้อมกับการ์ดพิชิตปัญหา (สีม่วง) อีก 2 ใบ และจะต้องตอบคำถามจากการ์ดทั้ง 2 ใบ ให้ครบถ้วนด้วย
• การ์ดคำถามพิเศษ (สีฟ้า) คุณสมบัติ ตอบคำถามให้ครบเพื่อพิชิตการ์ดสถานการณ์ปัญหา Democracy (สีฟ้า) ได้ทันที
• การ์ดมอบสิทธิ์ (สีชมพู) สามารถมอบสิทธิ์ทุกอย่างให้กับใครก็ได้ในวง 1 คน
• การ์ดย้อนกลับ (สีเขียว) บังคับให้การเล่นเวียนย้อนกลับ เช่น ตามเข็มนาฬิกามาเป็นทวนเข็มนาฬิกา

4) เวลา (Times)

• บอร์ดเกมการศึกษา “My Democracy” ใช้เวลาในการเล่น 15-30 นาที

5) รางวัล (Reward)

• เป็นสิ่งที่ผู้เล่นจะได้รับเมื่อประสบความสำเร็จตามเป้าหมายที่ตั้งไว้ ซึ่งในการเล่นแต่ละครั้งจะมีการจัดลำดับคะแนน (Leader Board) การให้รางวัล เพื่อเป็นการจูงใจให้ผู้เล่นแข่งขันกันทำคะแนนสูง

6) ผลป้อนกลับ (Feedback)

• บอร์ดเกมการศึกษา “My Democracy” ผู้เล่นสามารถใช้กลยุทธ์ต่าง ๆ ที่สามารถนำไปสู่การได้รับชัยชนะในการเล่นเกมได้ เช่น การวางการ์ดคำถามพิเศษ (สีฟ้า) และตอบคำถามให้ครบเพื่อพิชิตการ์ดสถานการณ์ปัญหา Democracy (สีฟ้า) ได้ทันที หรือการวางการ์ดเสริมพลังพิชิตปัญหากำลังสอง (สีส้ม) จะทำให้สามารถลงการ์ดพิชิตปัญหาได้พร้อมกัน 2 ใบ ใครที่มีการ์ดเสริมพลังพิชิตปัญหากำลังสอง (สีส้ม) อยู่ในมือจะมีสิทธิ์ลงการ์ดพิชิตปัญหาได้พร้อมกัน 2 ใบ ซึ่งจะทำให้ผลคะแนนรวมของการ์ด 2 ใบมีมากกว่าการลงการ์ดปกติใบเดียววิธีการเหล่านี้อาจไม่สามารถทำพร้อมกันได้ในการเล่นหนึ่งครั้งแต่อย่างน้อยผู้เล่นก็ทราบว่ามีวิธีการใดบ้างที่ทำให้ตัวเองมีโอกาสชนะในการเล่นเกมนั้น ด้วยเหตุนี้ การให้ผู้ชนะได้มีโอกาสเปิดเผยวิธีการเล่นหรือกลยุทธ์ในการเล่นจึงเป็นข้อมูลป้อนกลับที่สำคัญที่สามารถนำมาใช้ในการปรับเปลี่ยนรูปแบบเกมให้มีความน่าสนใจและปิดช่องว่างของเกมได้มากยิ่งขึ้น

7) ระดับ (Levels)

• บอร์ดเกมการศึกษา “My Democracy” มีสถานการณ์ทั้งหมด 20 สถานการณ์ ซึ่งในแต่ละสถานการณ์จะมีระดับความยากง่ายที่แตกต่างกันออกไปตามสถานการณ์ เพื่อให้เกิดความเหมาะสมกับความสามารถของผู้เล่นเกม ตัวอย่างสถานการณ์ เช่น
• สถานการณ์การรัฐประหาร์ยึดอำนาจ : วันที่ 22 พฤษภาคม 2557 พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา เป็นหัวหน้าคณะรัฐประหารโค่นรัฐบาลยิ่งลักษณ์ ผลของรัฐประหารทำให้สิทธิพลเมืองและสิทธิการเมืองถูกระงับ กองทัพมีอำนาจในการเมืองไทยมากขึ้น
• สถานการณ์ความคิดต่างทางการเมืองนำไปสู่ความขัดแย้ง : ณ ห้องเรียนวิชาสังคมศึกษา ภูวดล “พรรคที่มะไฟชอบปากบอกว่าประชาธิปไตย แต่ใจใฝ่ฝันเผด็จการ” มะไฟ “พรรคที่ภูวดลชอบนั่นแหละสนับสนุนม็อบสามกีบ” คุณครู “การมีคนที่เห็นต่างทางการเมืองอยู่ในชีวิตคือการช่วยขยายโลกทัศน์ของเราให้กว้างออกไป เพราะเราจะสามารถเรียนรู้อะไรบางอย่างเพิ่มเติมได้เสมอถ้าเราเปิดใจฟัง”
• สถานการณ์การขาดคุณธรรม จริยธรรม : นักข่าว “แชทไลน์หลุด อ้าง ส.ส. พรรคเล็กรับกล้วย เดือนละ 100,000 บาท สลิปโอนชัดเจนท่านมีความเห็นอย่างไร” นักกฎหมาย “การจ่ายในลักษณะเงินเดือนต่อเนื่องมาตลอดเวลากว่า 3 ปีของการเป็นพรรคร่วมรัฐบาล มีความผิดตาม พรบ.พรรคการเมือง มีโทษทางอาญาทั้งผู้ให้และผู้รับ ถึงขั้นยุบพรรคการเมืองได้”
• สถานการณ์การขาดคุณธรรม จริยธรรม : การประชุมสภาผู้แทนราษฎร ส.ส. ฝ่ายค้าน “ท่านประธานครับ มี ส.ส. ฝั่งรัฐบาลดูภาพลามกในโทรศัพท์มือถือครับ” ประธาน ฯ “การนำมือถือขึ้นมาดูภาพโป๊ในสภาเป็นเรื่องไม่เหมาะสม และอาจตีความได้ว่าบกพร่องต่อหน้าที่”
• สถานการณ์การซื้อสิทธิขายเสียง : กระถิน “เดี๋ยววันนี้กระถินเหมาขนมทั้งหมดเอง” ดาวเหนือ “ถูกหวยแน่ ๆ เลยรวยขนาดนี้” กระถิน “ป่าว! ไม่ได้ถูกหวย แต่ถ้าอยากมีเงินใช้แบบนี้ เลือกเบอร์ 1 เดี๋ยวพรุ่งนี้จะมีคนนำเงินมาให้ก้อนแรก 30,000 บาท”
• สถานการณ์การทุจริตคอร์รัปชัน : นธี “แม่ ข้าวที่โรงเรียนได้น้อยมาก บางวันก็มีแค่ข้าวกับไข่ต้ม 1 ฟอง” ผู้ปกครองของธารา “สงสัยจะเป็นเรื่องจริง เห็นเขาว่ากันว่าผู้อำนวยการโรงเรียนซอพอ ได้ร่วมกันทุจริตเบี้ยเลี้ยงอาหารกลางวันนักเรียน” ผู้ปกครองของนธี “ไม่ได้แล้ว พรุ่งนี้พวกเราต้องไปขอคำตอบเรื่องนี้ที่โรงเรียน”
• สถานการณ์การไม่ตระหนักในสิทธิ หน้าที่ และการมีส่วนร่วมของประชาชน : ก่อนวันเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร สำลี “ยายอนงค์เมื่อวานที่หลังตลาดเขาแจกเงินคนละ 500 บาท เราควรไปแจ้งตำรวจดีไหม” อนงค์ “อย่าเลย! อย่าหาเรื่องใส่ตัวดีกว่า ใครได้เป็น ส.ส. เราก็ยังต้องทำนาเหมือนเดิม อย่าไปสนใจการเมืองมากนักเลย”

จะเห็นว่าสถานการณ์ในเกมจะอิงกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริงในปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นการซื้อสิทธิขายเสียง ทุจริตคอร์รัปชัน การขาดคุณธรรม จริยธรรม การรัฐประหาร์ยึดอำนาจ ความคิดต่างทางการเมือง การไม่ตระหนักในสิทธิ หน้าที่ และการมีส่วนร่วมของประชาชน รวมทั้งค่านิยมและระบบอุปถัมภ์ของสังคมไทย ทำให้นักเรียนสามารถวิเคราะห์มองเห็นประเด็นปัญหาที่เป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาประชาธิปไตยของประเทศไทยและเสนอแนวทางแก้ไขได้