เกมวิถีชีวิตเศรษฐกิจพอเพียง (Life Style of Sufficiency Economy Game) เรียนรู้การนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ในชีวิตประจำวัน โดยการบริหารทรัพยากรและการตัดสินใจบนหลักการ 3 ห่วง 2 เงื่อนไข

ทำไมถึงต้องเล่น "เกมวิถีชีวิตเศรษฐกิจพอเพียง"?

• เป็นเกมที่นักเรียนจะได้เรียนรู้และเข้าใจการนำหลักเศรษฐกิจพอเพียงมาปรับใช้ในชีวิตจริง ผ่านการ์ดเหตุการณ์ที่ท้าทายและสนุกสนาน
• นักเรียนจะได้ฝึกทักษะการตัดสินใจ จัดการทรัพยากรอย่างพอประมาณ มีเหตุผล และมีภูมิคุ้มกันในตัวที่ดีพร้อมรับมือกับวิกฤตต่าง ๆ

แนะนำอุปกรณ์การเล่น

• การ์ดเหตุการณ์ (Event Cards) (สีน้ำเงิน) 28 ใบ
• การ์ดเศรษฐกิจพอเพียง (Sufficient Cards) (สีเขียว) 30 ใบ
• การ์ดทรัพยากร (Resource Cards) (สีเขียว) 48 ใบ
• การ์ดเสริมพลังกำลังสอง (สีส้ม) 4 ใบ
• การ์ดแทรกแซง (สีแดง) 2 ใบ
• การ์ดย้อนกลับ (สีม่วง) 2 ใบ
• การ์ดมอบสิทธิ์ (สีชมพู) 4 ใบ
• คู่มือการเล่น 1 ฉบับ

การ์ดเหตุการณ์ (Event Cards) 28 ใบ ได้แก่

1. เกิดน้ำท่วมใหญ่ในพื้นที่เกษตร ส่งผลให้พืชผลเสียหายต้องใช้เวลา 3 เดือนในการฟื้นฟู
2. ภัยแล้งยาวนาน ฝนไม่ตกตามฤดูกาล ทำให้น้ำในแหล่งเกษตรขาดแคลน
3. เกิดโรคพืชระบาดอย่างรุนแรงในพื้นที่เพาะปลูก เช่น โรคราน้ำค้าง โรคเน่าคอดิน โรคราสนิมขาวในผัก ฯลฯ
4. ฝนตกหนักเกิดดินถล่มทำให้บ้านเรือนและพื้นที่การเกษตรถูกทำลายเสียหาย
5. แมลงศัตรูพืชระบาดในนาข้าว ผลผลิตข้าวลดลง 30%
6. ไฟไหม้ป่าลุกลามเข้าสู่พื้นที่เกษตร ทำให้พื้นที่ที่เป็นแหล่งทำการเกษตรและแหล่งเพาะปลูกเสียหาย คุณภาพของดินบริเวณนั้นเสื่อมโทรม
7. น้ำเค็มจากทะเลรุกล้ำเข้ามาในแหล่งน้ำจืด ส่งผลต่อพื้นที่เกษตรกรรม
8. ฝนตกหนักต่อเนื่องเป็นเวลานาน พื้นที่การเกษตรถูกน้ำท่วมขัง
9. ขาดแคลนแรงงาน แรงงานในพื้นที่ลดลงอย่างมาก ส่งผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจ
10. แมลงศัตรูพืชระบาดในสวนผลไม้ ทำให้ผลไม้เสียหาย
11. ราคาสินค้าเกษตรตกต่ำอย่างมาก กระทบรายได้ไม่เพียงพอกับรายจ่าย
12. กรมส่งเสริมการเกษตรเตือนเกษตรกรวางแผนรับมือฝนทิ้งช่วงกลางเดือนมิถุนายน
13. ดินในพื้นที่เกษตรกลายเป็นดินเค็ม มีปัญหาปลูกพืชไม่ได้ ผลผลิตลดลง และผลผลิตที่ได้ไม่มีคุณภาพ
14. แหล่งน้ำในการทำการเกษตรเน่าเสีย พืชผลเสียหาย ปลาในแหล่งน้ำตายเป็นจำนวนมาก
15. เกิดโรคระบาดในสัตว์เลี้ยงของฟาร์ม สัตว์เลี้ยงตายเป็นจำนวนมาก
16. ผลผลิตทางการเกษตรล้นตลาด ทำให้ราคาตกต่ำ
17. ราคาปุ๋ยเคมีแพง ต้นทุนสินค้าเกษตรพุ่งทำสถิติ กระทบพืชเศรษฐกิจหลัก
18. การค้นพบเทคโนโลยีการเกษตรใหม่ ๆ ที่ช่วยเพิ่มผลผลิตได้ดีขึ้น และลดต้นทุนการผลิต
19. การฝึกอบรมให้กับชาวบ้านเกี่ยวกับการเกษตรแบบยั่งยืน
20. ทำการวิจัยเรื่องโรคพืช โรคระบาดของสัตว์และสามารถหาวิธีป้องกันได้
21. ใช้ความรู้ในการสร้างระบบชลประทานเพื่อจัดการน้ำให้มีประสิทธิภาพ
22. นำความรู้เรื่องการจัดการขยะอย่างยั่งยืนมาปรับใช้ ทำให้สิ่งแวดล้อมดีขึ้น
23. เกิดวิกฤตเศรษฐกิจที่ส่งผลกระทบต่อรายได้ของครอบครัว
24. เกิดการระบาดของโรคในชุมชนส่งผลให้ผู้คนป่วยเป็นจำนวนมาก
25. ร่วมมือกับชุมชนในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
26. บริจาคสิ่งของเพื่อช่วยเหลือสังคม จัดกิจกรรมจิตอาสาเพื่อช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาส
27. ทำการวิจัยเกี่ยวกับการใช้ประโยชน์พืชอาหารและพืชสมุนไพรสู่ความมั่นคงด้านอาหาร
28. การประยุกต์ภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มในผลิตภัณฑ์สินค้าต่าง ๆ

การ์ดเศรษฐกิจพอเพียง (Sufficiency Economy Cards) จะประกอบไปด้วยการ์ด 3 ห่วง และการ์ด 2 เงื่อนไข ดังนี้

การ์ด 3 ห่วง (20 ใบ)

• การ์ดความพอประมาณ (7 ใบ)
• การ์ดความมีเหตุผล (7 ใบ)
• การ์ดการมีภูมิคุ้มกันที่ดี (6 ใบ)

การ์ด 2 เงื่อนไข (10 ใบ)

• การ์ดความรู้ (5 ใบ)
• การ์ดคุณธรรม (5 ใบ)

การ์ดทรัพยากร (Resource Cards) 48 ใบ ได้แก่

1. ข้าว (3 ใบ)
2. น้ำ (3 ใบ)
3. ดิน (3 ใบ)
4. เมล็ดพันธุ์พืชผัก (3 ใบ)
5. ปุ๋ยอินทรีย์ (3 ใบ)
6. เครื่องมือการเกษตร (3 ใบ)
7. สัตว์เลี้ยง (3 ใบ)
8. ผลผลิตจากสัตว์ (3 ใบ)
9. ไม้ไผ่ (3 ใบ)
10. ผักต่าง ๆ (3 ใบ)
11. ผลไม้ต่าง ๆ (3 ใบ)
12. สมุนไพร (3 ใบ)
13. ปลาน้ำจืด (3 ใบ)
14. ข้าวโพด (3 ใบ)
15. กาแฟ (3 ใบ)
16. หญ้าแฝก (3 ใบ)

การ์ดพิเศษ

1. การ์ดเสริมพลังกำลังสอง (สีส้ม) คุณสมบัติ ทำให้สามารถลงการ์ดเศรษฐกิจพอเพียง (Sufficient Cards) หรือการ์ดทรัพยากร (Resource Cards) ได้พร้อมกัน 2 ใบ ใครที่มีการ์ดเสริมพลังกำลังสอง (สีส้ม) อยู่ในมือจะมีสิทธิ์ลงการ์ดได้พร้อมกัน 2 ใบ ซึ่งจะทำให้ผลคะแนนรวมของการ์ด 2 ใบมีมากกว่าการลงการ์ดปกติใบเดียว โดยผู้เล่นคนนั้นจะต้องลงการ์ดเสริมพลังกำลังสอง (สีส้ม) ไปพร้อมกับการ์ด อีก 2 ใบ และจะต้องอธิบายการ์ดเพื่อแก้ไขหรือบรรเทาผลกระทบจากเหตุการณ์ โดยการอธิบายให้ผู้เล่นคนอื่นฟัง จากการ์ดทั้ง 2 ใบให้ครบถ้วนด้วย
2. การ์ดแทรกแซง (สีแดง) คุณสมบัติ ใช้สกัดกั้นการทำคะแนนของผู้เล่นอื่น ใครที่มีการ์ดแทรกแซงอยู่ในมือ จะมีสิทธิ์สกัดกั้นการทำคะแนนของผู้เล่นอื่นได้ โดยผู้เล่นคนอื่นลงการ์ดเศรษฐกิจพอเพียง (Sufficient Cards) และการ์ดทรัพยากร (Resource Cards) ผู้มีการ์ดแทรกแซงจะสามารถลงการ์ดใบนี้ทำให้การลงการ์ดของผู้เล่นอีกคนเป็นโมฆะทันที และจะต้องเก็บการ์ดใบนั้นเข้ากองกลางไปพร้อมกับการ์ดแทรกแซง
3. การ์ดย้อนกลับ (สีม่วง) คุณสมบัติ สามารถบังคับให้การเล่นเวียนย้อนกลับ เช่น ตามเข็มนาฬิกามาเป็นทวนเข็มนาฬิกา                  
4. การ์ดมอบสิทธิ์ (สีชมพู) คุณสมบัติ สามารถมอบสิทธิ์ทุกอย่างให้กับใครก็ได้ในวง 1 คน เช่น จั่วการ์ดเพิ่ม 2 ใบ หรือสลับการ์ดกับผู้เล่นคนอื่นในวง 1 ใบ 

กติกาการเล่น

• ผู้เล่นแต่ละคนจะนั่งรอบกันเป็นวงกลม แบ่งผู้เล่น 14 คน ออกเป็น 7 คู่ (หากผู้เล่นมีจำนวนมากสามารถปรับเปลี่ยนได้ตามความเหมาะสม) โดยมีพื้นที่ว่างสำหรับเล่นเกมอยู่ตรงกลางวง โดยแต่ละกลุ่มจะต้องช่วยกันคิด และแสดงความคิดเห็นเพื่อแก้ไขหรือบรรเทาผลกระทบจากเหตุการณ์ต่าง ๆ

• ผู้นำการเล่นเกมช่วยสับการ์ดและแยกการ์ดออกเป็น 2 กอง คือ กองที่ 1 ประกอบไปด้วย กองการ์ดเหตุการณ์ (Event Cards) (สีน้ำเงิน) และกองที่ 2 ประกอบไปด้วย การ์ดเศรษฐกิจพอเพียง (Sufficient Cards) (สีเขียว) ซึ่งรวมถึงการ์ดทรัพยากร (Resource Cards) และการ์ดพิเศษต่าง ๆ โดยคว่ำหน้าการ์ดลง
• หลังจากนั้นให้สุ่มแจกการ์ดจากกองที่ 2 (การ์ดเศรษฐกิจพอเพียง, การ์ดทรัพยากร, การ์ดพิเศษต่าง ๆ) ให้กับผู้เล่นทุกคน คนละ 4 ใบเท่า ๆ กัน ยกเว้นคนสุดท้ายจะได้รับการ์ด 5 ใบ ส่วนการ์ดที่เหลือให้วางคว่ำไว้เป็นกองสำหรับจั่วต่อไป
• เริ่มเกมโดยเปิดการ์ดกองที่ 1 การ์ดเหตุการณ์ (Event Cards) (สีน้ำเงิน) 4 ใบ จากในกองมาวางไว้ตรงกลางวงโดยให้ผู้เล่นช่วยกันอ่านเหตุการณ์ต่าง ๆ บนการ์ดให้เพื่อนได้ยินจนครบทั้ง 4 ใบ และต้องจัดการกับสถานการณ์ตามที่การ์ดระบุ โดยผู้เล่นสามารถใช้การ์ดเศรษฐกิจพอเพียงหรือการ์ดทรัพยากรที่มีอยู่เพื่อแก้ไขหรือบรรเทาผลกระทบจากเหตุการณ์
• เลือกผู้ที่จะเล่นเป็นคนแรกแล้วให้ผู้เล่นเกมคนแรกสุ่มหยิบการ์ด 1 ใบ จากผู้เล่นที่อยู่ทางขวา (คนสุดท้ายที่มีการ์ด 5 ใบ) โดยนับจากจุดนี้เกมจะเล่นวนไปตามเข็มนาฬิกา

• ผู้เล่นคนแรกเลือกลงการ์ดเศรษฐกิจพอเพียง (Sufficient Cards) (สีเขียว) การ์ดทรัพยากร (Resource Cards) และการ์ดพิเศษต่าง ๆ ในมือ 1 ใบ เพื่อแก้ไขหรือบรรเทาผลกระทบจากเหตุการณ์ โดยการอธิบายให้ผู้เล่นคนอื่นฟัง ผู้เล่นสามารถแสดงความคิดเห็นอย่างไรก็ได้ให้ผู้เล่นในกลุ่มยอมรับคำอธิบายนั้นจึงจะลงการ์ดได้ เช่น การ์ดเหตุการณ์ : ราคาปุ๋ยเคมีแพง ต้นทุนสินค้าเกษตรพุ่งทำสถิติ กระทบพืชเศรษฐกิจหลัก การ์ดเศรษฐกิจพอเพียง : เช่น หากมีการ์ด “การ์ดความรู้” ใช้ความรู้เรื่องการทำปุ๋ยอินทรีย์มาปฏิบัติเพื่อลดต้นทุน “การ์ดการมีภูมิคุ้มกันที่ดี” การเตรียมพร้อมรับผลกระทบและการเปลี่ยนแปลงด้านต่าง ๆ ที่จะเกิดขึ้น การ์ดทรัพยากร : เช่น หากมีการ์ด “การ์ดสัตว์เลี้ยง” แก้ปัญหาโดยการนำมูลของสัตว์เลี้ยงไม่ว่าจะเป็น วัว หมู ไก่ มาผลิตใช้แทนปุ๋ยเคมี “การ์ดข้าวโพด” ทำปุ๋ยหมักจากซังข้าวโพด หลักการให้ปุ๋ยบำรุงพืชปลูกที่ดีที่สุด คือ การนำเศษชิ้นส่วนของพืชชนิดนั้น ๆ กลับคืนสู่ผืนดิน เพื่อเป็นการคืนธาตุอาหารแก่ดิน เป็นต้น
• เมื่อจบตาของผู้เล่นคนแรกแล้ว ผู้เล่นคนแรกซึ่งตอนนี้จะมีการ์ดเหลืออยู่ในมือ 4 ใบ จะต้องจั่วหยิบการ์ดกองที่ 2 (การ์ดเศรษฐกิจพอเพียง, การ์ดทรัพยากร, การ์ดพิเศษต่าง ๆ) จากในกองขึ้นมา 1 ใบ เพื่อให้ในมือมีครบ 5 ใบ ผู้เล่นคนต่อไปสุ่มหยิบการ์ดจากมือคนที่อยู่ทางขวาไป 1 ใบ หลังจากนั้นก็เล่นวนไปจนกว่าจะจบเกม

• โดยวิธีการทำคะแนนก็คือ เมื่อผู้เล่นคนใดลงการ์ดที่ทำให้คะแนนรวมของการ์ดเหตุการณ์ (Event Cards) (สีน้ำเงิน) ทั้งจากที่ตนเองหรือจากของผู้เล่นคนก่อนลงไว้มีมากกว่าหรือเท่ากับการ์ดเหตุการณ์ (Event Cards) (สีน้ำเงิน) ใบนั้น ๆ ก็จะเป็นผู้พิชิตเหตุการณ์นั้นได้ และได้เก็บการ์ดเหตุการณ์ (Event Cards) (สีน้ำเงิน) ไว้กับตัวเพื่อเป็นคะแนนสะสม โดยการ์ดเหตุการณ์ (Event Cards) (สีน้ำเงิน) มีค่าคะแนนเท่ากับเลขที่อยู่บนการ์ด

การสิ้นสุดเกม เกมวิถีชีวิตเศรษฐกิจพอเพียง จะจบได้ใน 2 กรณี คือ

1. กรณีที่มีการเล่นแบบจำกัดเวลา
2. กรณีที่การ์ดเหตุการณ์ (Event Cards) (สีน้ำเงิน) หมดทั้ง 28 ใบ

การสรุปผลคะแนน

• ผู้เล่นที่มีคะแนนสะสมมากที่สุดคือ ผู้ชนะ โดยคะแนนมาจากการ์ดเหตุการณ์ (Event Cards) (สีน้ำเงิน) ที่สะสมตลอดการเล่น