
นักประวัติศาสตร์จำนวนมากตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันล้วนให้ความหมายและนิยามเป้าหมายในการเรียนประวัติศาสตร์ต่างกัน บ้างก็มองว่าการเรียนประวัติศาสตร์นั้นควรให้ความสำคัญกับสาเหตุและปัจจัยของการเกิดเหตุการหนึ่ง ๆ (causation) ซึ่งแต่ละปัจจัยก็ล้วนมีน้ำหนักไม่เท่ากัน ในขณะที่นักประวัติศาสตร์บางกลุ่มมองว่า การศึกษาประวัติศาสตร์ควรเป็นเรื่องการสนใจไปที่ความเปลี่ยนแปลงในช่วงเวลาต่าง ๆ ในอดีตจนถึงปัจจุบัน
ความเปลี่ยนแปลง (Change) และความต่อเนื่อง (Continuity) เป็นหนึ่งในมโนทัศน์สำคัญของวิชาประวัติศาสตร์ที่ให้ความสนใจไปที่ความแตกต่างและความเหมือนที่เกิดขึ้นในตลอดห้วงเวลาของประวัติศาสตร์ในแต่ละยุคสมัย
ปัญหาที่เกิดขึ้นในการเรียนการสอนประวัติศาสตร์ในไทยปัจจุบันคือ เราเน้นมองความเปลี่ยนแปลงเป็นแค่เรื่องของตัวเหตุการณ์สำคัญที่เกิดขึ้นในปีต่าง ๆ มากกว่าที่จะให้ความสนใจเรื่องในมิติเรื่อง ปัจจัยที่ทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงและความต่อเนื่อง และความเร็วและแพทเทิร์นของการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น
ในภาคการศึกษาที่แล้ว ผู้เขียนได้ลองใช้ Theme ว่าด้วย Change and Continuity ในการเป็นเลนส์ในการมองประวัติศาสตร์ไทย โดยจะขอยกตัวอย่างกิจกรรมที่ใช้บทเรียนเรื่อง การสร้างชาติในสมัยคณะราษฎร 2475-2490 ซึ่งคุณครูท่านอื่น ๆ สามารถนำไปปรับใช้กับประวัติศาสตร์ในเรื่องอื่น ๆ ได้ตามความเหมาะสม


โดยครูจะเริ่มจากการแบ่งนักเรียนออกเป็นกลุ่มต่าง ๆ ตามจำนวนที่เหมาะสม และแจกบัตรคำที่จะมี keyword สำคัญเกี่ยวกับยุคสมัยที่ตนเองกำลังสอน จากนั้น ให้นักเรียนสืบค้นข้อมูลจากแหล่งต่าง ๆ เกี่ยวกับคำดังกล่าวโดยมีคำถามนำสำคัญคือ 1). คำนี้เกี่ยวข้องกับอะไร 2). คำนี้ปรากฏหรือเกิดขึ้นในปี พ.ศ. ใด
จากนั้น ครูจะทำการติดบัตรคำที่เขียนช่วงปีต่าง ๆ เอาไว้บนกระดานหน้าชั้นเรียนหรือที่กลางห้องก็ได้แล้วแต่เหมาะสม ในตัวอย่างนี้ผมใช้ ปี 2475-2480, 2481-2485, และ 2486-2490 แล้วจึงให้นักเรียนทุกกลุ่มนำบัตร Keyword ที่หาข้อมูลเสร็จแล้วนำวางให้ตรงกับช่วงเวลาที่ keyword นั้นเกิดขึ้น

เมื่อนักเรียนนำมาวางเสร็จทุกกลุ่มแล้ว คุณครูตรวจสอบความถูกต้องของเหตุการณ์อีกครั้งและถามตอบกับนักเรียนเกี่ยวกับคำที่น่าสนใจและสำคัญบางคำ จากนั้นจึงขยายประเด็นไปสู่เรื่อง Change ว่า
ซึ่งจากบทเรียนนี้ นักเรียนจะเห็นภาพว่า ความเปลี่ยนแปลงในช่วงรัฐนิยมจำนวนมากเกิดขึ้นระหว่าง 2481-2485 ซึ่งเป็นสมัยที่จอมพล ป. พิบูลสงครามขึ้นสู่อำนาจ และเกิดสงครามโลกครั้งที่ 2 ดังนั้นปัจจัยที่ส่งผลต่อความเปลี่ยนแปลงในยุคสมัยนี้ก็คือ นโยบายของนายกรัฐมนตรีและบริบทการเมืองระหว่างประเทศอย่างสงครามโลกครั้งที่ 2 นั่นเอง
เสร็จแล้ว ครูให้นักเรียนช่วงกันหยิบเอา keyword ที่ไม่ปรากฏให้เห็นอีกต่อไปแล้วในสังคมไทยออก เหลือไว้แต่สิ่งที่ยังคงมีอยู่ในปัจจุบัน (เช่น เพลงชาติไทย ชื่อประเทศไทย วัฒนธรรมการกินก๋วยเตี๋ยว และอื่น ๆ) เพื่อชี้ให้เห็นถึงสิ่งที่ยังคงต่อเนื่องมาจนปัจจุบัน (Continuity) และชวนนักเรียนอภิปรายเป็นการสรุปบทเรียนว่า ปัจจัยใดบ้างที่ทำให้บางอย่างหายไปจากสังคมไทย และบางอย่างยังคงได้รับการปฏิบัติสืบต่อกันมา
จากบทเรียนนี้จะพบว่า นักเรียนได้ลองใช้ทักษะในการตั้งคำถามทางประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวกับ Change and Continuity เยอะมาก รวมถึงการนำเหตุการณ์ย่อย ๆ ไปจัดวางในบริบทใหญ่เพื่อให้เห็นภาพรวมของยุคสมัยได้ชัดเจนขึ้น
แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!