“ครูครับ เพลงอะไรผมไม่เคยได้ยิน”

“ครูขา เพลงนี้หนูเคยฟังใน
tiktok
เก่ามากกก”

“นักร้องวงนี้พ่อผมชอบฟัง”
“MVเพลงเก่ามาก 144p เว่ออออ”

คุณครูเคยได้ยินฟีดแบคแนวนี้จากนักเรียนที่สะท้อนถึง
Generation
Gap ระหว่างครู-นักเรียนมั้ยครับ
เราเองโดนอยู่หลายครั้ง
แม้ว่าเราเองพยายามเสพสื่อที่อยู่วงโคจรเดียวกันกับเด็กอยู่เรื่อย ๆ แต่ก็มีบางมุมที่เรียนรู้ได้ไม่ทั้งหมด
เพิ่งมารู้สึกแบบนี้ก็ตอนได้มาสอน ม.1 นี่แหละครับ ปกติสอนม.ปลาย สื่อที่เราเสพหรือมุกเฉพาะกลุ่มที่เราใช้ก็ยังพอทำให้เด็กม.ปลายเข้าใจอยู่บ้าง
แต่กับเด็กม.1 นี่ต้องใช้ความพยายามเพิ่มขึ้นเลยเพื่อจะได้ใจ
 

แต่เมื่อเรียนรู้ความเป็นเด็ก
Gen
Z ไม่ได้ทั้งหมด ก็ลองให้เด็ก Gen Z เรียนรู้ยุคเราหน่อยเป็นไง
 

เริ่มต้นไอเดียนี้คือเราชอบฟังเพลงยุค
90-2K ต้น ๆ อยู่แล้ว วันนึงพอเปิดดู MV เพลงเก่า ๆ ก็ไปสะดุดกับเพลงนึงของ
Bodyslam นั่นก็คือเพลง
คิดฮอด ที่ feat.กับ ศิริพร อำไพพงษ์ (เด็กๆก็แอบไม่รู้จัก55555)
เพลงเมื่อปี 2552 อายุเพลงราว ๆ อายุนักเรียนเลย

ซึ่งเพลงของบอดี้สแลมก็ขึ้นชื่อเรื่องการตีความหมายลึกซึ่งเรื่องชีวิตอยู่แล้ว
เราก็มาคิดว่า MV
เพลงและเนื้อหาเพลงนี้ มันเชื่อมโยงกับเนื้อหาเรื่อง “การเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศโลก”
ได้นี่นา

เพราะ MV เพลงนี้เน้นสื่อสารภาพความขัดแย้งระหว่างมนุษย์ด้วยกันเอง
และมนุษย์กับสิ่งแวดล้อม (สงคราม การล่าสัตว์ การทำลายสิ่งแวดล้อม ฯลฯ) ซึ่งสะท้อนถึงความคิดถึง
(คิดฮอด) สิ่งที่ “เคย” เกิดขึ้นในอดีต ทั้งสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนไป เนื่องด้วยความรักโลกที่เคยมีมันลดลง
บลาๆ

ฟังเพลงและวิเคราะห์

เราเริ่มต้นจากการแจกเนื้อเพลง
คิดฮอด โดยที่ไม่ได้บอกถึงเนื้อหาและไม่ได้แจ้งหัวข้อการเรียนก่อนหน้า

จากนั้นเราเปิดเพลงนี้ให้ช่วยกันฟังเนื้อหาและดู
MV
พร้อม ๆ กันสักรอบนึงก่อน ซึ่งเด็ก ๆ หลายคนก็เคยฟังผ่าน ๆ เพราะจังหวะเพลงค่อนข้างดึงดูด
มีทั้งท่อนร็อคและหมอลำ ซึ่งโผล่มาแบบจั๊มสแกร์ 5555

หลังจากนั้น
ให้ตัวแทนนักเรียนแต่ละกลุ่ม ช่วยกันวิเคราะห์สิ่งที่เพลงต้องการสื่อสารถึงคนฟังอย่างเรา
ๆ ว่าเป็นอย่างไร
โดยการวิเคราะห์จากเสียงของนักเรียนในมุมมองของคนที่เคยฟังและไม่เคยฟังได้ประมาณนี้

- ฟังแรก
ๆ คิดถึงแค่คนรักและคิดถึงคนรัก แต่ฟังดีๆ แล้วรู้ว่าเขาไม่ได้พูดถึงคนรักอย่างเดียว

- ได้เห็นเรื่องของความรักของมนุษย์ที่น้อยลงกับสิ่งรอบตัว
เช่น ธรรมชาติ เห็นภาพชัดเจนในท่อน “โลกใบเดิมที่สดใสไม่เคยเป็นเหมือนเก่า ฤดูกาลพลันเปลี่ยนแปลง
ไม่มีอีกฝนฟ้าคราม งามดอกสวยไม้งามแห้งเหี่ยว ขาดความรักไร้กำลังหัวใจ” ฟังแล้วจี๊ด

- ภาพ MV ทำให้เก็ตเนื้อเพลงมากขึ้น

- เห็นเพลงสนุก
ๆ แต่แฝงความหมายดี

จากการวิเคราะห์ในมุมของนักเรียนแล้ว
เราก็พยายามเชื่อมโยงและชี้นำในสิ่งที่ต้องการสื่อสารให้นักเรียน ด้วยคำถาม

คำถาม : ถ้า “เธอ” ในเพลงนี้หมายถึงโลกใบนี้ นักเรียนคิดว่าเราผิดสัญญาอะไรกับโลก?
จากท่อน “เหมือนเธอลืมไปหมดแล้วคำสัญญาวันเก่า” (เพื่อเชื่อมโยงนักเรียนเข้าสู่การเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศบนโลกว่ามีอะไร
และสาเหตุมาจากอะไรบ้าง)

คำถาม : “ความหวังในเพลงนี้ เปรียบได้กับการแก้ปัญหาอะไรในโลก”

(เพื่อเชื่อมโยงให้นักเรียนเสนอแนวทางแก้ไข)   

จากนั้นเรามาสรุปร่วมกันกับนักเรียนถึงประเด็นปัญหาที่ได้จากเพลงนี้
และสรุปเนื้อหาและ MVเพลงนี้ โดยสามารถตีความเชื่อมโยงกับการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศโลกได้ผ่านภาพของ
“โลกที่ไม่เหมือนเดิม” และ “ความคิดถึงสิ่งที่เคยงดงาม”
โดยเนื้อเพลงกล่าวถึงธรรมชาติที่เปลี่ยนไป เช่น ฤดูกาลแปรปรวน ท้องฟ้าเปลี่ยนแปลง
และความแห้งเหี่ยวของสิ่งแวดล้อม ซึ่งสะท้อนผลกระทบของ climate change ที่ทำให้ระบบนิเวศเสื่อมโทรม ขณะเดียวกันอารมณ์ของความคิดถึงและการรอคอย
ยังเปรียบได้กับความรู้สึกของมนุษย์ที่โหยหาสภาพโลกในอดีตที่สมดุลกว่า
และตอกย้ำว่ามนุษย์ยังมีบทบาทสำคัญในการฟื้นฟูโลกให้กลับมาน่าอยู่ได้อีกครั้ง

สร้างสรรค์ผลงานเพลง

เรามอบหมายชิ้นงานกลุ่มของนักเรียน
จากการฟังเพลงและวิเคราะห์นำไปสู่การการสร้างสรรค์ โดยให้นักเรียนลองแปลงเพลงที่มีอยู่แล้ว
ให้เป็นเพลงเกี่ยวกับ (โลกร้อน
ภาวะรูโหว่โอโซน เรือนกระจก) และแนวทางแก้ปัญหา โดยนักเรียนจะใช้เพลงอะไรก็ได้มีอยู่
ใส่เนื้อร้องเข้าไปใหม่ โดยเราหาตัวอย่างเพลงที่เป็นเพลงแปลง ส่งเป็นตัวอย่างให้นักเรียน
เพื่อให้นักเรียนเห็นภาพที่ตรงกัน
 

ช้ำคือเรา เวอร์ชั่น จนคือเรา Cover นิตยา บุญสูงเนิน ลุงกร Creator

เกย์เด้น - เอกเขนกไลฟ์

ไม่เคย -  กัสเชียงกง

โดยนัดหมายให้มาร้องเพลงนำเสนอในคาบถัดไปโดยต้องส่งเนื้อเพลงให้กับครูก่อนวันจริง

โดยเรามีเกณฑ์การให้คะแนนประมาณนี้ (ตั้งขู่ไว้ก่อน ให้คะแนนจริงบาร์สูงมาก 55555) มีขโมยเอาครูวิทย์คนอื่นมาช่วยตัดสินด้วย

ผลลัพธ์กิจกรรมสร้างสรรค์ผลงานเพลง

- ได้เห็นมุมมองความสร้างสรรค์จากนักเรียนแบบที่ไม่เคยเห็น
แต่เอาจริง ๆ มาตรฐานในใจครูก็อาจจะสูงกว่าที่แต่ละกลุ่มทำนิดนึง 555555 แต่ส่วนใหญ่ก็อยู่ในเกณฑ์ที่พึงพอใจ
เข้าใจได้ว่าการเอาเนื้อหาในบทเรียนที่ดูเหมือนไม่นาก มาใส่ให้ลงทำนองเพลงมันก็แอบยากสำหรับนักเรียนม.1
ไปนิด
โดยรวมแล้วเราตั้งใจให้งานนี้เป็นงานที่เด็ก ๆ ได้สนุกกกับมัน เพราะเป็นเนื้อหาสุดท้ายของเทอม
ดังนั้น เกณฑ์การให้คะแนนอาจจะหลวมและยืดหยุ่นอยู่บ้าง

โดยรวมกิจกรรมนี้สนุกและได้ให้เด็กคิดและสร้างสรรค์จริง ๆ อาจจะไม่เห็นผลกับทุกคน แต่การได้สร้างบรรยากาศของการวิเคราะห์และสร้างสรรค์ มันก็ดูเป็นบรรยากาศการเรียนแบบแอคทีฟใหม่ๆดีครับ