
เริ่มต้นจากในคาบเรียนแรกของวิชาวิทยาศาสตร์กายภาพ 2 ของนักเรียนชั้น ม.5 หลังจากปฐมนิเทศไปแล้ว หน่วยแรกที่นักเรียนจะต้องเรียนก็คือการเคลื่อนที่และแรง ซึ่งนักเรียนจะต้องทำความรู้จักกับปริมาณที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนที่ เช่น ตำแหน่ง ระยะทาง การกระจัด อัตราเร็ว ความเร็ว คราวนี้เรารู้ว่านักเรียน 2 ห้องซึ่งเป็นนักเรียนห้องวิทย์-คณิตอยู่แล้ว เคยเรียนเรื่องพวกนี้มาในรายวิชาฟิสิกส์ตอน ม.4 เท่ากับว่า เราต้องสอนเนื้อหาเดิมซ้ำแน่ ๆ แต่เราไม่อยากสอนซ้ำ ก็เลยลองคิดว่า ทำยังไงให้นักเรียนไม่รู้สึกเบื่อแม้จะต้องเรียนเรื่องเดิมที่ตัวเองเคยเรียนมาแล้ว และอยากหาวิธีการกระตุ้นให้นักเรียนได้รื้อฟื้นความรู้ของตัวเองที่เคยเรียนมาด้วย ก็เลยเป็นที่มาของกิจกรรมนี้ครับ
กระบวนการทั้งหมดนี้เกิดขึ้นใน 2 คาบเรียน คาบเรียนละ 50 นาที คิดเป็นเวลา 100 นาที ครับ
1) ครูให้นักเรียนนำกระดาษเอสี่ขึ้นมาคนละ 1 แผ่น ให้วางกระดาษในแนวตั้ง แล้วพับครึ่งกระดาษตามแนวตั้ง จากนั้นกางออกจะทำให้กระดาษถูกแบ่งออกเป็น 2 ฝั่ง
2) ครูบอกคำศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับปริมาณการเคลื่อนที่ จำนวน 5 คำ ได้แก่ ตำแหน่ง ระยะทาง การกระจัด อัตราเร็ว และความเร็ว และเขียนบนกระดานให้นักเรียนเห็น
3) นักเรียนจดคำศัพท์ทั้ง 5 คำลงไปในกระดาษฝั่งด้านซ้ายมือ แล้วให้นักเรียนพยายามเขียนความหมายของคำศัพท์ตามที่ตัวเองเข้าใจ ณ เวลานั้น ในกระดาษฝั่งเดียวกัน (ยังไม่อนุญาตให้ถามเพื่อน เปิดหนังสือ หรือสืบค้นข้อมูล) โดยครูแนะนำนักเรียนว่า สามารถเขียนได้หลายรูปแบบ เช่น การเขียนอธิบาย การเขียนสมการ หรือการวาดรูปประกอบก็ได้ ให้เวลานักเรียนประมาณ 10 นาที
4) ครูขออาสาสมัครนักเรียนจำนวน 5 คน เพื่อมาพูดอธิบายคำศัพท์ที่ตัวเองเขียนคนละ 1 คำ โดยครูจะยังไม่บอกว่าสิ่งที่นักเรียนพูดมีส่วนไหนที่ถูกหรือผิด
5) ครูแบ่งกลุ่มนักเรียนโดยให้นักเรียนแต่ละคนนับเลข 1-5 วนซ้ำกันไปเรื่อย ๆ จนถึงคนสุดท้าย เมื่อนับถึงคนสุดท้ายเสร็จแล้ว ครูก็ตรวจสอบโดยให้นักเรียนหมายเลขเดียวกันยกมือขึ้นเพื่อให้นักเรียนรู้ตัวเองว่าตัวเองนับหมายเลขอะไร และได้เห็นหน้าสมาชิกคนที่อยู่หมายเลขเดียวกัน จากการทำแบบนี้จะได้นักเรียนทั้งหมด 5 กลุ่ม
6) ครูให้นักเรียนหมายเลขเดียวกันมานั่งเป็นกลุ่มเดียวกัน จากนั้นมอบหมายให้แต่ละกลุ่มเป็นผู้เชี่ยวชาญในคำศัพท์นั้น ๆ ให้หมายเลข 1 เป็นคำศัพท์คำว่า ตำแหน่ง หมายเลข 2 เป็นคำศัพท์คำว่า ระยะทาง หมายเลข 3 เป็นคำศัพท์คำว่า การกระจัด หมายเลข 4 เป็นคำศัพท์คำว่า อัตราเร็ว และหมายเลข 5 เป็นคำศัพท์คำว่า ความเร็ว
7) ครูมอบหมายให้นักเรียนแต่ละกลุ่มช่วยกันสืบค้นความหมายของคำศัพท์ที่กลุ่มตัวเองได้ผ่านการแชร์ไอเดียของตัวเอง เปิดหนังสือเรียน และสืบค้นข้อมูลในอินเทอร์เน็ต แล้วช่วยกันสรุปความหมายของคำศัพท์คำนั้น เมื่อได้ข้อสรุปแล้วก็เขียนลงในกระดาษเอสี่ฝั่งขวาของตัวเอง และมอบหมายให้สร้างหรือหาคำถาม/โจทย์ปัญหาที่เกี่ยวข้องกับคำศัพท์คำนั้นกลุ่มละ 2 ข้อ พร้อมเฉลย จากนั้นหาตัวแทนกลุ่มจำนวน 2 คน เพื่อเตรียมนำเสนอหน้าชั้นเรียน กระบวนการทั้งหมดนี้ให้เวลาประมาณ 15-20 นาที ระหว่างนี้ครูก็คอยดูและช่วยเหลือเมื่อนักเรียนมีข้อสงสัยหรือมีปัญหา
8) ให้ตัวแทนนักเรียนแต่ละกลุ่มออกมานำเสนอหน้าชั้นเรียน โดยก่อนนำเสนอ ครูอธิบายว่า ผู้ฟังการนำเสนอที่เหลือจะต้องจดบันทึกความหมายของคำศัพท์ที่กำลังฟังลงไปในกระดาษเอสี่ด้านหลังด้วย และจะมีการแข่งกันตอบคำถาม เมื่อกลุ่มที่นำเสนออ่านคำถาม จำนวน 2 รอบ จากนั้นจะให้แต่ละกลุ่มช่วยกันคิดหาคำตอบแล้วให้ตัวแทนกลุ่ม 1 คน พิมพ์ส่งคำตอบลงในกลุ่มไลน์ กลุ่มผู้ฟัง 2 กลุ่มแรกที่ตอบถูกจะได้รับคะแนน โดยให้ส่งคำตอบได้หลังจากที่กลุ่มผู้นำเสนอให้สัญญาณ กระบวนการตรงนี้ให้ใช้เวลากลุ่มละประมาณ 7-8 นาที (พอเอาเข้าจริงก็ใช้เวลานานกว่านี้อีกครับ 555555)
9) เมื่อนักเรียนแต่ละกลุ่มนำเสนอเสร็จ ครูจะคอยสอดแทรกและเติมเต็มในส่วนที่ขาดหายไป เพื่อให้นักเรียนได้เรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับความหมายของคำศัพท์คำนั้นให้สมบูรณ์มากขึ้น
10) สุดท้ายให้นักเรียนแต่ละคนตอบคำถามสะท้อนหลังเรียนจำนวน 2 ข้อ ได้แก่ (1) จากการทำกิจกรรม นักเรียนรู้สึกอย่างไร (2) จากการทำกิจกรรม นักเรียนได้เรียนรู้อะไรบ้าง
11) ครูขออาสาสมัครนักเรียนออกมาพูดสะท้อนหลังเรียน (แนะนำว่าถ้ามีเวลาอาจจะขอตัวแทนหลายคนได้ แต่ที่ผมทำได้คือได้แค่ 1 คนครับ ไม่งั้นจะเลยเวลาคาบเรียน)
12) ครูให้แต่ละกลุ่มรวบรวมกระดาษเอสี่ของแต่ละคนแล้วนำมาส่งครู และในคาบถัดไป เราก็วางแผนว่าจะสรุปความหมายของคำศัพท์ทั้ง 5 คำ และพาทำแบบฝึกหัดซึ่งเป็นลักษณะของโจทย์ปัญหา
ด้านล่างเป็นภาพบรรยากาศในชั้นเรียนนะครับ






จากการสังเกตบรรยากาศในชั้นเรียน มีความแตกต่างกันทั้ง 3 ห้อง
ห้อง 1 (ห้องวิทย์-คณิต) บรรยากาศตอนให้คิดจะตั้งใจคิดกันมาก รวมถึงตอนทำงานกลุ่มด้วย สังเกตจากสีหน้าท่าทางและการพูดคุยสื่อสารของทุกกลุ่ม และตอนนำเสนอ เพื่อน ๆ ก็คอยให้กำลังใจกัน ปรบมือให้ทุกครั้งก่อนนำเสนอและหลังนำเสนอ และจากการอ่านผลสะท้อนในกระดาษ ขอยกมาประมาณนี้แล้วกันครับ "รู้สึกชอบ เพราะได้ทำงานเป็นกลุ่ม" "เรียนแบบไม่ตึงเครียด มีความสุข" "บางเรื่องที่ครูอธิบายไม่เข้าใจ แต่พอเพื่อนพูดก็เริ่มเข้าใจมากขึ้น" "รู้สึกสนุก และได้คุยกับเพื่อนเพิ่มขึ้น ได้ความรู้เพิ่มขึ้น ได้ทบทวนบทเรียน" "ชอบมากและได้คิดร่วมกัน และสามัคคีกัน และได้กล้าแสดงออก และสนุกมาก" "รู้สึกสนุกเหมือนได้แลกเปลี่ยนความรู้กัน ได้รู้จักการทำงานเป็นทีม" "ตื่นเต้นกับการทำอะไรแบบนี้มาก เหมือนหัวใจจะหลุดออกมากอก เพื่อน ๆ เก่งกันมาก อธิบายได้เข้าใจ" "รู้สึกมีความสุขและได้รู้จักเพื่อนในห้องที่ไม่ค่อยสนิท"
ห้อง 2 (ห้องวิทย์-คณิต) บรรยากาศในห้องจะแอบมีความตึงตอนทำงานกลุ่ม บางกลุ่มจะไม่ค่อยพูดคุยกัน เงียบมาก เพราะไม่สนิทกัน และได้รู้พื้นหลังมาจากครูที่ปรึกษาตอน ม.4 ของห้องนี้ว่า นักเรียนจะชอบอยู่กันเป็นกลุ่มเป็นก้อนที่ชัดเจนมาก แต่สุดท้ายทุกกลุ่มก็สามารถนำเสนองานผ่านไปได้ด้วยดีนะครับ จุดนี้ในฐานะที่เราก็เป็นครูที่ปรึกษาของห้องนี้ เราก็จะพยายามพัฒนาความสัมพันธ์ของนักเรียนในห้องในคาบอื่น ๆ รวมถึงคาบโฮมรูมต่อไปด้วย จากการอ่านผลสะท้อนในกระดาษ ขอยกมาประมาณนี้แล้วกันครับ "รู้สึกอยากเปลี่ยนค่ายเน็ต สนุกดีค่ะ ลุ้นมากและได้พูดคุยกับเพื่อน ๆ คนอื่น ๆ ได้เรียนรู้ความหมายของคำทั้ง 5 คำ และได้รู้สูตรในการหาค่าต่าง ๆ ที่เพื่อนมาเฉลย" "ได้เรียนรู้ว่าไม่ควรพูดเร็วเกินไป เพื่อนฟังไม่ทัน" "ตื่นเต้น ได้ทำงานกับเพื่อน ๆ ได้ทำงานเป็นทีม เพิ่มความสามัคคีในห้อง" "รู้สึกได้ทบทวนที่เรียนมาใน ม.4 ซึ่งอาจจะมีหลงลืมไปบ้าง คาบนี้เหมือนเป็นการได้ทบทวนว่าเราเข้าใจถูกหรือไม่" "เรียนรู้เรื่องหน่วยและมุมมองความคิดของเพื่อน ๆ" "ได้เรียนรู้เกี่ยวกับการสื่อสารว่ามันจำเป็นในการทำงานกลุ่ม ถ้าสื่อสารกันได้ดีก็ทำให้งานดีได้"
ห้อง 3 (ห้องคณิต-อังกฤษ) อันนี้เป็นห้องเดียวที่น่าจะไม่เคยเรียนเรื่องพวกนี้มาก่อนเลย ถือซะว่าเป็นการเปิดโลกทัศน์ให้นักเรียน ห้องนี้ครื้นเครงมากตอนนำเสนอและตอบคำถาม ห้องเรียนจะแตกเอา ไม่รู้ไปเอาพลังงานมาจากไหน ขนาดเป็นคาบหลังพักกลางวันด้วยนะ 5555555 จากการอ่านผลสะท้อนในกระดาษ ขอยกมาประมาณนี้แล้วกันครับ "รู้สึกได้ความรู้เกี่ยวกับวิชามากขึ้นและมีเนื้อหาบางอย่างที่ไม่เคยเจอมาก่อน แต่ได้เรียนรู้ในคาบนี้" "มีความสุข รู้สึกตื่นเต้น เรียนรู้การแสดงความคิดเห็น ความสามัคคี" "สนุกดี ได้โวยวาย ไม่ง่วงนอน" "สนุก อยากให้มีอีกบ่อย ๆ" "สนุก เป็นการสร้างสัมพันธ์ที่ดีกับเพื่อน ๆ" "ทำแล้วสนุกมากได้ยินเสียงหัวเราะของเพื่อน ๆ อยากให้มีแบบนี้ทุกคาบ" "รู้สึกชอบ มีโอกาสได้คุยกับเพื่อนที่ไม่ค่อยได้คุยด้วย"
ตัวอย่างผลงานนักเรียนนะครับ







ลองนำไปปรับใช้ดูได้ครับ ผมคิดว่าเหมาะกับการให้นักเรียนได้เรียนรู้ Concept ของคำศัพท์ใหม่ ๆ หรือจะไว้สำหรับทบทวนเรื่องเดิม ๆ ที่นักเรียนเคยเรียนมาเพื่อเปลี่ยนบรรยากาศในห้องเรียนก็ได้ครับ ครูอาจจะต้องคอยควบคุมเวลาทำกิจกรรมนิดนึง ไม่งั้นอาจจะไม่ทันเวลาได้ สำคัญสุด ผมว่าต้องมีเวลาให้นักเรียนได้สะท้อนคิดครับ ลองปรับใช้ดูกันนะครับ :)
แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
หากได้แรงบันดาลใจจากไอเดียนี้เหมือนกัน
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!