
ขออนุญาตเผยแพร่แนวทางการสอนตามแนว STEAM เพื่อเป็นแนวทาง กำลังใจให้ครูประถมได้ปรับประยุกต์ใช้ต่อไปค่ะ
...."การจัดการเรียนรู้ STEAM ทำอย่างไรไม่ให้เป็นงานประดิษฐ์ สิ่งสำคัญคือการกำหนดสถานการณ์และเงื่อนไขให้เด็กเกิด Brainstorm และสร้างเกิดการสร้าง Prototype..ค่ะ"
ครูแนนขออนุญาตเผยแพร่แผนการจัดการเรียนรู้ในระดับประถมศึกษาปีที่ 5 เรื่องแรงอาจจะไม่ใช่แผนฯที่ดีมาก แต่ขอให้เป็นแผนที่ครูที่คิดจะจัดทำแนวการจัดการเรียนรู้แบบ STEAM มีกำลังใจในการจัดทำค่ะ
จุดประสงค์ของกิจกรรม
1. S (Science) นักเรียนประดิษฐ์ชิ้นงานที่มีแรงลัพธ์อยู่ในทิศทางที่กำหนดได้
2. T (Technology) นักเรียนใช้เครื่องมือ ในการสืบค้นหรือแก้ไขชิ้นงานได้
3. E (Engineering) นักเรียนออกแบบ สร้างและทดสอบสิ่งประดิษฐ์ที่แสดงให้เห็นถึงแนวคิดของแรงลัพธ์และเงื่อนไขได้
4. A (Arts) นักเรียนแสดงความคิดสร้างสรรค์ผ่านการนำเสนอผลงาน หรือการออกแบบที่สวยงามและสื่อความหมายได้
5. M (Mathematics) นักเรียนเปรียบเทียบน้ำหนัก ผลรวมของแรงลัพธ์ และใช้รูปทรงมาออกแบบชิ้นงานได้
สาระสำคัญ
สิ่งต่างๆ รอบตัวเรามักจะถูกกระทำโดยแรงหลายแรงพร้อมกัน ผลรวมของแรงเหล่านี้เรียกว่า
แรงลัพธ์ ซึ่งเป็นตัวกำหนดทิศทางและการเคลื่อนที่ของวัตถุ
สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน
1. ความสามารถในการคิด
แนวทางการจัดกิจกรรมการเรียนรู้
ขั้นที่ 1 การสำรวจและกระตุ้นความสนใจ (Engage) (ชั่วโมงที่ 1)
กิจกรรม "ชักเย่อเป็นอย่างไรนะ"
1. นักเรียนดูภาพกีฬาชักเย่อจากนั้นครูใช้คำถาม “นี่คือกีฬาอะไร แล้วมีกติกาหรือวิธีการเล่นอย่างไรบ้าง”
2. ครูถามคำถามกระตุ้นความคิด “เกิดอะไรขึ้นเมื่อมีคนหลายคนช่วยกันดึงแล้วถ้าอีกฝ่ายออกแรงน้อยกว่าจะเกิดอะไรขึ้น”
3. นักเรียนทั้งหมดช่วยกันอภิปรายถึง "แรงหลายแรงที่กระทำต่อวัตถุเดียวกัน" และผลที่เกิดขึ้น (S)
4. นักเรียนวาดภาพสถานการณ์ชักเย่อพร้อมลูกศรแสดงทิศทางของแรงที่แต่ละคนออก
ขั้นที่ 2 การเรียนรู้และทำความเข้าใจ (Explore & Explain)
กิจกรรม: "ทดลองแรงลัพธ์กับถุงทราย"
5. นักเรียนจับกลุ่มกลุ่มละ 5-6 คน ทดลองออกแรงกระทำต่อถุงทราย ดังนี้
สถานการณ์ที่ 1 แรงในทิศทางเดียวกัน
· ผูกเชือก 2 เส้นกับถุงทรายให้เชือกขนานกันนักเรียน 2 คนช่วยกันดึงถุงทรายไปในทิศทางเดียวกัน สังเกตการเคลื่อนที่และเปรียบเทียบกับเมื่อดึงคนเดียวใช้เครื่องชั่งสปริงวัดแรงดึงของแต่ละคนและลองรวมค่าแรงทั้งสอง
6. ครูใช้คำถาม “ถุงทรายเคลื่อนที่เร็วขึ้นหรือไกลขึ้นไหมเพราะเหตุใด”
สถานการณ์ที่ 2 แรงในทิศทางตรงข้าม
ผูกเชือก 2 เส้นกับถุงทราย แต่ให้ดึงไปคนละทิศทาง (ตรงข้ามกัน) ให้คนหนึ่งออกแรงมากกว่าอีกคนโดยวัดจากเครื่องชั่งสปริงวัดแรง
จากนั้นสังเกตการเคลื่อนที่ลองให้ทั้งสองคนออกแรงใกล้เคียงกัน สังเกตการเคลื่อนที่ (ถุงทรายอาจไม่ขยับ หรือขยับน้อยมาก)
7. ครูใช้คำถาม “รถเคลื่อนที่ไปทิศทางใด และทำไมถึงเป็นเช่นนั้น”
8.นักเรียนและครูช่วยกันอธิบายแนวคิด "แรงลัพธ์" คือผลรวมของแรงทั้งหมดที่กระทำต่อวัตถุ “ถ้าแรงอยู่ในทิศทางเดียวกัน
ให้นำแรงมารวมกัน (เสริมกัน) ถ้าแรงอยู่ในทิศทางตรงกันข้าม ให้นำแรงมาลบกัน (หักล้างกัน) ทิศทางของแรงลัพธ์จะไปทางทิศของแรงที่มากกว่า ถ้าแรงลัพธ์เป็นศูนย์ วัตถุจะไม่เคลื่อนที่หรือเคลื่อนที่ด้วยความเร็วคงที่ (ครูยกตัวอย่างการวางหนังสือบนโต๊ะ)
9.นักเรียนฝึกคำนวณแรงลัพธ์และทิศทางที่วัตถุเคลื่อนที่ในใบกิจกรรม
ขั้นที่ 3 (ขั้นที่นักเรียนตื่นเต้นสุดค่ะ...) การประยุกต์ใช้และสร้างสรรค์ (Elaborate & Evaluate) - (ประมาณ 3 ชั่วโมง)
กิจกรรม: "รถบรรทุกพลังลม" (ชั่วโมงที่ 2)
10. นักเรียนทบทวนความรู้เรื่องแรงลัพธ์จากขั้นเรียนรู้และทำความเข้าใจ
11. นักเรียนแต่ละกลุ่มอ่านสถานการณ์/แนวคิด "รถบรรทุกพลังลม" (จากลูกโป่ง) โดยคำนึงถึงแรงลัพธ์ (E) โดยนี้มีเงื่อนไขดังนี้
สถานการณ์ : “ชาวไทยส่วนใหญ่มีอาชีพเกษตรกรรมหนึ่งในปัจจัยที่ช่วยเพิ่มรายได้ของเกษตรกรคือการขนส่งผลผลิตได้ครั้งละมากๆ เพื่อเป็นการลดค่าใช้จ่ายในการเดินทาง” จากสถานการณ์นี้ขอให้นักเรียนออกแบบรถบรรทุกขับเคลื่อนด้วยพลังงานลมที่สามารถแบกของได้มากที่สุด โดยใช้พลังงานลมจากลูกโป่งจำนวน 2 ลูก
แนวคิด : รถจะเคลื่อนที่ได้ดีเมื่อทิศทางของแรงลัพธ์ที่ต้องการมีค่ามากที่สุด และแรงเสียดทานระหว่างพื้นและวัสดุ) มีค่าน้อยที่สุดการออกแบบโครงสร้างของรถต้องกระจายน้ำหนักได้ดีและมีความสมดุล เพื่อป้องกันการล้มคว่ำ
วัสดุ : ขวดพลาสติก/กล่องนม, หลอด, ลูกโป่ง, เทปกาว, ไม้เสียบลูกชิ้น (สำหรับทำเพลา), กระดาษลัง (วัสดุเหลือใช้ที่สามารถหาได้ในโรงเรียน)
12. นักเรียนทำความเข้าใจ/แสดงความคิดเห็น เกณฑ์วัดประเมินชิ้นงาน เพื่อให้ใช้เกณฑ์เดียวกัน
13. แต่ละกลุ่มช่วยกันหาข้อมูลจากโทรศัพท์มือถือ/แท็บเล็ต ถึงขั้นตอนวิธีการทำรถบรรทุกที่ขับเคลื่อน ด้วยแรงลม เพื่อให้ได้บรรทุกน้ำหนักมากสุด และมีระยะทางที่ไกลสุด จากนั้นช่วยกันวาดเขียนแบบวาดภาพและนำเสนอ เพื่อให้เพื่อนในห้องช่วยกันแสดงความคิดเห็นถึงขั้นตอนวิธีการทำ
และปรับปรุงแบบวาดของกลุ่มตัวเอง
(ชั่วโมงที่ 3-4)
14. นักเรียนช่วยกันประดิษฐ์รถที่ได้ออกแบบไว้ โดยที่ครูมีบทบาทเป็นผู้อำนวยความสะดวกในด้านอุปกรณ์การกระดิษฐ์ตามที่แต่ละกลุ่มได้นำเสนอในชั่วโมงที่แล้ว
กระบวนการทางวิศวกรรม (Engineering Design Process)
ระบุปัญหา ทำอย่างไรให้รถเคลื่อนที่ได้ไกลที่สุดและเร็วที่สุดด้วยแรงลมจากลูกโป่ง
ระดมสมองและออกแบบ วาดแบบรถ โดยคิดถึงตำแหน่งลูกโป่ง ขนาดและรูปทรงของรถ ทิศทางของหลอดปล่อยลม
สร้าง ลงมือสร้างรถตามแบบที่ออกแบบ
· ทดสอบ นำรถไปทดสอบที่พื้นกระเบื้องใต้อาคารเรียน โดยนักเรียนและครูตั้งเกณฑ์การทดสอบรถไว้ด้วยกัน เช่นเมื่อปล่อยลมจากลูกโป่งสังเกตการเคลื่อนที่เป็นแนวเส้นตรง ระยะทางที่รถวิ่งได้ น้ำหนักที่รถแต่ละคันบรรทุกได้
ปรับปรุง: สังเกตจุดอ่อน เช่น แรงลัพธ์จากลูกโป่งไม่สามารถทำให้รถบรรทุกวิ่งได้ไกล ทิศทางการวิ่งของรถไม่ตรง แล้วปรับปรุงการออกแบบ (เช่น เปลี่ยนรูปทรงของรถ ปรับทิศทางของหลอดปล่อยลม)
15. นักเรียนนำชิ้นงานต้นแบบ (prototype) มาทดสอบ เพื่อนำไปปรับปรุงแก้ไขผลงานใหม่อีกครั้ง เพื่อนำกลับมาแข่งขัน
วัสดุอุปกรณ์/แหล่งความรู้
1. เครื่องชั่งสปริง
2. ถุงทราย
3. อุปกรณ์สำหรับประดิษฐ์ (กระดาษแข็ง, หลอด, ไม้เสียบลูกชิ้น, เชือก, ลูกโป่ง, เทปกาว, กรรไกร)
สิ่งสำคัญคือนักเรียนต้องมีการ peer review งานแต่ละกลุ่มซึ่งกันละกันนะคะ
แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!