
ออกแบบโดยครูแม็ก ครูกระบวนกร
🧠 เป้าหมายการเรียนรู้ : เข้าใจและวิพากษ์ “ชุดความคิด” ที่แฝงอยู่ในวรรณกรรมหรือหนังสือเรียน พร้อมทั้งฝึกตั้งคำถามต่ออคติทางเพศและการตีตรา ผ่านการสร้างสรรค์สื่อเสียง (Podcast)
“ใครในเรื่องนี้ถูกตีตรา”
“ข้อความไหนกำลังครอบงำความคิดเราโดยไม่รู้ตัว”
เลือกวรรณกรรม 1 เรื่อง ที่ตัวละครถูกตัดสินจากรูปลักษณ์/เพศ/ชนชั้น ฯลฯ
แล้วทำ Podcast ความยาว 3–5 นาที ในประเด็นที่ตนเองสนใจ
สวัสดีครับ วันนี้ครูอยากชวนทุกคนฟัง Podcast สั้น ๆ ตอนหนึ่ง เกี่ยวกับเด็กผู้หญิงคนหนึ่ง ที่ไม่ได้เป็นดาราในละครหลังข่าว ไม่ได้อยู่ในคลิปไวรัล แต่เธออยู่ในหนังสือเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 หนังสือเล่มนั้นชื่อว่า “ภาษาพาที” เป็นหนังสือเรียนวิชาภาษาไทยของกระทรวงศึกษาธิการ ที่ใช้กันอย่างแพร่หลายมายาวนานหลายปี ในนั้นมีบทเรียนหนึ่งชื่อว่า “เสียแล้วไม่กลับคืน” ฟังจากชื่ออาจดูเหมือนเป็นบทเรียนเตือนใจธรรมดา แต่เมื่อเปิดอ่าน เราจะเจอกับตัวละครชื่อ “เกี๊ยว” ซึ่งเกี๊ยว เป็นเด็กสาวที่มีการอธิบายรายละเอียดว่า “ใจแตกมาตั้งแต่ยังไม่มีคำนำหน้าว่านางสาว ปากมีไว้กิน หูมีไว้แนบโทรศัพท์ สนุกกับการเที่ยวผับและโต้ตอบหนุ่ม ๆ ในซอย” ประโยคนี้ทำให้ครูเงียบไปนาน เพราะข้อความนี้ไม่ใช่แค่คำบรรยาย แต่คือ การตัดสิน และเมื่อเขียนลงในหนังสือเรียน จึงกลายเป็นรอยสลักในใจเด็กคนหนึ่ง ที่แม้จะไม่เห็นด้วยก็ลบออกไม่ได้ง่าย ๆ ครูจึงอยากชวนเรากลับมามองอีกครั้งว่า ข้อความแบบนี้ คือ “การตีตรา” หรือไม่ “การตีตรา” คือการใส่ป้ายกำกับ เหมารวม และตัดสินใครบางคนจากสิ่งภายนอก โดยไม่เปิดโอกาสให้เขาอธิบาย เกี๊ยวถูกสรุปว่า “ไม่ดี” เพราะนุ่งสั้น เพราะคุยโทรศัพท์ เพราะหยอกเอินกับหนุ่ม ๆ ในซอย แต่เราไม่รู้เลยว่า บ้านของเกี๊ยวเป็นยังไง เธอมีพ่อแม่อยู่ด้วยไหม เคยถูกใครทำร้ายหรือเปล่า หรือเธอกำลังพยายามร้องขอความรักด้วยวิธีที่เธอรู้จักดีที่สุด และนั่นแหละครับ คืออันตรายของการตีตราโดยไม่รู้เรื่องราวเบื้องหลัง เมื่อคำเหล่านี้อยู่ในหนังสือเรียน เด็กอีกหลายคนที่มีชีวิตคล้าย ๆ เกี๊ยว ก็จะเชื่อว่า “ฉันแย่” โดยไม่มีโอกาสอธิบายตัวเอง แล้วเด็กคนอื่นที่อ่าน ก็จะจดจำไว้แบบเงียบ ๆ แล้วเอาคำเหล่านี้ไปใช้กับเพื่อน กลายเป็นคำดูถูกที่ทำร้ายกัน ครูไม่ได้บอกว่าเราควรยอมรับพฤติกรรมทุกอย่าง แต่ครูอยากให้เรา “ฟังก่อนตัดสิน” ถ้าทุกครั้งที่มีใครบางคนทำอะไรผิดแปลก เราหยุดถามแค่ว่า “ทำไมเธอถึงไม่ดี” โดยไม่เคยถามว่า “เกิดอะไรขึ้นกับเธอ” นั่นแปลว่า เราอาจกำลังเป็นส่วนหนึ่งของการตีตราโดยไม่รู้ตัว ถ้าครูเป็นเกี๊ยว ครูคงรู้สึกเจ็บ ที่ชื่อของครูถูกแปะคำว่า “ใจแตก” ไว้กลางหน้า เหมือนมันไม่ใช่ชื่ออีกต่อไป แต่กลายเป็นตราประทับที่ทุกคนใช้มองครู “เกี๊ยวใจแตก” และถ้าเธอที่ฟังอยู่ เคยถูกใครติดป้ายให้ เคยถูกเปรียบเทียบ หรือถูกพูดถึงในแบบที่ไม่ใช่ตัวตนของเธอเลย ครูอยากให้เธอรู้ว่า ป้ายพวกนั้นไม่ใช่เธอ และเธอมีสิทธิ์จะเปลี่ยนคำเรียก เปลี่ยนน้ำเสียง เปลี่ยนเรื่องเล่าของตัวเองได้เสมอ อย่าให้แบบเรียนเล่มไหน หรือใครคนใดคนหนึ่ง มา "ตีตรา" ชีวิตของเธอ
แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!