เมื่อเทศกาลการสอบกลางภาคเรียนจบ ครูก็ต้องตรวจข้อสอบกลางภาคของนักเรียน และเมื่อผลการสอบออกมา เชื่อว่า ครูหลายคนก็คงเจ็บปวดทุกครั้งที่เห็นคะแนนสอบของนักเรียนไม่เป็นไปตามความคาดหวังของครู นักเรียนก็คงมีความรู้สึกไม่ต่างกัน แต่จะดีกว่ามั้ยถ้าเราลองชวนนักเรียนมาสำรวจตัวเอง ใช้เวลาอยู่กับตัวเอง เพื่อตระหนักรู้และสะท้อนบางสิ่งบางอย่างออกมาจากการสอบกลางภาคเรียนครั้งนี้ อย่างน้อยก็ช่วยลดความเจ็บปวดทางจิตใจของนักเรียนและครูลงได้บ้าง แถมครูยังได้เห็นมุมมองอะไรบางอย่างของนักเรียนที่ครูอาจไม่เคยรู้มาก่อนด้วยก็ได้ โดยใช้กิจกรรม Reflection สั้น ๆ พร้อมกับการใช้การ์ดปัญญาภายใน (Inner Wisdom) ซึ่งผมได้ซื้อมาจากโครงการก่อการครู คณะวิทยาการเรียนรู้และศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต

เริ่มต้นจาก 1) ให้นักเรียนนั่งอยู่กับที่อย่างสงบ

2) ครูกล่าวว่า หลังจากที่นักเรียนสอบกลางภาคเสร็จแล้ว ครูอยากให้นักเรียนได้ลองอยู่กับตัวเองแล้วคิดทบทวนเกี่ยวกับการสอบกลางภาคที่ผ่านมาว่าเป็นอย่างไรบ้าง เขียนได้เต็มที่ ไม่ต้องกังวลว่าจะมีผลกับคะแนนหรือเปล่า ครูไม่ได้นำไปหักคะแนนหรือเพิ่มคะแนนใด ๆ ทั้งสิ้น ขอเพียงให้เขียนตามความรู้สึกและตามความเป็นจริง ผ่านการตอบคำถามลงในกระดาษที่ครูจะแจกให้

3) ให้นักเรียนรับกระดาษที่มีชุดคำถามสะท้อนคิดจำนวน 7 ข้อ ประกอบด้วย

(1) คะแนนกลางภาคที่นักเรียนได้รับจากการสอบวิชาฟิสิกส์ครั้งนี้ คือ

(2) รู้สึกอย่างไรกับคะแนนที่ได้รับ เพราะอะไร ลองเล่าให้ฟังหน่อย (ตามความรู้สึกจริง ๆ นะ)

(3) ก่อนสอบวิชาฟิสิกส์ นักเรียนได้เตรียมตัวอย่างไรบ้าง เล่าให้ฟังตามความเป็นจริงนะ

(4) ถ้าย้อนเวลากลับไปช่วงก่อนสอบหรือตอนเรียนฟิสิกส์ในห้องเรียนได้ นักเรียนจะเลือกทำอะไรหรือไม่ทำอะไรบ้างเพื่อให้เรียนรู้วิชาฟิสิกส์ได้ดียิ่งขึ้น

(5) หลังจากสอบกลางภาคเสร็จ นักเรียนจะวางแผนการเรียนวิชาฟิสิกส์อย่างไรต่อไปเพื่อให้เรียนรู้วิชาฟิสิกส์ได้ดียิ่งขึ้น

(6) ให้นักเรียนอยู่ในความสงบ หายใจเข้าและออกเบา ๆ นึกถึงสิ่งที่ตั้งใจจะทำตามข้อ (5) จากนั้นเลือกหยิบการ์ดปัญญาภายใน (Inner Wisdom) จำนวน 1 ใบ จาก 40 ใบ โดยใช้ความรู้สึกพิจารณารูปภาพบนการ์ด แล้วอ่านข้อความที่อยู่ด้านหลังการ์ดจากนั้น 1) เขียนชื่อการ์ด 2) สะท้อนความรู้สึกที่ได้จากการอ่านข้อความหลังการ์ด และ 3) เขียนตีความว่าข้อความนี้เชื่อมโยงกับการเรียนฟิสิกส์ของเราอย่างไรบ้าง (ไม่จำเป็นต้องเขียนให้ดูดี แต่ให้อารมณ์และความรู้สึกมันนำพาเราไปจริง ๆ)

(7) มีอะไรอยากบอกครูเพิ่มเติมอีกมั้ย

4) ครูให้เวลานักเรียนประมาณ 10-15 นาที ในการตอบคำถามข้อที่ (1) - (5) ก่อน โดยยังไม่ต้องทำข้อ (6) และ (7)

5) ครูบอกนักเรียนว่า ให้นักเรียนอยู่กับตัวเอง นึกถึงสิ่งที่ตัวเองตั้งใจจะทำต่อไปในการเรียนวิชานี้ จากนั้นค่อย ๆ เดินออกมาดูภาพบนการ์ดจำนวน 40 ใบ ใช้เวลาดูซักพักแล้วเลือกหยิบการ์ด 1 ใบที่ดึงดูดใจเรามากที่สุด จากนั้นหยิบโทรศัพท์มาถ่ายรูปภาพบนการ์ดและถ่ายรูปข้อความที่อยู่ด้านหลังการ์ดไปอ่าน แล้วเขียนสะท้อนความคิดและความรู้สึกในคำถามข้อ (6)

6) ครูให้เวลานักเรียนประมาณ 15-20 นาที ในการตอบคำถามข้อ (6) และ (7) (อาจจะให้เวลาเพิ่มอีกก็ได้นะครับ เพราะข้อความบนการ์ดต้องอาศัยการตีความ ต้องใช้เวลาพอสมควร)

ภาพบรรยากาศบางส่วนครับ

เนื่องจากเป็นกิจกรรมใหม่สำหรับผมมาก โดยเฉพาะการใช้การ์ดปัญญาภายใน (Inner Wisdom) เป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรมนี้ ผมก็คาดหวังว่า นักเรียนน่าจะได้ตระหนักรู้ถึงสิ่งที่ตัวเองเคยทำมาว่าส่งผลต่อปัจจุบันซึ่งคือคะแนนกลางภาคที่ได้รับอย่างไร สามารถวางแผนต่อไปในอนาคตได้ว่าจะต้องทำอย่างไรจึงจะพัฒนาการเรียนของนักเรียนให้ดียิ่งขึ้น และสุดท้ายคือภาพบนการ์ดและข้อความหลังการ์ดปัญญาภายใน (Inner Wisdom) น่าจะช่วยให้กำลังใจ ฮีลใจ ให้ข้อคิดหรือคุณค่าอะไรบางอย่างกับนักเรียนได้

เมื่อได้ลองอ่านสิ่งที่นักเรียนเขียนมาประกอบกับการสอบถามผ่านไลน์ส่วนตัวของนักเรียนหลายคน มีความคิดหลายอย่างที่น่าสนใจมาก ๆ เช่น นักเรียนบางคนก็ขอโทษครูที่ตอนเรียนไม่ค่อยตั้งใจฟังครู ขอโทษที่ทำอะไรให้ครูไม่สบายใจตอนเรียน หลายคนก็วางแผนว่าจะตั้งใจเรียนมากขึ้นในช่วงหลังจากนี้ แล้วก็หลายคนสารภาพบาปว่า อ่านก่อนสอบแค่หน้าห้องสอบ ไม่ได้อ่านก่อนสอบเลยก็มี แต่เขาก็ยอมรับได้นะ ไม่ได้อ่านก่อนสอบก็เลยได้คะแนนน้อย แล้วก็ได้เห็นมุมมองของนักเรียนที่มีต่อตัวครูด้วย เช่น "ครูเป็นคนใจเย็นมาก ๆ สุดยอด ๆ" "ครูสอนดี ชอบการสอนของครูมาก มันดูสบาย ๆ จนบางทีหนูแอบหลับ" (กรรม 555555) "ขอบคุณนะคะที่สอนหนู ถึงหนูจะไม่ค่อยเข้าใจแต่หนูรู้ว่าครูตั้งใจสอนมาก ๆ ขอโทษที่ทำคะแนนสอบได้ไม่ดี" "ครูเป็นคนที่ใจเย็นและใจดีมาก ๆ ไม่เคยเห็นครูคนไหนใจดีขนาดนี้แล้วค่ะ"

ขอหยิบยกมาเพียงเท่านี้ละกันครับ ด้านล่างนี้จะเป็นความคิดเห็นของนักเรียนบางส่วนที่ผมสอบถามมาครับ

คุณครูอาจจะลองนำการ์ดปัญญาภายใน (Inner Wisdom) ไปปรับใช้ในคำถามหรือบริบทอื่น ๆ ก็ได้นะครับ แล้วก็กิจกรรมสะท้อนคิดนี้ หากมีเวลาก็ปล่อยให้นักเรียนได้ใช้ความคิดอยู่กับตัวเองให้เต็มที่เลยครับ คุณครูลองนำกระบวนการนี้ไปใช้ได้นะครับ ส่วนการ์ดปัญญาภายในลองดูจากในลิงก์นี้ก็ได้ครับ Facebook ภาพวาดสวยงามมากครับ แค่ดูเฉย ๆ ก็สบายใจแล้ว