
กิจกรรม รูปธรรมของการจัดการอารมณ์
อุปกรณ์
- ขวดโหลใส่น้ำ (หากเป็นขวดโหลทรงประบอก จะเห็นชัด)
- ถั่วชนิดต่าง ๆ เช่น ถั่วเหลือง ถั่วเขียว ถั่วแดง ถั่วดำ
- ไม้ยาว ๆ สำหรับคนน้ำในขวดโหล
ขั้นตอนการดำเนินกิจกรรม
1) ให้นักเรียนออกมาหยิบถั่ว ลองเลือกสีที่แทนความรู้สึก ซึ่งนักเรียนสามารถระบุเองได้เลยว่า สีแต่ละสี แทนความรู้สึกอะไร อาจให้ยิบมากหยิบน้อยตามความรู้สึกมากหรือน้อย (ขึ้นอยู่กับปริมาณถั่วที่ครูเตรียม) แล้วหย่อนถั่วเหล่านั้นลงในน้ำ ทีละคนจนครบทั้งห้อง
2) เมื่อนักเรียนหย่อนถั่วเสร็จ ครูถามนักเรียนว่าตอนนี้ถั่วเป็นอย่างไร เด็กจะตอบว่าถั่วนอนก้นนิ่ง ๆ อยู่ใต้น้ำ ครูเอากวนน้ำ ค่อย ๆ วนเบาๆ ก่อน แล้วให้เด็ก ๆ สังเกตถั่วว่าเปลี่ยนแปลงอย่างไร จากนั้นครูค่อย ๆ วนแรงขึ้นเร็วขึ้น ตรงนี้สามารถให้เด็ก ๆ มาร่วมสนุก คนด้วยตนเองก็ได้ (จุดนี้ หากเป็นขวดโหลที่มีความสูง ทรงกระบอก เราสามารถคนแรงและเร็วพอ จนเกิดสามเหลี่ยมคล้ายทอร์นาโดตรงจุดที่คนได้) และสุดท้าย เมื่อชักเอาไม้ที่คนออก เกิดอะไรขึ้น
3) ให้นักเรียนเเชื่อมโยงสิ่งที่เกิดขึ้น โดยทวนก่อนว่ามล็ดถั่วหมายความรู้สึก แล้วค่อยให้นักเรียนแลกเปลี่ยนความคิดเห็นตามที่เข้าใจ โดยสถานการณ์หลัก ที่ครูชวนให้คิดได้ อาทิ
- ถั่วลอยฟุ้งขึ้น หมุนวน เมื่อกวนน้ำ
- เปลือกถั่วค่อยหลุดลอกออก
- น้ำเริ่มมีสีขุ่นขึ้น จากเดินที่น้ำใส
- ทอร์นาโดที่เกิดเมื่อกวนน้ำอย่างรวดเร็ว
- เมื่อเอาไม้ออก ถั่วค่อย ๆ หมุนช้าลง และกลับไปนอนก้นนิ่ง ๆ ใต้น้ำ
สรุปกิจกรรม
ทิศทางคำตอบที่ครูเตรียม
1) ความรู้สึก เกิดขึ้น สักพักมันก็จะนอนก้น แต่ความรู้สึกก็อาจจะยังไม่ได้หายไปไหน มันยังอยู่
2) เมื่อมีสิ่งเร้า ซึ่งอาจเป็นได้ทั้งจากปัจจัยภายนอก และปัจจัยภายในของเราเอง มากวนน้ำ (น้ำอาจเปรียบได้กับจิตใจ) ทำให้อารมณ์ต่าง ๆ ฟุ้งขึ้นมาได้
3) แม้อารมณ์จะฟุ้งมากแค่ไหนก็ตาม หากเราเอาไม้ออก คือ หยุดสิ่งเร้าทั้งหลาย ไม่นานอารมณ์ต่าง ๆ ที่ท่วมท้นอยู่ก็จะค่อย ๆ คลายลงในที่สุด ไม่มีอารมณ์ใดที่คงอยู่ตลอดไป
(ทั้งนี้ ระหว่างที่แยกเปลี่ยน นักเรียนอาจตอบเป็นอย่างอื่นนอกเหนือจากที่ครูเตรียมก็ได้ ครูสามารถปรับเปลี่ยนหรือเพิ่มเติมการเรียนรู้ได้ตามหน้างาน)
ประเมินผล
ครูอาจเตรียมโจทย์สถานการณ์ให้นักเรียนเชื่อมโยงกับประสบการณ์ตรงในชีวิตจริง เช่น หากนักเรียกถูกเพื่อนล้อเลียนด้วยคำพูดที่ไม่เหมาะสม นักเรียนจะจัดการอารมณ์อย่างไร ให้อธิบายเชื่อมโยงกับกิจกรรมที่เกิดขึ้น อาจเป็นใบงาน ถามตอบ หรือให้อภิปรายก็ได้ ตามต้องการ
ตัวอย่างหลักธรรมที่เชื่อมโยงกับกิจกรรมนี้ ในสาระวิชาศาสนา
1) ไตรลักษณ์
อนิจจัง - ไม่มีอารมณ์ไหนที่คงอยู่ตลอดไป
ทุกขัง - อารมณ์ที่ลอยฟุ้ง เป็นสภาวะที่ทนได้ยาก
อนัตตา - สภาวะที่ไม่มีตัวตน หากไม่ยึดติดว่า อารมณ์เป็นของตน มีสติระลึกได้ว่ากำลังไหลตามอารมณ์ เราก็ปล่อยอารมณ์นั้นไปเสีย
2) อริยสัจ 4
ทุกข์ - อารมณ์ที่ลอยฟุ้ง เป็นสภาวะที่ทนได้ยาก
สมุทัย - เหตุแห่งทุกข์ คือสิ่งเร้าที่เข้าไปกวนอารมณ์ ซึ่งอาจมาจากภายนอกหรือมาจากตัวเราเองก็ได้
นิโรธ - ความดับทุกข์ เปรียบกับการเอาไม้หรือสิ่งเร้าออก ช่วยให้อารมณ์สงบ
มรรค - หนทางสู่ความดับทุกข์ คือวิธีเอาสิ่งเร้าออก เช่น เดินออกจากสภาพแวดล้อมไปหาความสงบ หรืออื่นๆ
ครูสามารถเชื่อมโยงหลักธรรมอื่น ๆ หรือหลักธรรมของศาสนาอื่นได้ และพิจารณาเปรียบเทียบให้ละเอียดลึกซึ้งขึ้นได้ ตามระดับชั้นที่สอน
นอกจากนี้ การเข้าใจและมีวิธีการเรียกสติ เป็นทักษะสำคัญสำหรับศตวรรษที่ 21 เพื่อการอยู่ร่วมกันอย่างราบรื่น เพื่อดูแลสุขภาพจิตของตนเองและผู้อื่น สามารถเชื่อมโยงไปได้อีกมาก อาทิ วิชาหน้าที่พลเมือง, การอยู่ร่วมกับเพื่อนในห้องเรียนโดยสอนคาบโฮมรูม, การบ่มเพาะ Empathy ฯลฯ
แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!