
บทนำ
การสอนเด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญาต้องใช้เทคนิคการสอนเฉพาะและปรับให้เหมาะสมกับความต้องการของผู้เรียนแต่ละบุคคลเทคนิคการลดความช่วยเหลือลงตามลำดับ (Graduated Guidance) เป็นอีกหนึ่งในวิธีการสอนที่มีประสิทธิภาพ สามารถนำมาปรับใช้ในการสอนทักษะต่างๆ ได้เป็นอย่างดี เทคนิคนี้เน้นการส่งเสริมความเป็นอิสระของผู้เรียนโดยการลดการพึ่งพิงผู้สอนลงอย่างเป็นระบบ
ความหมายและแนวคิด
การลดความช่วยเหลือลงตามลำดับ (Graduated Guidance) เป็นเทคนิคการสอนที่ออกแบบมาเฉพาะสำหรับเด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญาโดยเริ่มต้นจากการให้ความช่วยเหลือสูงสุดในขั้นตอนแรกของการสอนด้วยการจับมือทำ (Physical Guidance) และเมื่อผู้เรียนสามารถทำพฤติกรรมที่ต้องการได้แล้วผู้สอนจะค่อยๆ ลดระดับความช่วยเหลือลงตามลำดับอย่างเป็นระบบ
หลักการสำคัญของเทคนิคนี้ คือ การสร้างความมั่นใจและความสำเร็จให้กับผู้เรียนตั้งแต่เริ่มต้นพร้อมทั้งพัฒนาทักษะให้เกิดขึ้นอย่างเป็นขั้นตอนจนผู้เรียนสามารถทำกิจกรรมนั้นๆ ได้ด้วยตนเอง โดยไม่ต้องพึ่งพาความช่วยเหลือจากผู้อื่น
ระดับของเทคนิคการลดความช่วยเหลือลงตามลำดับ
การลดความช่วยเหลือลงตามลำดับเป็นกระบวนการจัดการเรียนการสอนหรือฝึกทักษะที่มีเป้าหมายเพื่อให้ผู้เรียนสามารถปฏิบัติกิจกรรมหรือพฤติกรรมได้ด้วยตนเองโดยไม่ต้องพึ่งพาการช่วยเหลือจากผู้อื่นอย่างต่อเนื่อง ซึ่งสามารถจำแนกออกเป็น 3 ระดับ ดังนี้
1. การช่วยเหลืออย่างเต็มรูปแบบ (Full Graduated Guidance) เป็นขั้นตอนเริ่มต้นที่ผู้สอนให้การช่วยเหลือแบบสมบูรณ์ โดยการใช้คำพูดแนะนำประกอบกับการจับมือผู้เรียนให้ทำพฤติกรรมเป้าหมายจนสามารถประสบความสำเร็จในทักษะที่ต้องการสอน ในขั้นตอนนี้ผู้เรียนจะได้รับการสนับสนุนทั้งทางกายภาพและทางวาจาเพื่อให้เกิดความเข้าใจและความคุ้นเคยกับการเคลื่อนไหวที่ถูกต้อง
2. การช่วยเหลือเพียงบางส่วน (Partial Graduated Guidance) เมื่อผู้เรียนเริ่มมีความเข้าใจและสามารถทำกิจกรรมได้บางส่วน ผู้สอนจะลดระดับการช่วยเหลือลงโดยให้การสนับสนุนเพียงบางส่วนเท่านั้น เช่น การแตะข้อมือเบาๆ การประคองศอก หรือการให้การนำทางเพียงเล็กน้อย การเปลี่ยนแปลงนี้จะทำอย่างค่อยเป็นค่อยไป เริ่มจากการเลื่อนจุดสัมผัสจากมือไปยังข้อมือ ท่อนแขน ข้อศอก และหัวไหล่ตามลำดับ
3. การคอยช่วยเหลืออยู่ใกล้ๆ (Shadowing) ในระดับสุดท้ายผู้สอนจะคอยช่วยเหลือโดยอยู่ใกล้ๆ ผู้เรียนโดยไม่สัมผัสหรือแตะต้องผู้เรียนหากมีความจำเป็นต้องให้การแนะนำก็จะแตะเพียงเล็กน้อยหรือให้สัญญาณทางวาจาเท่านั้น ขั้นตอนนี้เป็นการเตรียมความพร้อมให้ผู้เรียนทำกิจกรรมด้วยตนเอง
จุดเด่นของเทคนิคการลดความช่วยเหลือลงตามลำดับ
จุดเด่นของเทคนิคการลดความช่วยเหลือลงตามลำดับ คือ การเน้นให้ผู้เรียนได้ทำกิจกรรมด้วยตนเองให้มากที่สุด ซึ่งส่งผลให้เกิดประโยชน์ในหลายด้าน ได้แก่
1. การส่งเสริมความเป็นอิสระ ผู้เรียนจะมีความมั่นใจในการทำกิจกรรมต่างๆ ด้วยตนเองอย่างมีประสิทธิภาพ
2. การลดการพึ่งพิงผู้อื่นในการทำกิจกรรมต่างๆ
3. การเพิ่มแรงจูงใจหรือความสำเร็จที่เกิดขึ้นในการเรียนรู้ทักษะใหม่ ๆ
4. ความภาคภูมิใจในตนเอง ผู้เรียนจะรู้สึกภาคภูมิใจเมื่อสามารถทำกิจกรรมได้สำเร็จด้วยตนเอง
ตัวอย่างการประยุกต์ใช้เทคนิคการลดความช่วยเหลือลงตามลำดับ
การสอนทักษะการรับประทานอาหารโดยใช้เทคนิคการลดความช่วยเหลือลงตามลำดับสามารถแบ่งเป็นขั้นตอนการสอนได้ ดังนี้
ขั้นตอนที่ 1 การช่วยเหลืออย่างเต็มรูปแบบ (Full Graduated Guidance) ผู้สอนจะใช้คำพูดกระตุ้นและให้กำลังใจผู้เรียนพร้อมทั้งจับมือผู้เรียนให้จับช้อนตักข้าวเข้าปากโดยควบคุมการเคลื่อนไหวทั้งหมดตั้งแต่การจับช้อน การตักอาหาร จนถึงการนำข้าวเข้าปาก
ขั้นตอนที่ 2 การช่วยเหลือเพียงบางส่วน (Partial Graduated Guidance) ผู้สอนจะลดการควบคุมลงโดยคอยประคองมือผู้เรียนให้จับช้อนและตักข้าวเข้าปากด้วยตนเอง โดยให้การช่วยเหลือเพียงเล็กน้อย และพยายามให้ผู้เรียนปฏิบัติด้วยตนเอง
ขั้นตอนที่ 3 การคอยช่วยเหลืออยู่ใกล้ๆ (Shadowing) ผู้สอนจะให้ผู้เรียนตักข้าวและรับประทานด้วยตนเองโดยครูจะคอยดูแลและให้การกระตุ้นทางวาจาอยู่ใกล้ๆ เพื่อสร้างความมั่นใจและให้เสริมแรงแก่ผู้เรียน
การเรียนการสอนที่เหมาะสำหรับการนำเทคนิคไปใช้
เทคนิคการลดความช่วยเหลือลงตามลำดับสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้ในหลายด้านของการเรียนการสอน ดังนี้
1. ทักษะการช่วยเหลือตนเอง เช่น การแต่งตัว การใส่เสื้อผ้า การรองเท้า การดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคล เช่น การแปรงฟัน การอาบน้ำ การรับประทานอาหาร การดื่มน้ำ และการใช้ห้องน้ำ
2. ทักษะด้านวิชาการ เช่น การเขียนตัวอักษรและตัวเลข การอ่านและการออกเสียง การคำนวณทางคณิตศาสตร์เบื้องต้นและการใช้เครื่องมือการเรียน เช่น ไม้บรรทัด ดินสอ
3. ทักษะด้านร่างกาย เช่น การเดิน การวิ่ง และการเคลื่อนไหวพื้นฐาน การออกกำลังกายและกิจกรรมสันทนาการการใช้กล้ามเนื้อมัดเล็กและมัดใหญ่ ทักษะการประสานสัมพันธ์ระหว่างมือและตา
4. ทักษะด้านสังคมและการสื่อสาร เช่น การทักทายและการมีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่นการแสดงความต้องการและความรู้สึก การปฏิบัติตามกฎเกณฑ์และระเบียบสังคม และทักษะการทำงานร่วมกับผู้อื่น
ข้อพึงระวังและแนวทางการปฏิบัติ
การใช้เทคนิคการลดความช่วยเหลือลงตามลำดับต้องคำนึงถึงปัจจัยต่างๆ ดังนี้
1. การประเมินความพร้อมของผู้เรียนก่อนการเริ่มใช้เทคนิคผู้สอนจะต้องประเมินความสามารถและความพร้อมของผู้เรียนในแต่ละด้าน เพื่อสามารถช่วยเหลือผู้เรียนอย่างเหมาะสม
2. การปรับเปลี่ยนตามความก้าวหน้า การลดความช่วยเหลือลงจะต้องทำอย่างค่อยเป็นค่อยไปและสังเกตการตอบสนองของผู้เรียนอยู่เสมอหากผู้เรียนยังไม่พร้อม อาจต้องกลับไปให้ความช่วยเหลือในระดับเดิมชั่วคราว
3. การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวย สภาพแวดล้อมในการจัดการเรียนรู้จะต้องปลอดภัยและเหมาะสมต่อการปฏิบัติกิจกรรมรวมทั้งมีเครื่องมืออุปกรณ์ที่จำเป็นและเหมาะสมกับผู้เรียน
สรุป
เทคนิคการลดความช่วยเหลือลงตามลำดับเป็นวิธีการสอนที่มีประสิทธิภาพสำหรับเด็กที่มีความต้องการพิเศษโดยเฉพาะเด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญา การใช้เทคนิคนี้จะช่วยให้ผู้เรียนพัฒนาทักษะต่างๆ ได้อย่างเป็นระบบและมีความมั่นใจในการทำกิจกรรมด้วยตนเอง
ความสำเร็จของเทคนิคนี้ขึ้นอยู่กับความอดทน ความสม่ำเสมอ และการสังเกตพฤติกรรมของผู้เรียนอย่างละเอียด รวมทั้งการปรับเปลี่ยนวิธีการให้เหมาะสมกับความแตกต่างและความต้องการเฉพาะบุคคลของผู้เรียนแต่ละคน การนำเทคนิคนี้ไปใช้อย่างถูกต้องจะส่งผลให้ผู้เรียนสามารถช่วยเหลือตนเองและดำรงชีวิตได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เอกสารอ้างอิง
เฉลิมพล พลาหน. 2553. ศึกษาความสามารถรับประทานอาหารด้วยตนเองของเด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญาระดับรุนแรงจากการสอนโดยวิธีลูกโซ่ย้อนกลับร่วมกับการลดความช่วยเหลือลงตามลำดับ. ปริญญานิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!