หมวด “Learning Arena”

สวัสดีค่ะ ขอนำเสนอไอเดียในการสอนการนับจำนวน การบวก-ลบ จำนวน ไม่เกิน 10 สำหรับเด็กปฐมวัย ค่ะ

นำมาจากการจัดทำวิจัยในชั้นเรียน ระดับชั้นปฐมวัย ปีการศึกษา 2568 ค่ะ

กำหนดระยะเวลาในการดำเนินกิจกรรม คือ ระหว่างเดือนตุลาคม 2568-เดือนมกราคม 2569

และเมื่อบรรลุเป้าหมายแล้ว จะนำมาจัดทำเป็นรูปแบบ รายงานผลแบบปฏิบัติที่ดี (Best Practice) เรื่อง การพัฒนา Executive Functions ผ่านการเรียนรู้เชิงประสาทสัมผัสด้วยการนับฝาจีบ : การบวกเลขไม่เกิน 10 สำหรับเด็กปฐมวัยโรงเรียน ... (ชื่อเรื่องยังต้องมีการแก้ไข / ปรับปรุงอยู่ตลอดเวลานะคะ เพราะกำลังหาข้อมูลต่อ และต้องรอสรุปงานวิจัยในชั้นเรียนให้เสร็จสิ้นก่อนค่ะ)

เนื้อหา / ขั้นตอนคร่าว ๆ มีดังนี้

จากการสังเกตในชั้นเรียนปฐมวัยของโรงเรียน พบว่า แม้ครูจะจัดกิจกรรมฝึกการบวก–ลบด้วยฝาจีบซ้ำหลายครั้ง

เด็กสามารถจดจำวิธีการได้ในระยะแรก แต่เมื่อกลับไปทำที่บ้าน ผู้ปกครองรายงานว่ายังไม่สามารถจำได้อย่างต่อเนื่อง

เมื่อครูทบทวนในชั้นเรียน พบว่า เด็กเพียง 1 ใน 3 คน สามารถจำขั้นตอนการนับได้ครบ

จึงออกแบบกิจกรรมใหม่โดยใช้สื่อจริง (ฝาจีบที่รวบรวมจากร้านอาหาร และเป็นสื่อเดิมที่เคยสอนเรื่องการบวก-ลบ)

นอกจากนี้ ครูยังวาดรูปหัวใจบนหลังมือด้านซ้ายของเด็ก เพื่อช่วยให้จดจำทิศทางซ้าย–ขวา

และสร้างความรู้สึกอบอุ่นปลอดภัย เด็กจดจำได้ว่า “ฝั่งที่มีหัวใจคือฝั่งที่ครูรัก”

ซึ่งสื่อถึงการเรียนรู้ผ่านความรัก ความไว้วางใจ และความอบอุ่นทางอารมณ์ อันเป็นรากฐานของการเรียนรู้ด้วยหัวใจ และร่างกาย (Learning through Body and Heart) ในการใช้มือของเด็กจะเป็นการเชื่อมโยงการเรียนรู้เชิงประสาทสัมผัส ซ้าย–ขวา

หยิบแบบกำมือบางส่วน (Palmar Grasp) กับการเคลื่อนไหวจริง กระตุ้นการทำงานร่วมกันของสมองทั้งสองซีกอย่างมีประสิทธิภาพ

รวมถึงช่วยลดความเครียด เมื่อมีการสัมผัสพื้นผิวโลหะของฝาจีบ การได้ยินเสียงกระทบกัน การนับตามจังหวะยังช่วยให้เด็กสงบ สมาธิดีขึ้น และเกิดความสุขระหว่างเรียนรู้

 ภาพอินโฟฯ ขั้นตอน Do จาก PDCA ค่ะ / โปรดสแกนคิวอาร์โค้ดเพื่อดูกิจกรรมที่เด็กได้ลงมือปฏิบัติจริง

การเผยแพร่ภาพนิ่ง และภาพเคลื่อนไหวของเด็ก ๆ ชั้นปฐมวัย ลงใน Platform Online ต่าง ๆ นั้น ได้มีการขอความยินยอมเป็นลายลักษณ์อักษร ตามกฎหมาย PDPA เรียบร้อยแล้วค่ะ

🔸คำอธิบายเชิงวิชาการ

🧠 พื้นฐานด้านพัฒนาการ และสมอง

Executive Functions (EF) — เด็กได้ฝึกทักษะย่อย ได้แก่

Working Memory: จดจำจำนวนฝาจีบ และขั้นตอนการนับ

Cognitive Flexibility: เปลี่ยนจากฝั่งซ้ายไปขวา เข้าใจเครื่องหมาย + หรือ –

Inhibitory Control: รอจังหวะนับ และใช้การสังเกตอย่างมีสติ

Bilateral Coordination (การประสานงานสองซีกสมอง)

การหยิบฝาจีบด้วยมือซ้าย–ขวาสลับกัน ช่วยกระตุ้นการเชื่อมโยงของสมองซีกซ้าย (ตรรกะ ภาษา ตัวเลข) และสมองซีกขวา (ภาพ การรับรู้เชิงพื้นที่)

การใช้สองมือร่วมกันยังพัฒนา Corpus Callosum ซึ่งเป็นทางเชื่อมระหว่างสมองสองซีก (ตามแนว Ayres, 1972 Sensory Integration Theory) Fine Motor Skill & Pincer Grip

การหยิบฝาจีบใช้นิ้วหัวแม่มือ–นิ้วชี้–นิ้วกลาง เรียกว่า Tripod Grasp หรือ Pincer Grip

พัฒนากล้ามเนื้อมือเล็ก เตรียมความพร้อมด้านการเขียน (ตาม Case-Smith, 2010)

Tactile Input & Emotional Regulation

การสัมผัสฝาจีบซ้ำ ๆ ให้แรงสัมผัสพอดี ช่วยกระตุ้นระบบรับรู้สัมผัส (Tactile System)

ระบบนี้เกี่ยวข้องกับการหลั่ง Serotonin และ Oxytocin ซึ่งช่วยลดความเครียด และสร้างความรู้สึกปลอดภัยในการเรียนรู้

(อ้างอิงจาก Ayres Sensory Integration & Neuroscience Education Review 2566)

มีไฟล์ค่ะ แต่ยังไม่สมบูรณ์เนื่องจากยังไม่ครบระยะเวลาการดำเนินกิจกรรมค่ะ สามารถเข้าไปชมคลิปการจัดประสบการณ์ใน TikTok ได้ พร้อมกับแสดงความคิดเห็นเชิงบวกเพื่อสร้างขวัญ และกำลังใจให้แก่เด็ก ๆ ตัวน้อย ๆ ในโรงเรียนเล็ก ๆ ของเรา ครู และผู้ปกครองจะอ่านให้เด็ก ๆ ฟังเมื่อมีคนมาคอมเมนต์ เด็ก ๆ ยิ้มแก้มปริเลยค่ะ เค้าบอกว่าภูมิใจ ดีใจที่มีคนเห็นหนู มาร่วมเป็นพลังบวกให้กับเด็ก ๆ ของเรากันนะคะ รวมถึงเมื่อเค้าได้เห็นตัวเลขของจำนวนหัวใจที่มีคนกดให้ เค้าจะพูดขึ้นมาเลยค่ะว่า หัวใจ ! โห มีคนกดให้ตั้ง 12 แน่ะ (เด็กเล็กบางทียังไม่รู้จักลักษณนาม) กลายเป็นว่าเด็ก ๆ เรียนรู้ และจดจำตัวเลขได้จากจำนวนคนกดหัวใจให้ นี่คือสิ่งเล็ก ๆ ที่พวกเราหลายคนมองข้ามไป แต่กับหัวใจดวงน้อย ๆ ไม่กี่ดวง สามารถทำให้เป็นความสุขที่อิ่มเอมในหัวใจของคนตัวน้อย ๆ และมันก็พองโตได้ เมื่อเด็ก ๆ มีความสุขค่ะ

หากต้องการไฟล์วิจัยในชั้นเรียนนี้ โปรดบอกในช่องแสดงความคิดเห็นเพื่อขอไฟล์ (ที่ยังไม่สมบูรณ์) เพื่อนำไปศึกษาก่อนได้ค่ะ แต่ก็อาจจะต้องมีการแก้ไข / ปรับปรุง นะคะ เพราะยังไม่จบกระบวนการเลยค่ะ รบกวนทิ้งอีเมลไว้ด้วยก็ได้นะคะจะได้ทำการนำส่งให้ ยังใส่ใน Drive ไม่ได้ค่ะ เพราะจะใส่แบบเป็นทางการเมื่อแล้วเสร็จค่ะ ขอบคุณทุกท่านที่ให้ความสนใจ และเป็นกำลังใจให้พวกเรา โรงเรียนเล็ก ๆ ที่มีนักเรียนจำนวนน้อย ๆ และครูผู้รักเด็ก ๆ ... ส่งยิ้มให้ทุกท่านนะคะ ...