ครูสังคมอมยิ้มขอนำเสนอเกมการเดินทางของพุทธะ เรียนรู้การเผยแผ่และการนับถือพระพุทธศาสนาในประเทศต่าง ๆ

สวมบท “ทูตแห่งธรรม” เผยแผ่คำสอนไปยังดินแดนต่าง ๆ ตลอดระยะเวลากว่า 2,500 ปี ที่พระพุทธศาสนาได้ถือกำเนิดและเผยแผ่ไปสู่ดินแดนต่าง ๆ ได้มีส่วนในการสร้างสรรค์อารยธรรมที่ดีงามให้แก่โลก ตลอดจนสร้างความสงบสุขได้อย่างมากมาย ลองจินตนาการว่าพวกเรากำลังเป็น "ทูตแห่งธรรม" ของพระพุทธเจ้า ภารกิจของพวกเราคือการเดินทางไปยังประเทศต่าง ๆ เพื่อเผยแผ่พระพุทธศาสนา แต่ละประเทศมีความท้าทายต่างกัน ไม่ว่าจะเป็นอุปสรรคทางสังคม เศรษฐกิจ การเมือง ฯลฯ ใครจะสามารถเผยแผ่พระพุทธศาสนาได้มากที่สุดและสะสมตั๋วเดินทางกลับบ้านอย่างภาคภูมิใจที่สุด มาเริ่มการเดินทางไปด้วยกันเลย

มาตรฐานการเรียนรู้

สาระที่ 1 ศาสนา ศีลธรรม จริยธรรม

มาตรฐาน ส 1.1 รู้ และเข้าใจประวัติ ความสำคัญ ศาสดา หลักธรรมของพระพุทธศาสนาหรือศาสนาที่ตนนับถือและศาสนาอื่น มีศรัทธาที่ถูกต้อง

ยึดมั่น และปฏิบัติตามหลักธรรมเพื่ออยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข

ตัวชี้วัดระหว่างทาง ม.3/1 อธิบายการเผยแผ่พระพุทธศาสนาหรือศาสนาที่ตนนับถือสู่ประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก

เริ่มต้นชั่วโมงด้วย กิจกรรม “9 สี 9 สาย” โดยครูเริ่มถามนักเรียนว่าใครชอบสีส้มให้ออกมาตรงนี้ ใครชอบสีเขียวให้ออกมารวมกันตรงนี้ ใครชอบสีแดง น้ำชมพู เหลือง ฯลฯ จนครบ 9 สี นักเรียนออกมารวมตัวตามสีที่ชอบ ครูชี้ให้เห็นว่าทุกสีแทน “สายสมณทูต” ทั้ง 9 สาย ครูเล่าให้นักเรียนฟังว่า “ในอดีตเมื่อเสร็จสิ้นการทำสังคายนาพระไตรปิฎกครั้งที่ 3 แล้ว พระเจ้าอโศกมหาราชผู้ทรงเป็นองค์อุปถัมภ์ได้จัดส่งสมณทูตไปเผยแผ่พระพุทธศาสนายังดินแดนต่าง ๆ 9 สาย โดยการสนับสนุนจากพระโมคคัลลีบุตรติสสเถระ องค์ประธานการสังคายนาครั้งนี้ การแบ่งสีและกลุ่มนี้ช่วยให้เราจินตนาการได้ว่าแต่ละสายมีเส้นทางและดินแดนเป้าหมายที่แตกต่างกัน นักเรียนทุกคนจะได้ลองรับบทเป็นทูตแห่งธรรม เช่นเดียวกับสมณทูตทั้ง 9 สายในการเล่นเกมต่อไป”

แถบสีตั๋วเดินทาง (BOARDING PASS)

• สีส้ม ประเทศในทวีปเอเชีย
• สีเขียว ประเทศในทวีปยุโรป
• สีฟ้า ประเทศในทวีปอเมริกาเหนือ
• สีเหลือง ประเทศในทวีปอเมริกาใต้
• สีชมพู ประเทศในทวีปออสเตรเลีย
• สีแดง ประเทศในทวีปแอฟริกา

กติกาเกม

• 1) แบ่งผู้เล่นเป็นกลุ่ม กลุ่มละ 10 คน ผู้เล่นจะนั่งรอบกันเป็นวงกลม โดยมีพื้นที่ว่างสำหรับเล่นเกมอยู่ตรงกลางวง โดยผู้เล่นแต่ละคนจะต้องวางการ์ด “เหตุการณ์สำคัญ + บุคคลสำคัญ + วิธีการเผยแผ่/การฟื้นฟู” ที่เหมาะสมเพื่อเดินทางไปเผยแผ่พระพุทธศาสนายังประเทศต่าง ๆ
• 2) ผู้นำการเล่นเกมช่วยสับการ์ดและแยกการ์ดออกเป็น 4 กอง คือ 1. ตั๋วเดินทาง (BOARDING PASS) 2. การ์ดเหตุการณ์สำคัญ 3. การ์ดบุคคลสำคัญ (รวมถึงการ์ดพิเศษต่าง ๆ) และ 4. การ์ดวิธีการเผยแผ่/การฟื้นฟูโดยคว่ำหน้าการ์ดลง
• 3) หลังจากนั้นให้สุ่มแจก ให้กับผู้เล่นทุกคน คือ การ์ดเหตุการณ์สำคัญ คนละ 2 ใบ การ์ดบุคคลสำคัญ คนละ 2 ใบ และการ์ดวิธีการเผยแผ่/การฟื้นฟู คนละ 2 ใบ ยกเว้นคนสุดท้ายจะได้รับการ์ดวิธีการเผยแผ่/การฟื้นฟู 3 ใบ ที่เหลือให้วางคว่ำไว้เป็นกองสำหรับจั่วต่อไป (ผู้เล่นคนอื่น ๆ มีการ์ดในมือรวม 6 ใบ ผู้เล่นคนสุดท้าย มีการ์ดในมือรวม 7 ใบ)
• 4) เริ่มเกมโดยเปิดตั๋วเดินทาง (BOARDING PASS) 5 ใบ จากในกองมาวางไว้ตรงกลางวงโดยให้ผู้เล่นช่วยกันอ่านชื่อประเทศที่ต้องเดินทางไปเผยแผ่พระพุทธศาสนาบนการ์ดให้เพื่อนได้ยินจนครบทั้ง 5 ใบ
• 5) เลือกผู้ที่จะเล่นเป็นคนแรก แล้วให้ผู้เล่นเกมคนแรกสุ่มหยิบการ์ด 1 ใบ จากผู้เล่นที่อยู่ทางขวา (คนสุดท้ายที่มีการ์ด 7 ใบ) โดยนับจากจุดนี้เกมจะเล่นวนไปตามเข็มนาฬิกา
• 6) ผู้เล่นคนแรกเลือกลงการ์ด 1 ใบ โดยการวิเคราะห์ข้อมูลในการ์ด (การ์ดเหตุการณ์สำคัญ, การ์ดบุคคลสำคัญ, การ์ดวิธีการเผยแผ่/การฟื้นฟู) ให้สอดคล้องกับตั๋วเดินทาง (BOARDING PASS) เพื่อเดินทางไปเผยแผ่พระพุทธศาสนายังประเทศต่าง ๆ ก่อนลงการ์ดผู้เล่นอ่านรายละเอียดในการ์ดให้ผู้เล่นคนอื่นฟัง

ตัวอย่าง เมื่อลงการ์ดเหตุการณ์สำคัญ (IN1) เป็นดินแดนแห่งพุทธมาตุภูมิพระพุทธเจ้าผู้เป็นองค์ศาสดาของพระพุทธศาสนาเสด็จจุบัติขึ้นในที่แห่งนี้ผู้เล่นคนอื่นสามารถลงการ์ดได้หลากหลาย ดังนั้นผู้เล่นต้องมีการวางแผนการเล่น เช่น

• การ์ดบุคคลสำคัญ (IN1-1) เซอร์อเล็กซานเดอร์ คันนิงแฮม + การ์ดวิธีการเผยแผ่/การฟื้นฟู (IN1-11) มีการสำรวจโบราณสถานโบราณวัตถุและศิลปกรรมต่าง ๆ ทางพระพุทธศาสนา หรือ
• การ์ดบุคคลสำคัญ (IN1-1) เซอร์ อเล็กซานเดอร์ คันนิงแฮม + การ์ดวิธีการเผยแผ่/การฟื้นฟู (IN1-11) บุกเบิกการขุดค้นโบราณสถานทางพระพุทธศาสนาในอินเดียให้ปรากฏแก่โลกทำให้ชาวอินเดียหันมาสนใจต่อมรดกอันเป็นผลผลิตทางความคิดและความเพียรพยายามของคนอินเดียเอง
• การ์ดบุคคลสำคัญ (IN1-3) อนาคาริก ธรรมปาละ + การ์ดวิธีการเผยแผ่/การฟื้นฟู (IN1-33) ก่อตั้ง "มหาโพธิสมาคม" ขึ้น ภายใต้ความร่วมมือของเหล่าปัญญาชนชาวอินเดียและเหล่ากัลยาณมิตรชาวต่างชาติผู้มีความศรัทธาและห่วงใยในพระพุทธศาสนา หรือ
• การ์ดบุคคลสำคัญ (IN1-3) อนาคาริก ธรรมปาละ + การ์ดวิธีการเผยแผ่/การฟื้นฟู (IN1-33) มหาโพธิสมาคมได้กลายเป็นศูนย์กลางการฟื้นฟูพระพุทธศาสนาในอินเดียโดยการจัดให้มีพิธีกรรม การบรรยายธรรมปาฐกถาธรรมรวมทั้งการออกนิตยสารภาคภาษาอังกฤษชื่อว่า "มหาโพธิ" (Mahabodhi Review) เพื่อเผยแพร่กิจกรรมและแนวคิดทางพระพุทธศาสนา

• 7) เมื่อจบตาของผู้เล่นคนแรกแล้ว ผู้เล่นคนแรกซึ่งตอนนี้จะมีการ์ดเหลืออยู่ในมือ 6 ใบ จะต้องจั่วหยิบการ์ดเหตุการณ์สำคัญ หรือการ์ดบุคคลสำคัญ หรือการ์ดวิธีการเผยแผ่จากในกองขึ้นมา 1 ใบ เพื่อให้ในมือมีครบ 7 ใบ ผู้เล่นคนต่อไปสุ่มหยิบการ์ดจากมือคนที่อยู่ทางขวาไป 1 ใบ หลังจากนั้นก็เล่นวนไปจนกว่าจะจบเกม
• 8) หากผู้เล่นตรวจสอบการ์ดในมือแล้วพบว่าไม่มีการ์ดใดที่เหมาะสมกับตั๋วเดินทาง (BOARDING PASS) ที่เปิดอยู่กลางวงให้ผู้เล่นเลือกทิ้งการ์ด 1 ใบ จากในมือลงต่อท้ายกองการ์ดนั้น หลังจากทิ้งการ์ดแล้ว ให้ผู้เล่นจั่วการ์ดใหม่โดยเลือกกองไหนก็ได้ 1 ใบจากกองจั่วหลัก 3 กอง เมื่อดำเนินการดังกล่าวเสร็จสิ้น ถือว่าตาของผู้เล่นคนนั้นสิ้นสุดลง จากนั้นให้ผู้เล่นคนถัดไปสุ่มหยิบการ์ดจากมือของผู้เล่นทางขวาเหมือนเดิม
• 9) โดยวิธีการทำคะแนนก็คือ เมื่อผู้เล่นคนใดลงการ์ดการเผยแผ่พระพุทธศาสนา (การ์ดเหตุการณ์สำคัญ, การ์ดบุคคลสำคัญ, การ์ดวิธีการเผยแผ่/การฟื้นฟู) ที่เหมาะสมและถูกต้องครบ ผู้เล่นก็สามารถเผยแผ่พระพุทธศาสนาในประเทศนั้นได้สำเร็จ และเก็บตั๋วเดินทาง (BOARDING PASS) พร้อมกับการ์ดการเผยแผ่พระพุทธศาสนา (การ์ดเหตุการณ์สำคัญ, การ์ดบุคคลสำคัญ, การ์ดวิธีการเผยแผ่/การฟื้นฟู) ไว้กับตัวเอง (ในการลงการ์ดผู้เล่นต้องวางแผนการลงการ์ดให้ดี)
• 10) ผู้เล่นคนใดสะสมตั๋วเดินทางได้มากที่สุดก็จะเป็นผู้ชนะ โดยทันทีที่มีผู้เล่นคนใดเผยแผ่พระพุทธศาสนาในประเทศนั้นได้สำเร็จ และเก็บตั๋วเดินทาง (BOARDING PASS) ไปได้ ก็จะต้องเปิดตั๋วเดินทางใบใหม่มาวางแทนเพื่อให้มี 5 ใบเสมอ ยกเว้นแต่ว่าตั๋วเดินทางจะหมดเมื่อใกล้จบเกม โดยทุก ๆ ครั้ง เมื่อเปิดตั๋วเดินทางใหม่ก็ช่วยกันอ่านให้ได้ยินโดยทั่วถึงกัน
• 11) ในการใช้การ์ดพิเศษสามารถลงได้ในตาของตนเอง ยกเว้นการ์ด Cancel Flight สามารถลงตอนไหนก็ได้ และเมื่อลงการ์ดพิเศษแล้วจะถือว่าตาของผู้เล่นคนนั้นสิ้นสุดลง จากนั้นเป็นตาของผู้เล่นคนถัดไป

การ์ดพิเศษ (อุปสรรคในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา)

• Flight Delay บังคับให้ผู้เล่นคนนั้น “ข้ามตานี้ไป” ไม่สามารถเผยแผ่ได้ในรอบนี้ต้องรอรอบถัดไปจึงจะสามารถทำต่อได้ (ลงได้ตาของตนเอง)
• Cancel Flight ใช้ในการสกัดกั้นการทำคะแนนของผู้เล่นคนอื่น สามารถยกเลิกการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในประเทศนั้นได้ทันที วางตั๋วเดินทางกลับกอง (ลงตอนไหนก็ได้)
• Visa Problem เลือกถอดการ์ดเหตุการณ์สำคัญ หรือการ์ดบุคคลสำคัญ หรือการ์ดวิธีการเผยแผ่/การฟื้นฟู 1 ใบ ที่อยู่บนตั๋วเดินทาง (BOARDING PASS) และลงการ์ดที่ตนเองมีอยู่ 1 ใบแทนที่ในตำแหน่งเดิม การ์ดที่ลงแทนต้องสอดคล้องกับตั๋วเดินทางของประเทศนั้น (ลงได้ตาของตนเอง)
• Religious Differences ความแตกต่างทางศาสนา บังคับให้ผู้เล่นคนนั้นแลกเปลี่ยนการ์ดโดยการขอแลกเปลี่ยนการ์ดในมือของผู้เล่นคนอื่นได้ 2 ใบ (ลงได้ตาของตนเอง)
• Flexible Ticket การ์ดเปลี่ยนตั๋วเดินทางแบบยืดหยุ่น ผู้เล่นที่มีการ์ดนี้สามารถเปลี่ยนตั๋วเดินทาง (BOARDING PASS) ได้ โดยสุ่มตั๋วเดินทางใบใหม่จากกอง 1 ใบ (ลงได้ตาของตนเอง)

หลังจากเล่นเกมเสร็จครูชวนนักเรียนคิด เช่น

• เส้นทางประเทศไหนยากที่สุดทำไม
• ปัจจัยอะไรที่ทำให้การเผยแผ่พระพุทธศาสนาในบางพื้นที่สำเร็จหรือไม่สำเร็จ
• เพราะเหตุใดพระพุทธศาสนาในระยะเริ่มแรกจึงมีความเจริญรุ่งเรืองในดินแดนของทวีปเอเชียมากกว่าภูมิภาคอื่น
• ฯลฯ