จานเดียวเกี่ยวทั้งโลก

เมื่อวานเรากินข้าวกับอะไร? เป็นคำถามเปิดคลาสของกิจกรรมนี้ แน่นอนว่า มนุษย์อย่างเราไม่สามารถเก็บเกี่ยวพลังงานจากแสงอาทิตย์มาสร้างเป็นพลังเคมีใช้เองได้ จึงต้องอาศัยกินสิ่งมีชีวิตอื่นเพื่อให้ได้พลังงานมาเพื่อใช้ชีวิต แต่ทุกวันนี้เราไม่ได้ออกไปล่าและกินเนื้อแมมมอธย่าง เหมือนบรรพบุรุษของเราอีกต่อไปแล้ว แต่เป็นอาหารปรุงสำเร็จจากร้าน หรือร้านสะดวกซื้อ กะเพราหมูสับที่เรากินก็เป็นเนื้อหมูที่ถูกสับจนไม่เหลือเค้าเดิมของหมูน่ารัก ๆ ที่เรารู้จัก จึงทำให้เราแทบจะลืมไปแล้วว่าเมนูล่าสุดที่กินล้วนประกอบด้วยสิ่งมีชีวิตมากมากย

จุดประสงค์ของคาบเรียนวิชาโลกของสิ่งมีชีวิตคาบนี้ จึงอยากให้นักเรียนได้เห็นถึงความสำคัญของความหลากหลายทางชีวภาพ ถ้าความหลากหลายนั้นลดลง แน่นอนว่ากระทบต่อเมนูโปรดของเราแน่นอน

☀️ขั้นตอนการจัดกิจกรรม☀️

1. อุ่นเครื่องด้วยการถามว่า “มื้อล่าสุดที่กินคือเมนูอะไร” “อาหารที่เป็น comfort food หรือเมนูที่ฮีลใจในวันที่แสนเหนื่อยล้าคือเมนูไหน”
2. ให้จับคู่กันเพื่อแชร์เมนูที่ตัวเองชอบหรือเมนูที่กินทีไรก็มีความสุขทุกที (ขั้นตอนนี้อาจให้นักเรียนจับคู่กับคนที่ไม่ค่อยได้คุยกัน หรือคนที่ไม่สนิทก็ได้ ด้วยการใช้เกมนันทนาการช่วย เช่น เกมลมพัดลมเพ เกมไปตลาด เกมเปิดพัดลม) ในช่วงนี้ครูชวนนักเรียนคุยได้ว่า ทำไมถึงเป็นเมนูนี้ ชอบอะไรในเมนูนี้ที่สุด
3. ให้นักเรียนที่เลือกเมนูเดียวกันหรือคล้าย ๆ กันอยู่กลุ่มเดียวกัน (มิกให้จับกลุ่มไม่เกิน 3 คน) เช่น ขนมจีน-ก๋วยเตี๋ยว ชาบู-หมูกระทะ
4. ให้นักเรียนเลือกเมนูที่ทุกคนในกลุ่มชอบเหมือนกัน 1 เมนู จากนั้น วาดภาพเมนู ระบุองค์ประกอบหรือวัตถุดิบ และวิเคราะห์ว่าในเมนูของเรามีสิ่งมีชีวิตอะไรบ้าง เช่น
5. 🍝มักกะโรนีกุ้ง
6. 🥚 วัตถุดิบ ได้แก่ กุ้ง มักกะโรนี ซอส ไข่ไก่
7. 🦐 สิงมีชีวิตในจานนี้ ได้แก่ กุ้ง ข้าวสาลี(จากมักกะโรนี) ไก่ มะเขือเทศ อ้อย(จากน้ำตาล) ปาล์ม(จากน้ำมันปาล์ม)
8. จากนั้นให้นักเรียนเลือกสิ่งมีชีวิต 1 ชนิด แล้ววิเคราะห์ว่าถ้าสิ่งมีชีวิตชนิดนั้นหายไป จะเกิดอะไรขึ้นบ้าง เช่น ถ้ากุ้งหายไป แพลงตอนที่เป็นอาหารกุ้งจะมีจำนวนมากขึ้นจนทำให้สมดุลของออกซิเจนในน้ำเปลี่ยน จนกระทบต่อสัตว์ในแหล่งน้ำ เราจะไม่มีเมนูกุ้งให้กินอีกต่อไป ขาดอาหารที่มีโปรตีนไป 1 ชนิด
9. ชวนนักเรียนคุยต่อว่า ถ้าวันนึง ผึ้งหายไปจากโลก จะส่งผลต่อเมนูของเรามั้ย เพราะอะไร จะเห็นว่า ถ้าไม่มีผึ้ง จะขาดพาหะถ่ายเรณู พืชก็ไม่สามารถสืบพันธุ์ได้ เราอาจจะไม่มีข้าวสาลีมาทำมักกะโรนี สัตว์กินพืชลดลง เป็นต้น
10. สุดท้ายให้นักเรียน reflection ว่าได้เรียนรู้อะไร และมีอะไรที่ยังสงสัยอยู่

🌱ผลจาการสังเกตของครูมิก🌱

นักเรียนดูเอ็นจอยกับกิจกรรม บางกลุ่มมีความคิดเห็นที่ครูเองก็นึกไม่ถึง อย่างกลุ่มนึง เลือกแกงเขียวหวานไก่ และเลือกไก่ให้หายไป เขาบอกว่าจะทำให้ชาวมุสลิมขาดตัวเลือกในการรับประทานอาหารประเภทโปรตีน โอโห วิชาสังคมก็มา ตอนครูออกแบบกิจกรรมนึกถึงแต่เมนูที่อยู่บนจานตัวเองอย่างเดียวแท้ ๆ แต่นี่เด็ก ๆ นึกถึงคนอื่นด้วย ประทับใจ💖

กิจกรรมนี้สามารถใช้เปิดคลาสเรื่อง ความหลากหลายทางชีวภาพ ม.6 ได้ หรือกิจกรรมอื่น ๆ ที่อยากให้นักเรียนเห็นความสำคัญของสิ่งมีชีวิต ถ้าลองนำไปใช้แวะมาแลกเปลี่ยนกันได้นะคะ🫶🏻