
ผมคิดว่าคำถามใหญ่ที่สุดของวิชาประวัติศาสตร์ก็คือเราเรียนมันไปทำไม แน่นอนว่าเรียนอะไรไปทำไมควรเป็นคำถามที่ครูอาจารย์ทุกวิชาควรฝึกหาคำตอบให้ตัวเองให้ได้ ควรอธิบายให้เด็กๆ ฟังได้ ควรชวนให้เด็กๆ คิดได้ และต้องไม่คิดว่าคำตอบของตัวเองคือคำตอบเดียวที่ถูกต้อง
เป็นไปได้ที่นักเรียนจะเห็นหรือไม่เห็นประโยชน์ของสิ่งที่เราสอนแบบที่เราเชื่อ และนั่นคือหน้าที่ของเราในฐานะครูที่จะชี้ชวนให้เราคิด ให้เหตุผลและหลักฐานประกอบ พิสูจน์ให้เขาเห็นว่าเนื้อหาวิชาที่เราสอนอยู่มีประโยชน์จริงอย่างที่เราว่า ย้ำว่าเป็นหน้าที่ของเราที่จะ ชวนคิด ให้เหตุผลและหลักฐาน พิสูจน์ ไม่ใช่สั่งให้เชื่อและท่องตาม
สำหรับวิชาประวัติศาสตร์ ผมอยากเล่าถึงคาบเรียนที่ผมใช้เปิดบทสนทนาเพื่อกระตุ้นให้เด็กๆ เห็นว่าเรากำลังจะเรียนอะไร หัวข้อหลักของคาบเรียนนี้ไม่มีอะไรซับซ้อนเลย ผมอยากชวนพวกเขาคิดว่า "เราเรียนประวัติศาสตร์ไปทำไม"
บริบทของคาบเรียนนี้คือวิชาประวัติศาสตร์ตัวแรกสำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษาปีที่ 4 ในโรงเรียนวิทยาศาสตร์ ภารกิจของผมจึงเป็นเรื่องของการทำให้เขาสนใจหรืออย่างน้อยรู้สึกเสียก่อนว่าวิชานี้น่าสนใจ เพราะถ้าเราทำสิ่งนี้ไม่ได้ตั้งแต่แรก คาบเรียนที่เหลือจะยากขึ้น
เวลารวมๆ ของคาบเรียนนี้อยู่ที่ 50 นาที แต่ผมไม่ได้ออกแบบให้ทุกอย่างจบในตัว เป้าหมายปลายทางของการจบคาบไม่ใช่เพื่อให้เด็กๆ ได้คำตอบว่า โอเค เราเรียนประวัติศาสตร์ไปเพราะเหตุผลดังนี้นะ ครูเค้าบอกมาแบบนี้ ดังนั้นจงเชื่อ จำ แล้วนำไปเขียนข้อสอบ
วัตถุประสงค์คือการกระตุ้นให้เด็กๆ คิด เปิดประเด็นคำถาม และที่สำคัญที่สุดคือเพาะเชื้อความสงสัยไว้ในสัปดาห์นี้เพื่อปูทางสู่สัปดาห์ถัดๆ ไป
ผมอยากเล่าถึงคาบนี้ไว้เพราะเป็นตัวอย่างคาบเรียนที่ผมพูดถึงเสมอมาตลอดหลายปี คือคาบเรียนง่ายๆ ที่เริ่มต้นด้วยคำถาม แล้วจบลงด้วยคำถาม เพื่อฝึกให้คน "คิด" โดยเชื่อว่ามนุษย์ตรงหน้าเราล้วนมีศักยภาพที่จะคิดได้คิดเองเป็น
ขั้นที่ 1 (5 นาที)
ผมมักเริ่มด้วยการอธิบายคร่าวๆ ว่าในวิชานี้เราจะเรียนอะไรกัน โดยไม่ได้เล่าตัวอย่างประเด็นหรือเนื้อหาให้นักเรียนฟัง แต่ใช้วิธียก "คำถามหลัก" ที่เราจะคิดในวิชาประวัติศาสตร์(ไทย)ตลอดทั้งภาคการศึกษามาเป็นตัวตั้ง เพื่อนำทางไปสู่คำถามแรกที่เราจะคิดด้วยกันวันนี้ นั่นคือ เราเรียนประวัติศาสตร์ไปเพื่ออะไร
ผมมักเติมบริบทให้นักเรียนโดยชี้ให้เห็นถึงสถานการณ์บ้านเมืองที่รายล้อมวิชาประวัติศาสตร์ โดยยกตัวอย่างเสียงของคนแต่ละกลุ่มที่อาจมีความเห็นทางการเมืองแตกต่างกัน แต่กลับเห็นตรงกันเป็นอย่างยิ่งว่าวิชาประวัติศาสตร์มีความสำคัญ อาทิ นโยบายการจัดทำหนังสือประวัติศาสตร์ชาติไทยฉบับใหม่ ความเชื่อที่ว่าโรงเรียนไทยเลิกสอนประวัติศาสตร์ไปแล้วและเรียกร้องให้เอาวิชานี้กลับมา ไปจนถึงกระแสการตั้งคำถามกับการเรียนประวัติศาสตร์ในหมู่เยาวชน ฯลฯ
ประเด็นสำคัญไม่ใช่การบอกว่าใครถูกใครผิด ในฐานะครู เราต้องกล้ายกตัวอย่างเสียงของคนที่เราไม่เห็นด้วยขึ้นมาในชั้นเรียนเพื่อสร้างบทสนทนา ผมเล่าตัวอย่างเหล่านี้เพื่อชี้ให้เห็นว่า การเรียนประวัติศาสตร์สำคัญบางอย่างแน่ๆ ไม่งั้นผู้คนมากมายคงไม่ถกเถียงกันเรื่องนี้ แต่ประเด็นก็คือ ในฐานะนักเรียน พวกเขาเคย "คิด" หรือมีใครเคยชวนพวกเขา "คิด" บ้างไหมว่าเราเรียนประวัติศาสตร์ไปเพื่ออะไร
ขั้นที่ 2 (10 นาที)
ผมชวนนักเรียนคิดประเด็นนี้ด้วยการพาพวกเขานึกย้อนกลับไปถึงคาบเรียนประวัติศาสตร์ที่ผ่านๆ มา แล้วถามไปตรงๆ ว่ามีใครเคยสงสัยไหมว่าเราเรียนเรื่องราวพวกนั้นไปทำไม มีใครสงสัยบ้าง ให้ยกมือขึ้น จากนั้นผมลองโยนคำถามต่อไปว่า แล้วมีใครเคยถามคุณครูไหม หรือมีคุณครูคนไหนเคยอธิบายไหมว่าอะไรคือเป้าหมายของการเรียนประวัติศาสตร์
เรื่องที่ทำให้ผมรู้สึกทึ่งเสมอคือ ในขณะที่นักเรียนส่วนมากยกมือว่าสงสัย แต่แทบไม่มีนักเรียนคนไหนจำได้เลยว่าเคยมี "บทสนทนา" เกี่ยวกับประโยชน์ของประวัติศาสตร์ ผมย้ำคำว่า "บทสนทนา" เพราะผมไม่ได้อยากรู้ว่าเคยมีคน "บอก" พวกเขาไหมว่าเราเรียนไปทำไม แต่พวกเขาเคย "ถูกถามให้คิดด้วยตัวเอง" บ้างไหมมากกว่า
ถึงตรงนี้ ผมมักชวนนักเรียนเล่าประสบการณ์การเรียนประวัติศาสตร์ที่พวกเขาพอจำได้ นักเรียนไม่น้อยอธิบายว่าพวกเขาแทบไม่เคยมีโอกาสได้พูดคุยถกเถียงเกี่ยวกับสิ่งที่เรียนเลย เพราะครูประวัติศาสตร์หรือครูสังคมศึกษาที่เขาเจอ มักสอนด้วยการอ่านตามตำราเรียน หรือหนักข้อหน่อยก็คือสั่งให้พวกเขาคัดข้อความในตำราเรียนลงกระดาษ
ครับ เรากำลังพูดถึงการสอนประวัติศาสตร์ในศตวรรษที่ 21 ในโรงเรียนดังทั้งในกรุงเทพฯ และหัวเมืองใหญ่ในแต่ละภูมิภาค แม้นักเรียนของผมจะไม่รู้จักกันมาก่อน แต่พวกเขามีประสบการณ์ร่วมกันแบบตัดข้ามทั้งพื้นที่และเวลา [หมายความว่าผมได้ยินคำตอบแบบนี้มาตั้งแต่ปีแรกที่สอน (2560) จนถึงปีล่าสุดก่อนจะมาเรียนต่อ (2567)] คือมักถูกสั่งให้เรียน ท่องให้ฟัง และบังคับให้จำให้ได้ ดังนั้นจึงไม่แปลกที่ไม่มีใครชวนคิดมาก่อนว่าเรากำลังทำอะไรกันอยู่
นักเรียนที่โชคดีหน่อยมักเล่าถึงประสบการณ์การเรียนประวัติศาสตร์ที่สนุกสนานตลกโปกฮา เพราะคุณครูเล่าเรื่องเก่งจริงๆ แต่พอถามกลับไปว่าเคยคุยกับคุณครูไหมว่าเรียนประวัติศาสตร์ไปทำไม ร้อยละเก้าสิบเก้าก็ตอบว่าไม่ครับ/ไม่ค่ะ ไม่เคย
นักเรียนอีกกลุ่มหนึ่งเล่าว่าเคยได้ยินอยู่เหมือนกันว่าเราเรียนประวัติศาสตร์ไปทำไม ครูบางคนเคยบอกพวกเขาว่าเราต้องเรียนไปเพื่ออะไร คำตอบคลาสสิกที่ครูบอกมีอยู่สองอย่างหลักๆ คือเรียนไปเพื่อให้เรารักชาติ กับเรียนไปเพื่อไม่ให้ทำผิดพลาดซ้ำในอดีต
คำถามสำคัญก็คือ แล้วพวกเราคิดอย่างไร เห็นด้วยกับสองประเด็นนี้ไหม เป้าหมายของการเรียนประวัติศาสตร์ดังที่ครูบอกมาจริงแค่ไหน มีใครเคยคิดเกี่ยวกับเรื่องนี้บ้าง
ขั้นที่ 3 (10-15 นาที)
ผมพูดเสมอว่าทรัพยากรล้ำค่าที่ครูมีอยู่ในมือก็คือเด็กๆ ตรงหน้า ประสบการณ์ตรงที่พวกเขามีคือเชื้อไฟของการเรียนรู้ที่ซื่อตรง จริงใจ และมีประสิทธิภาพที่สุด เหนือกว่าเทคโนโลยีใดๆ ที่เราอยากจะใส่เข้ามาในการเรียนรู้เพื่อให้เราดูทันสมัยจนคนไม่น้อยหลงลืมเป้าหมายของการเรียนรู้
ผมถามพวกเขาไปง่ายๆ ว่า จากประสบการณ์ของแต่ละคน ย้ำว่าจาก "ประสบการณ์" ของเด็กๆ ไม่ใช่จาก "ความเชื่อ" ของครู การเรียนประวัติศาสตร์มีประโยชน์ดังที่เขาว่ากันมา จริงหรือไม่จริง
การเรียนประวัติศาสตร์ทำให้เรารักชาติได้ไหม? เพราะอะไร? แล้วการเรียนประวัติศาสตร์ทำให้เราหลีกเลี่ยงการทำผิดพลาดเหมือนอย่างที่เกิดขึ้นในอดีตได้จริงหรือเปล่า?
ผมชวนให้นักเรียนคิดไปทีละข้อ เริ่มจากประเด็นเรื่องรักชาติ ผมพบว่าความเห็นของนักเรียนหลากหลาย มีทั้งตอบว่าได้และไม่ได้ แต่ไม่ว่าจะตอบแบบไหน ส่วนใหญ่ก็ตั้งคำถามกับวิธีการสอนประวัติศาสตร์แบบท่องจำโดยครูที่ไม่ใส่ใจการสอน
พวกเขามักพูดในทำนองว่าการได้เรียนรู้เรื่องราวเกี่ยวกับอดีตก็สำคัญ แต่วิธีการเรียนแบบที่เป็นอยู่ไม่ได้ช่วยให้เขารู้สึกรักชาติอะไรมากมายอย่างที่ครูหรือผู้ใหญ่ในแวดวงการศึกษาคาดหวัง นักเรียนบางคนเล่าว่าเรารู้สึก "อิน" กับเนื้อหาประวัติศาสตร์มากขึ้นเพราะมีโอกาสไปสัมผัสสถานที่จริงไม่ใช่แค่เรียนในตำรา นักเรียนบางคนยืนยันว่าตัวเองรักชาติได้โดยไม่ต้องเรียนประวัติศาสตร์แบบนี้ด้วยซ้ำไป บางคนตั้งคำถามว่าครูหรือตัวผมเองหมายความว่าอะไรเวลาพูดคำว่า "รักชาติ"
ผมสรุปโดยชี้ให้ความซับซ้อนของประเด็นนี้ ไม่ใช่ฟันธงว่าคำตอบคือได้หรือไม่ได้แบบขาว-ดำ
ประเด็นนี้ซับซ้อนเพราะถ้าเรา "คิดดีๆ" นอกจากเราไม่สามารถสรุปได้ง่ายนักว่าประวัติศาสตร์แบบที่เราเรียนกันอยู่จะทำให้เด็กๆ รักชาติโดยอัตโนมัติอย่างที่หลายคนคาดหวัง (พูดอีกแบบคือ อาจจะทำได้ก็ได้ แต่ไม่เสมอไปแน่ๆ โดยเฉพาะเมื่อสอนด้วยวิธีการแบบที่เป็นอยู่) คำถามใหญ่คือ เราเรียนประวัติศาสตร์เพื่อให้รักชาติเท่านั้นเลยหรือเปล่า
ถ้าใช่ แล้วเราจะเรียนประวัติศาสตร์นอกเหนือจากประวัติศาสตร์ชาติไปทำไม เราจะรู้เรื่องราวของเผ่าพันธุ์มนุษย์ยุคโบราณกาล ไปจนถึงเหตุการณ์สำคัญๆ ของโลกในแต่ละยุคไปเพื่ออะไร ถ้านั่นไม่เกี่ยวอะไรกับ "ชาติ" เราเลย
หรือจริงๆ ประวัติศาสตร์อาจมีประโยชน์อย่างอื่นอยู่ ตรงนี้เองที่ช่วยให้เราโยงเข้าประเด็นที่สองซึ่งเป็นประเด็นสุดท้ายที่จะชวนคิดในคาบเรียนนี้
ขั้นที่ 4 (15-20 นาที)
คนชอบพูดกันว่าเราเรียนรู้อดีตก็เพื่อให้เราไม่ทำผิดพลาดซ้ำสองเหมือนที่บรรพบุรุษเราเคยทำมาไง! แต่ใช่หรือ จริงหรือ การที่เรารู้อดีตสามารถทำให้เราไม่ทำผิดพลาดซ้ำสองได้จริงหรือ ผมโยนคำถามนี้โดยยังไม่ให้พวกเขาตอบเพื่อนำเข้าสู่กิจกรรมต่อไป
กิจกรรมนี้อาจจะต้องมีคำเตือนหรือ trigger warning เล็กๆ เพราะผมเลือกเอาภาพเหตุการณ์การฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ รวมถึงการสังหารหมู่ประชาชนอย่างโหดร้ายในประเทศต่างๆ ทั่วโลกมาให้นักเรียนดู ครูจึงควรต้องเลือกภาพที่ดูไม่รุนแรงเกินไป และเตือนนักเรียนล่วงหน้าว่าภาพที่จะเปิดต่อไปมีความรุนแรง หรือจริงๆ จะปรับตัวอย่างเป็น "ความผิดพลาด" ประเภทอื่นก็ได้ แม้ผมจะคิดว่าความรุนแรงระดับนี้แหละที่เห็นภาพที่สุดและขยายประเด็นนี้ได้อย่างแหลมคมที่สุด
อย่าเพิ่งรีบบอกนักเรียนว่าจะให้พวกเขาดูอะไร แต่ลองให้พวกเขาทายไปทีละภาพว่ามีใครรู้ไหมว่าเหตุการณ์ที่เห็นนี้เกิดขึ้นที่ไหน ปีอะไร ตัวอย่างเหตุการณ์ที่ผมชอบใช้คือ การฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวอาร์เมเนียโดยจักรวรรดิออตโตมาน (1915-1916) การฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวยิวสมัยสงครามโลกครั้งที่สอง (1941-1945) การฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ของรัฐบาลเขมรแดง (1975-1979) รวมถึงเหตุการณ์ความรุนแรงกลางวันแสกๆ ในระดับที่อาจจะไม่ถึงการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ แต่โหดร้ายไม่น้อยไปกว่ากันในสมัยสงครามเย็น
คำถามสำคัญอยู่ที่ว่า ถ้าการเรียนประวัติศาสตร์สามารถทำให้คนไม่ทำผิดพลาดซ้ำในอดีตได้จริงๆ ผู้คนที่ออกมาฆ่าฟันกันในเหตุการณ์เหล่านี้ (ซึ่งบังเอิญมีระยะเวลาห่างกันประมาณ 30 ปี) ไม่เคยเรียนรู้เรื่องราวของความโหดร้ายและการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ที่เกิดขึ้นก่อนหน้านั้นหรือ
ชาวนาซีเยอรมันไม่เคยได้ยินเรื่องการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ที่อาร์เมเนียที่มีคนตายเป็นแสนเป็นล้านคนเลยหรือ คนในรัฐบาลเขมรแดงไม่เคยได้ยินเหตุการณ์การฆ่าล้างเผ่าพันธุ์สมัยสงครามโลกครั้งที่สองเลยหรือ รัฐบาลที่สนับสนุนให้ประชาชนใช้ความรุนแรงปราบปรามประชาชนด้วยกัน และประชาชนที่ออกมาฆ่าฟันกันในยุคสงครามเย็น ไม่เคยเรียนประวัติศาสตร์หรือว่าการสังหารหมู่และการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์เป็นอาชญากรรม เป็นสิ่งที่ไม่ดีและไม่ควรทำตาม
เป็นไปได้มากๆ ว่าแทบทุกคนรู้ประวัติศาสตร์และแทบทุกคนที่ออกมาใช้ความรุนแรงฆ่าฟันกันอย่างเป็นระบบน่าจะรู้ด้วยว่าการฆ่าเป็นสิ่งที่ไม่ควรทำ แต่ถ้าเป็นเช่นนั้น อะไรทำให้พวกเขาออกมาใช้ความรุนแรง ฆ่าคนกลางวันแสกๆ อย่างเป็นระบบ ด้วยระยะเวลายาวนาน ราวกับไม่มีอะไร "ผิด" เลย
ในสถานการณ์นี้ ครูอาจให้นักเรียนที่พอรู้จักเหตุการณ์บางเหตุการณ์สรุปเหตุการณ์เหล่านั้นให้เพื่อฟัง และนักเรียนเหล่านี้อาจสามารถให้เหตุผลได้ด้วยว่า อะไรคือปัจจัยเบื้องหลังบางอย่างที่ทำให้การฆ่าล้างเผ่าพันธุ์แต่ละครั้งเกิดขึ้น
ประเด็นไม่ใช่ว่าเราต้องได้ข้อสรุปว่าการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์และความรุนแรงระดับสาธารณะที่นักเรียนเพิ่งเห็นไปนั้นเกิดจากอะไร เรื่องสำคัญคือครูต้องดึงประเด็นกลับมาที่คำถามหลัก นั่นคือ หรือจริงๆ การเรียนประวัติศาสตร์อย่างเดียวก็อาจไม่เพียงพอให้เราหลีกเลี่ยงความผิดพลาดที่เคยเกิดขึ้นในอดีต เพราะสุดท้ายมีอะไรบางอย่างที่ทำให้คนบางคน แม้รู้ทั้งรู้ว่าการฆ่าคนเป็นสิ่งผิด ก็ยังเลือกที่จะทำ และอาจมีอะไรบางอย่างที่ทำให้เราคนบางคนอาจเชื่อไปด้วยว่าสิ่งที่ตัวเองทำไม่ใช่เรื่องผิด
ถ้าเป็นเช่นนั้น ถ้าการเรียนประวัติศาสตร์แบบที่เราเรียนๆ กันอยู่ อาจไม่ได้การันตีว่าจะทำให้คนรักชาติได้ทันที หรือต่อให้พอทำได้ก็อาจไม่ใช่เป้าหมายเดียวเท่านั้น มิหนำซ้ำการเรียนประวัติศาสตร์ยังดูจะไม่ได้ช่วยให้เราหลีกเลี่ยงความผิดพลาดในอดีตได้ขนาดนั้นด้วย แล้วเราเรียนประวัติศาสตร์ไปเพื่ออะไร
ประวัติศาสตร์มีประโยชน์อะไรจริงๆ บ้างไหม หรือจริงๆ เรากำลังเรียนวิชาที่ไร้ประโยชน์อย่างที่หลายคนครหา เป็นไปได้ไหมว่าเราสามารถเรียนประวัติศาสตร์เพื่อเป้าหมายอื่นๆ ได้ แต่ถ้าได้ เป้าหมายเหล่านั้นคืออะไร ลองโยนคำถามเหล่านี้ไปในตอนท้าย แล้วก็ปิดท้ายคาบเรียนด้วยการพูดว่า "เราจะมาคิดเรื่องนี้กันต่อในอาทิตย์ต่อไป!"
ผมคิดว่าสิ่งแรกที่ครูจะเห็นถ้าจัดกิจกรรมนี้อย่างเป็นระบบ คือดวงตาเด็กๆ จะลุกวาวแบบที่บางคนอาจไม่เคยเห็นมาก่อน ครูจะเห็นได้ทันทีว่าอะไรคือการเรียนรู้ที่ไม่จบในคาบเรียน อะไรคือคาบเรียนที่เริ่มต้นด้วยคำถามและจบด้วยคำถาม เพราะเด็กๆ จะอยากรู้แน่ๆ ว่า คำตอบจริงๆ คืออะไร เราเรียนประวัติศาสตร์ไปทำไม อะไรคือปัจจัยเบื้องหลังเหตุการณ์ความรุนแรงที่เขาเพิ่งเห็นไป มันเกี่ยวกับการเรียนหรือไม่เรียนประวัติศาสตร์หรือเปล่า
อย่าลืมว่าเป้าหมายของเราไม่ใช่การให้คำตอบสำเร็จรูป แต่คือการทำให้พวกเขาฝึกคิด และคนเราจะอยากลงแรงลงเวลาคิดก็เมื่อเขาเห็นว่าเรื่องนี้น่าสนใจ เด็กๆ จะอยากรู้แน่นอนว่าครูคิดอย่างไร แต่เราต้องอย่าเพิ่งรีบให้คำตอบและอธิบายทุกอย่าง
ระวังอคติและชุดคำอธิบายที่เรามีเกี่ยวกับเหตุการณ์ใดๆ ก็ตามที่เรายกตัวอย่างมา ผมใช้วิธีแนะนำหนังสือและข้อมูลให้พวกเขาไปหาอ่านต่อมากกว่าจะอธิบายความคิดตัวเอง ถ้าจะเล่าอะไรก็จะย้ำว่ามีคำอธิบายเกี่ยวกับเรื่องนี้หลายๆ แบบเสมอ
การบริหารจัดการความสนใจของนักเรียนและกระตุ้นให้เขาคิดด้วยตัวเองคือฐานสำคัญของการเรียนรู้ที่ไม่จบในห้องเรียน ความยากลำบากเพียงอย่างเดียวของคาบเรียนประเภทนี้ก็คือ คาบหน้า เด็กๆ จะมาเรียนกับเราด้วยความคาดหวังเต็มเปี่ยม!
สำหรับคาบเรียนที่มีนักเรียนมาก เราอาจจะไม่สามารถให้ทุกคนหรือคนส่วนใหญ่แชร์ความเห็นของตัวเองในแต่ละขั้นตอนได้ สิ่งที่พอช่วยได้คือการให้นักเรียนหันหน้าคุยกันก่อนในกลุ่มเล็กๆ จากนั้นค่อยขอหรือสุ่มตัวแทนสรุปประเด็นที่แต่ละกลุ่มคุยกันให้เพื่อนๆ ฟัง
อีกประเด็นหนึ่งที่ผมคิดว่าจำเป็น คือครูควรจะต้องคิดเกี่ยวกับคำถามนี้ (เราเรียนประวัติศาสตร์ไปทำไม) ให้มากๆ และควรมีคำตอบอื่นไว้ในใจว่าถ้าไม่ได้เรียนไปเพื่อรักชาติ กับเรียนไปเพื่อไม่ให้ทำผิดพลาดซ้ำในอดีต วิชาที่เราสอนมีประโยชน์อื่นๆ อีกไหม
ผมไม่มีคำตอบเบ็ดเสร็จตายตัวให้ แต่อยากชวนคิดผ่านกรอบใหญ่ๆ ที่ว่า การรู้เรื่องราวในอดีตเหล่านี้สามารถมีประโยชน์ในระดับส่วนตัวและในระดับสังคมอย่างไรได้บ้าง
แบบฝึกหัดง่ายๆ ที่ทำได้ คือการลองคิดถึงประโยชน์ของการศึกษาประวัติศาสตร์ในสามระดับ
หนึ่ง เราศึกษาประวัติศาสตร์ครอบครัว ชุมชน และท้องถิ่นของตัวเองไปทำไม เรื่องราวของอดีตพวกนี้เอาไปทำอะไรได้บ้างไหมในสถานการณ์ต่างๆ ในชีวิต
สอง เราศึกษาประวัติศาสตร์ของภูมิภาคต่างๆ ในโลกไปทำไม อะไรคือประโยชน์ของการเรียนรู้และการเข้าใจพัฒนาของประวัติศาสตร์ของมนุษย์ในภาพใหญ่ที่เชื่อมโยงถึงกัน
และสาม ลองคิดถึงตัวอย่างของการศึกษาประวัติศาสตร์ของคนชายขอบ ประวัติศาสตร์ของชนกลุ่มน้อย กลุ่มชาติพันธุ์ ประวัติศาสตร์ของผู้หญิง ทาส คนผิวสี ประวัติศาสตร์ยุคอาณานิคม ประวัติศาสตร์แรงงาน ไปจนถึงประวัติศาสตร์ของคนกลุ่มอื่นๆ ที่ไม่ปรากฏตัวในเรื่องเล่าประวัติศาสตร์กระแสหลัก ปัจจุบันการศึกษาประวัติศาสตร์ในโลกสนใจประเด็นเหล่านี้มากๆ เรารู้เรื่องราวเหล่านี้ไปทำไม
แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!