
การยุบสภาผู้แทนราษฎรตามพระราชกฤษฎีกายุบสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2568 เป็นเหตุการณ์สำคัญที่สะท้อนหลักการพื้นฐานของการปกครองในระบอบประชาธิปไตย นั่นคือการคืนอำนาจการตัดสินใจทางการเมืองให้แก่ประชาชน ผ่านกระบวนการเลือกตั้งอันเป็นกลไกสูงสุดของระบบรัฐสภา
อย่างไรก็ตาม ภายใต้การเข้าคูหาหย่อนบัตรเลือกตั้ง มิได้มีเพียงการแสดงเจตจำนงของประชาชนเท่านั้น แต่ยังประกอบด้วยกระบวนการเชิงระบบที่ซับซ้อน ตั้งแต่การรวบรวมข้อมูลคะแนนเสียง การสรุปผล การวิเคราะห์ และการเปรียบเทียบจำนวน ไปจนถึงการแปลง "เสียงของประชาชน" ให้กลายเป็น "ที่นั่งในสภา" ซึ่งทั้งหมดนี้ล้วนตั้งอยู่บนรากฐานของคณิตศาสตร์
กิจกรรม "Vote with Math : บทบาทของคณิตศาสตร์ในการเลือกตั้ง 2569" จึงมุ่งเปิดพื้นที่การเรียนรู้ให้นักเรียนได้มองเห็นความเชื่อมโยงระหว่างคณิตศาสตร์กับการเมือง อีกทั้งยังเป็นการพัฒนาความฉลาดรู้ด้านการเป็นพลเมืองที่ดี ผ่านการคิด วิเคราะห์ และใช้ข้อมูลเชิงตัวเลขอย่างมีวิจารณญาณ อันจะนำไปสู่ความตระหนักว่าทุกตัวเลขในการเลือกตั้งล้วนมีความหมาย และทุกการคำนวณย่อมส่งผลต่อทิศทางของประชาธิปไตย
.
1. ฐานนิยม (Mode)
2. ค่าเฉลี่ยเลขคณิต (Arithmetic Mean)
3. การประมาณค่าจำนวนด้วยวิธีการตัดเศษ (Chopping)
4. การเปรียบเทียบจำนวนที่เป็นทศนิยม
.
1. นักเรียนสามารถหาฐานนิยมได้อย่างถูกต้อง (K)
2. นักเรียนสามารถหาค่าเฉลี่ยเลขคณิตได้อย่างถูกต้อง (K)
3. นักเรียนสามารถประมาณค่าจำนวนด้วยวิธีการตัดเศษได้อย่างถูกต้อง (K)
4. นักเรียนสามารถเปรียบเทียบจำนวนที่เป็นทศนิยมได้อย่างถูกต้อง (K)
5. นักเรียนสามารถเชื่อมโยงความรู้เรื่องฐานนิยม ค่าเฉลี่ยเลขคณิต การประมาณค่าจำนวนด้วยวิธีการตัดเศษ และการเปรียบเทียบจำนวนที่เป็นทศนิยม กับสถานการณ์การเลือกตั้งได้ (P)
6. นักเรียนสามารถบอกข้อดีและข้อจำกัดของการเลือกตั้งทั้งแบบแบ่งเขตและแบบบัญชีรายชื่อได้ (A)
.
ครูชวนนักเรียนพูดคุยโดยใช้คำถามง่าย ๆ ว่า "การเลือกตั้งในปี 69 นี้ เป็นการเลือกตั้งอะไร มีบัตรเลือกตั้งกี่ใบ แต่ละใบแตกต่างกันอย่างไร" โดยอนุญาตให้นักเรียนค้นหาข้อมูล หรือใช้ AI ช่วยค้นหา เพื่อกระตุ้นให้นักเรียนสนใจกิจกรรมในชั้นเรียน

การเลือกตั้งครั้งนี้เป็นไปตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 1) พุทธศักราช 2564 โดยมีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวนทั้งสิ้น 500 คน แบ่งออกเป็น
1. สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบแบ่งเขต จำนวน 400 คน
2. สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ จำนวน 100 คน

ในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรมีจุดมุ่งหมายเพื่อเลือกคนเข้าไปเป็น "ตัวแทน" ของประชาชน โดยเป็นการมอบอำนาจให้พวกเขาทำหน้าที่ตัดสินใจเรื่องสำคัญต่าง ๆ ของประเทศในรัฐสภา เช่น การเลือกนายกรัฐมนตรี การพิจารณาร่างกฎหมายต่าง ๆ การจัดตั้งรัฐบาล เป็นต้น แต่มีการออกเสียงอีกรูปแบบหนึ่งที่ประชาชนไม่ต้องมอบอำนาจให้ผู้ใดในการตัดสินใจแทน เสียงของประชาชนเลือกได้เองเลยว่า "เห็นชอบ" หรือ "ไม่เห็นชอบ" กับประเด็นดังกล่าว เราเรียกกระบวนการนี้ว่า "ประชามติ" โดยการเลือกตั้งในปี 2569 นี้มีการจัดให้มีประชามติในวันเดียวกับการเลือกตั้งทั่วไป พ.ศ. 2569 คือวันที่ 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2569 เพื่อให้ประหยัดงบประมาณแผ่นดินและลดการใช้จ่ายซ้ำซ้อน
สรุปได้ว่า ในการเลือกตั้งในปี 2569 ประกอบด้วย 2 ส่วนหลัก ๆ คือการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร แบ่งเป็นการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบแบ่งเขต (บัตรสีเขียว) และการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ (บัตรสีชมพู) อีกส่วนหนึ่งคือการออกเสียงประชามติ (บัตรสีเหลือง) โดยมีคำถามประชามติว่า “ท่านเห็นชอบว่าสมควรมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่”
จากนั้น ครูชวนนักเรียนพิจารณาการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบแบ่งเขต ที่จะใช้รูปแบบเขตเดียวเบอร์เดียว ผู้มีสิทธิ์เลือกตั้งจะลงคะแนนเสียงเลือกตั้งได้ไม่เกินหนึ่งหมายเลข โดยจะเลือกผู้สมัครใดหรือไม่เลือกผู้สมัครใดก็ได้ และต้องการผู้แทนรวมกันทั้งสิ้นจำนวน 400 คน แต่คนไทยในปัจจุบันมีมากถึง 60 กว่าล้านคน จะต้องมีวิธีการใดในการเลือกผู้แทนให้เหมาะสมและยุติธรรม

จะใช้วิธีการแบ่งเขตการเลือกตั้งออกเป็น 400 เขตเลือกตั้ง (1 เขตเลือกตั้ง 1 ผู้แทน) และแต่ละเขตเลือกตั้งต้องมีจำนวนประชากรใกล้เคียงกัน ในการคำนวณจำนวนประชากรโดยเฉลี่ยของแต่ละเขตเลือกตั้งจะนำจำนวนประชากรไทยทั้งหมด คือ 64,953,661 คน หารด้วยจำนวน สส. ที่ต้องการ คือ 400 คน ซึ่งจะได้ว่า "ประชาชนประมาณ 162,384 คน จะเลือกผู้แทนได้ 1 คน"
ในการเลือกผู้แทนของแต่ละเขตเลือกตั้ง ให้ผู้สมัครซึ่งได้รับคะแนนสูงสุด และมีคะแนนสูงกว่าคะแนนเสียงที่ไม่เลือกผู้ใดเป็นผู้ได้เป็นผู้แทนราษฎร แต่กรณีที่มีผู้ได้รับคะแนนสูงสุดเท่ากันหลายคน ให้ใช้วิธีการจับสลาก แสดงได้ดังตัวอย่างต่อไปนี้

จะเห็นว่าการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบแบ่งเขต เป็นการใช้ความรู้เรื่อง ฐานนิยม (Mode) กล่าวคือผู้ได้รับเลือกเป็นผู้แทนในแต่ละเขตก็คือฐานนิยมของผู้สมัครของแต่ละเขต และหากมีฐานนิยมมากกว่า 1 ค่า จะเปลี่ยนไปใช้วิธีการจับฉลากเพื่อเลือก สส. แทน
จากนั้น ครูชวนนักเรียนพิจารณาการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ ซึ่งเมื่อพรรคการเมืองส่งผู้สมัครแบบแบ่งเขตเลือกตั้งแล้ว จะมีสิทธิในการส่งผู้สมัครแบบบัญชีรายชื่อได้พรรคละ 1 บัญชี มีจำนวนไม่เกิน 100 คน โดยรายชื่อต้องไม่ซ้ำกับผู้สมัครเลือกตั้ง สส. ของพรรคอื่นหรือซ้ำกับผู้สมัครรับเลือกตั้งแบบแบ่งเขตเลือกตั้ง ประชาชนจะเลือกพรรคการเมืองที่ต้องการจำนวน 1 พรรค และจะใช้การคำนวณสัดส่วนของ สส. แบบบัญชีรายชื่อทั้งหมด 100 คน จากคะแนนเสียงของแต่ละพรรค แสดงรายละเอียดการคำนวณได้ดังนี้
หลักเกณฑ์การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ
1.) รวมผลคะแนนทั้งหมดที่ทุกพรรคการเมืองได้รับจากการเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อทั้งประเทศ
2.) นำคะแนนรวมตาม ข้อ 1 หารด้วย 100 ผลลัพธ์ที่ได้ ถือเป็น คะแนนเฉลี่ยต่อ สส. แบบบัญชีรายชื่อ 1 คน
3.) นำคะแนนเฉลี่ยต่อ สส. แบบบัญชีรายชื่อ 1 คน ไปหารคะแนนรวมจากการเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อที่แต่ละพรรคการเมืองได้รับผลลัพธ์ที่ได้ (เฉพาะส่วนที่เป็นจำนวนเต็ม) คือจำนวน สส. แบบบัญชีรายชื่อ ที่พรรคการเมืองนั้นได้รับ
4.) กรณีจำนวน สส. แบบบัญชีรายชื่อที่พรรคการเมืองนั้นได้รับรวมกันทุกพรรค ไม่ครบ 100 คน ให้พรรคการเมืองที่มีผลลัพธ์ที่เป็นเศษ (ไม่มีจำนวนเต็ม) และพรรคการเมืองที่มีเศษหลังจากการคำนวณตามข้อ 3 พรรคใดมีเศษจำนวนมากที่สุด ให้ได้รับจำนวน สส. แบบบัญชีรายชื่อ อีก 1 คน เรียงตามลำดับ จนกว่าจะมีจำนวน สส. แบบบัญชีรายชื่อที่พรรคการเมืองทั้งหมดได้รับ ครบจำนวน 100 คน ถ้าในลำดับใดมีเศษเท่ากันและจะทำให้จำนวน สส. แบบบัญชีรายชื่อเกิน 100 คน ให้ตัวแทนของพรรคการเมืองที่มีเศษเท่ากันจับสลาก
5.) ให้ถือผู้สมัครตามบัญชีรายชื่อผู้สมัครของพรรคการเมืองตามจำนวนที่พรรคการเมืองนั้นได้รับตามผลการคำนวณในข้อ 1-4 ได้รับเลือกตั้งเรียงตามลำดับหมายเลขในบัญชีรายชื่อของพรรคการเมืองนั้นจนครบจำนวน แต่ต้องไม่เกินจำนวนผู้สมัครแบบบัญชีรายชื่อที่พรรคการเมืองนั้นได้ส่งสมัคร หากได้จำนวน สส. แบบบัญชีรายชื่อไม่ถึง 100 คน ให้ สส. แบบบัญชีรายชื่อประกอบด้วยสมาชิกเท่าที่มีอยู่




จะเห็นว่าหลักการคำนวณสัดส่วนของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ ได้มาจากการนำความรู้เกี่ยวกับค่าเฉลี่ยเลขคณิต (Arithmetic Mean) การประมาณค่าจำนวนด้วยวิธีการตัดเศษ (Chopping) และการเปรียบเทียบจำนวนที่เป็นทศนิยมมาประยุกต์
.
1. ครูควรให้นักเรียนพิจารณาถึงข้อดีและข้อเสียงของการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทั้งสองแบบ
2. สามารถต่อยอดโดยให้มอบหมายให้นักเรียนเปรียบเทียบการเลือกตั้งครั้งนี้กับรูปแบบการเลือกตั้งครั้งอื่น ๆ ของประเทศไทยหรือการเลือกตั้งของประเทศอื่น ๆ
3. หมุดหมายสำคัญของชั้นเรียนนี้คือศึกษา "บทบาทคณิตศาสตร์กับการเลือกตั้ง" ครูควรวางตัวให้เป็นกลาง ไม่ชี้นำ และปราศจากอคติทั้งปวง
.
1. เว็บไซต์สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง สืบค้นเมื่อ 28 มกราคม 2569
2. คณิตศาสตร์กับการคิดคะแนนเลือกตั้ง สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (2566) สืบค้นเมื่อ 25 มกราคม 2569
แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!