
เนื้อหาในเรื่องไฟฟ้าสถิตในรายวิชาฟิสิกส์ของนักเรียนชั้น ม.5 เป็นเนื้อหาที่นักเรียนจะรู้สึกว่ายาก เนื่องจากมีรายละเอียดจำนวนมาก และต้องอาศัยการจินตนาการค่อนข้างสูงเพื่อให้เข้าใจถึงธรรมชาติของประจุไฟฟ้าและปริมาณต่าง ๆ ที่ส่งผลต่อการเคลื่อนที่ของประจุไฟฟ้า ได้แก่ สนามไฟฟ้า แรงไฟฟ้า และศักย์ไฟฟ้า ดังนั้นเราจึงปิ๊งไอเดียว่า เราก็ออกแบบเป็นเกมที่เล่นด้วยกันทั้งห้องที่ให้นักเรียนได้มีโอกาสคิด วางแผน และขยับร่างกายเสมือว่าตัวเองเป็นประจุไฟฟ้าจริง ๆ โดยควบคุมการเคลื่อนที่ผ่านการวางการ์ดศักย์ไฟฟ้าจำนวน 2 ใบ เพื่อทำให้เกิดสนามไฟฟ้าและประจุก็จะเคลื่อนที่ตามทิศทางของแรงไฟฟ้าที่เกิดขึ้นผ่านเกมที่มีชื่อว่า พาประจุกลับบ้าน
ขั้นตอนการเตรียมการ
1.
ตีตารางเป็นช่องขนาด 7 x 7 ดังรูป

2. ทำสัญลักษณ์เส้นชัยไว้ที่จุดกึ่งกลางของตาราง
(หรืออาจให้นักเรียน 1 คนมายืนตรงจุดนั้นก็ได้)
3. ขอตัวแทนนักเรียน 4 คน ประจำจุด 4 จุดที่สามารถวางการ์ดศักย์ไฟฟ้าได้
4.
ขอตัวแทนนักเรียน 4 คน ประจำจุด 4 จุดตรงหัวมุมทั้ง 4 ด้านของตาราง
เพื่อเป็นตัวแทนของประจุไฟฟ้า
5.
ให้นักเรียนที่เหลือแบ่งกลุ่มออกเป็น 4 กลุ่ม และเข้าแถวประจำจุดทั้ง 4
จุดของหัวมุมตาราง
6.
ส่งตัวแทน 1 คนแต่ละกลุ่มมาทอยลูกเต๋าว่าจะได้ประจุไฟฟ้าเป็นประจุบวกหรือประจุลบ
หากทอยได้เลขคี่ (1, 3, 5) จะได้ประจุบวก หากทอยได้เลขคู่ (2,
4, 6) จะได้ประจุลบ
7.
นักเรียนที่ประจำหัวมุมทั้ง 4 จุดรับการ์ดประจุไฟฟ้าตามที่แต่ละกลุ่มทอยลูกเต๋าได้
8. นักเรียนแต่ละกลุ่มเข้าแถวเรียงเดี่ยวหรือแถวหน้ากระดานตามลำดับการเล่นที่ตกลงไว้ในกลุ่มตนเอง
9.
สับการ์ดตัวเลขปริมาณศักย์ไฟฟ้าและแจกการ์ดดังกล่าว จำนวน 4 ใบ ให้ผู้เล่นคนที่ 1
ของแต่ละกลุ่ม
10.
สุ่มผู้เล่นกลุ่มที่ 1 จากการโยนลูกเต๋า ผู้เล่นกลุ่มใดโยนลูกเต๋าได้แต้มสูงสุด
จะได้เป็นผู้เริ่มเล่น กลุ่มที่ 1
จากนั้นเลือกว่าจะวนผู้เล่นกลุ่มที่ 2, 3 และ
4 ไปทางขวาหรือทางซ้ายของกลุ่มตัวเอง
ขั้นตอนการเล่น
1.
ตัวแทนคนที่ 1 จากกลุ่มที่ 1 ทอยลูกเต๋า
1.1
หากทอยได้เลข 1-4 ให้นักเรียนนำการ์ดศักย์ไฟฟ้า 2 ใบ
ไปให้เพื่อนที่ประจำจุดวางการ์ดศักย์ไฟฟ้าถือไว้ โดยวางได้ตามแนวตั้งหรือแนวนอนของตารางเท่านั้น
ห้ามวางในแนวทแยงมุม เมื่อวางแล้วให้หาความต่างศักย์ไฟฟ้าว่าต่างกันอยู่เท่าใด
-
ความต่างศักย์เท่ากับ 0 โวลต์ ประจุไฟฟ้าของเราจะอยู่ที่เดิม
-
ความต่างศักย์เท่ากับ 1-2 โวลต์ ประจุไฟฟ้าของเราจะเคลื่อนที่ได้ 1 ช่อง
- ความต่างศักย์เท่ากับ 3-4 โวลต์ ประจุไฟฟ้าของเราจะเคลื่อนที่ได้ 2 ช่อง
-
ความต่างศักย์เท่ากับ 5-6 โวลต์ ประจุไฟฟ้าของเราจะเคลื่อนที่ได้ 3 ช่อง
การเคลื่อนที่ของประจุไฟฟ้าจะเคลื่อนที่ได้เฉพาะแนวนอนหรือแนวตั้งตามตารางเท่านั้น
ขึ้นอยู่กับว่าวางการ์ดศักย์ไฟฟ้าไว้อย่างไร
และประจุจะเคลื่อนที่ตามธรรมชาติของประจุไฟฟ้า กล่าวคือ
ประจุบวกจะเคลื่อนที่ไปในทิศทางที่ศักย์ไฟฟ้าลดลง แต่ประจุลบจะเคลื่อนที่ในทิศทางที่ศักย์ไฟฟ้าเพิ่มขึ้น
เมื่อประจุไฟฟ้าของทุกกลุ่มเคลื่อนที่ตามผลของสนามไฟฟ้าที่เกิดจากการ์ดศักย์ไฟฟ้า
2 ใบ ให้นักเรียนที่ถือการ์ดศักย์ไฟฟ้าไว้นำมาคืนกองกลางโดยสอดไว้ด้านล่างสุด
จากนั้นให้นักเรียนคนที่
1 ของกลุ่มสุ่มหยิบการ์ดศักย์ไฟฟ้าจากกองกลางไปอีก 2 ใบ
แล้วส่งต่อการ์ดทั้งหมดในมือให้ผู้เล่นคนที่ 2 ของกลุ่มตัวเอง
หมายเหตุ : ประจุไฟฟ้าทั้ง 4
ประจุจะต้องเคลื่อนที่ตามธรรมชาติของประจุทั้งหมด
หากผลของแรงไฟฟ้าทำให้ประจุต้องเคลื่อนที่ชนกับขอบของตาราง ให้ประจุนั้นอยู่เฉย ๆ
ประจำที่
1.2
หากทอยได้เลข 5-6 ให้ทำตามข้อ 1.1 แต่จะสามารถสุ่มหยิบการ์ด Special เก็บไว้ได้ 1 ใบด้วย โดยแต่ละกลุ่มสามารถเก็บการ์ด Special
ได้สูงสุดเพียงแค่ 2 ใบ หาก ณ ขณะนั้นทอยลูกเต๋าได้เลข 5-6
แต่ในมือมีการ์ด Special จำนวน 2 ใบ จะไม่สามารถหยิบใบที่ 3
เพิ่มได้
เมื่อใช้การ์ด
Special แล้วให้นำมาคืนกองกลางโดยสอดไว้ด้านล่างสุด
2. ตัวแทนคนที่
1 จากกลุ่มที่ 2 กลุ่มที่ 3 และกลุ่มที่ 4 เล่นในลักษณะเดียวกับข้อที่ 1
3.
ตัวแทนคนที่ 2 จากกลุ่มที่ 1 กลุ่มที่ 2 กลุ่มที่ 3 และกลุ่มที่ 4
เล่นในลักษณะเดียวกับข้อที่ 1 ไปเรื่อย ๆ
การจบเกม
เกมจะจบเมื่อมีกลุ่มผู้เล่นกลุ่มแรกที่สามารถนำประจุไฟฟ้ามายังตำแหน่งกึ่งกลางของตารางได้
หลังเล่นจบเราชวนนักเรียนสะท้อนผ่านคำถามชวนคุยดังนี้
1.
เล่นจบแล้วนักเรียนรู้สึกอย่างไรบ้าง เพราะอะไร
2. ในระหว่างการสังเกตระหว่างเล่น
นักเรียนค้นพบหรือเห็นสิ่งใดที่คิดว่าน่าสนใจบ้าง
3.
ถ้าได้เล่นอีก 1 รอบ นักเรียนจะปรับแผนการเล่นใหม่หรือใช้แผนการเล่นเดิม อย่างไร
4.
นักเรียนได้เรียนรู้อะไรจากการเล่นนี้บ้าง ขอให้เขียนบรรยายอย่างน้อย 4 ข้อ
5.
นักเรียนอยากให้ปรับกติกาหรือไม่หรือมีสิ่งใดที่อยากบอกครูบ้าง
แล้วเราก็มีแอบไปถาม feedback หลังไมค์กับนักเรียนหลาย ๆ คนว่าเป็นยังไงบ้าง มีนักเรียนตอบมา เช่น
"สนุกมาก ๆ ค่ะครู สนุกกว่าเรียนในห้อง เพราะใช้กำลัง ได้เดินไปมาทำให้ไม่ง่วง ตอนเริ่มเกมแรก ๆ เพื่อน ๆ บางคนยังงงงวย แต่พอจบหนึ่งรอบ ทุกคนเริ่มเริ่มเข้าใจ แล้วมีทีท่าอยากเล่นต่อ แต่เวลาไม่พอ ส่วนเรื่องของกติกาหนูมองว่าไม่ยากเลยค่ะ กติกาง่ายมาก ๆ ส่วนเรื่องที่จะต้องปรับคือพื้นที่ที่ใช้เล่นเกมค่ะ อาจจะเตรียมสถานที่ก่อนเวลาเรียนจะได้มีเวลาเล่นเกมมากขึ้นค่ะ และอีกอย่างที่อยากปรับที่สุดคือความกระตือรือร้นของเพื่อนๆค่ะ 5555"
"สนุกค่ะครู เล่นแล้วลุ้นดีค่ะ แล้วก็ได้ความรู้เยอะเลยค่ะทั้งเกี่ยวกับเรื่องการเคลื่อนที่ของประจุ หรือจะเรื่องศักย์ไฟฟ้า ส่วนกติกาหนูว่าโอเคมากเลยค่ะ เท่าเทียมกันทุกคน แถมยังทำให้ทุกคนช่วยกันคิดด้วยค่ะว่าจะทำยังไงให้ตัวเองชนะ แถมยังสามารถคิดและโยงเข้ากับเรื่องที่ครูต้องการสอนได้ตรง ๆเลยค่ะไม่ใช่แค่คิดเลขแต่ต้องคิดด้วยว่าถ้าออกมาแบบนี้ต้องเดินยังไง"
"หนูว่าเป็นเกมที่ดีเหมาะสำหรับสอนเลยนะคะ ครูภัทรจินตนาการล้ำมากค่ะะ"
"สนุกค่ะครู กติกาไม่ยากจนเกินไปตอนแรกที่สับสนอยู่บ้างแต่ครูได้พูดประกอบการเล่นจนทำให้เข้าใจได้มากยิ่งขึ้นทำให้เล่นได้สนุกมากขึ้น เมื่อเล่นจบสิ่งที่ได้จากการเล่นคือการวางแผน การคำนวณ การปรึกษากันในทีม เกมนี้ค่อนข้างไม่มีอะไรให้ปรับค่ะเกมกำลังดีลงตัวมากค่ะสามารถนำมาเล่นหรือเป็นกิจกรรมได้ดีเลยค่ะ"
"สนุกค่ะ อาจจะติดตรงที่เดินเกมช้านิดหน่อยเพราะว่าผู้เล่นอาจจะยังไม่เข้าใจกติกาได้ทั้งหมด แต่กติกาค่อนข้างเข้าใจได้ง่ายนะคะ อาจจะเพราะได้ทดลองเล่นก่อนด้วยค่ะ แล้วก็ได้ความเข้าใจเพิ่มมากขึ้นจากที่ในห้องเรียนอาจจะยังสับสนอยู่บ้างหรือยังไม่มั่นใจในการเคลื่อนที่ของประจุว่าประจุนี้จะเคลื่อนที่อย่างไร ในกรณีไหน แต่พอเล่นเกมก็เข้าใจมากขึ้นค่ะ สำหรับหนูก็โอเคแล้วค่ะ ในส่วนของกติกาที่งง ๆ อาจจะต้องตั้งใจฟังในตอนแรกหรือไม่ก็ทดลองเล่น แต่ถ้าทดลองเล่นทุกคนน่าจะเวลาไม่เพียงพอค่ะ อาจจะทำกราฟฟิกการ์ตูนจำลองขั้นตอนการเล่นให้เห็นภาพมากขึ้นค่ะ แต่คุณครูน่าจะต้องใช้เวลาเตรียมกิจกรรมมากขึ้นพอสมควรค่ะ🥹"
จริง ๆ มีอีกครับ เดี๋ยวใส่ไว้เป็นรูปนะครับ







1. ถ้าครูท่านใดอยากนำไปใช้ แนะนำว่าควรใช้พื้นที่สนามใหญ่ ๆ โล่ง ๆ นะครับ แล้วก็ต้องเตรียมพื้นที่ทำเป็นตารางด้วยเทปกาว ต้องใช้เทปกาวเยอะพอสมควร
2. การสาธิตการเล่นเป็นสิ่งสำคัญมาก แนะนำว่าให้อธิบายกติกาไปพร้อม ๆ กับมีการสาธิตการเล่นไปด้วยจะช่วยให้นักเรียนเข้าใจกติกาเร็วขึ้น อาจจะทำกราฟฟิกการ์ตูนจำลองขั้นตอนการเล่นให้เห็นภาพมากขึ้นตามคำแนะนำของนักเรียนก็ได้
3. ถ้าสามารถทำลูกเต๋าแบบใหญ่ ๆ มาทอยได้ก็น่าจะช่วยสร้างบรรยากาศความตื่นเต้นได้มากกว่าการทอยลูกเต๋าในเว็บไซต์
4. เกมนี้สามารถประยุกต์เป็นบอร์ดเกม ให้นักเรียนเล่นเป็นกลุ่มย่อยก็ได้ครับ ต้องเตรียมการ์ดให้เยอะขึ้นตามจำนวนกลุ่มย่อยในชั้นเรียน
5. อาจจะนำเกมนี้ไปให้นักเรียนลองเล่นก่อนสอนเนื้อหาก็ได้นะครับ น่าจะช่วยให้นักเรียนเห็นภาพของทฤษฎีมากขึ้น (เป็นคำแนะนำจากนักเรียนที่ผมไปถามมา)
6. กติกาสามารถปรับได้ตามที่เห็นสมควรเลยครับ อย่างการ์ด special อาจจะสุ่มแจกไปกลุ่มละ 1 ใบเลยก็ได้ เพราะตอนที่ลองให้นักเรียนเล่นจริง ยากมากที่นักเรียนจะได้การ์ดใบนี้ เลยไม่ค่อยได้เห็นความสนุกจากการมีการ์ด Special ในเกมซักเท่าไหร่
สุดท้ายนี้คุณครูท่านใดนำไปใช้แล้วได้ผลเป็นยังไงก็มาแชร์กันได้นะครับ หวังว่าเกมนี้คงทำให้นักเรียนเข้าใจการเคลื่อนที่ของประจุไฟฟ้ามากขึ้นและทำให้ครูสามารถอธิบายทฤษฎีได้ชัดเจนมากขึ้นครับ :)
แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!