
ก่อนที่ฉันจะได้ไปอบรมเรื่อง “สมอง จิต กาย และการเรียนรู้”
ฉันมีวิธีสอนที่ทำมาตลอดโดยไม่ได้คิดอะไรมาก
คือการให้นักเรียนเขียนสะท้อนการเรียนรู้
บางครั้งให้เล่าเรื่องในคาบเรียน
บางครั้งให้เขียนถึงสิ่งที่ตัวเองรู้สึกหรือเข้าใจจากบทเรียนในวันนั้น
ฉันเรียกสิ่งนั้นว่า “เล่าเรื่องเล่นให้เป็นบทเรียน”
ตอนแรก ฉันไม่ได้มองว่านี่คือเทคนิคการสอนที่ยิ่งใหญ่อะไร
เป็นเพียงความเชื่อส่วนตัวของครูคนหนึ่งว่า
เด็กควรมีพื้นที่ได้เล่าเรื่องของตัวเองผ่านบทเรียน
ไม่ใช่แค่ตอบคำถามท้ายบทให้ถูกต้อง
แต่เมื่อเวลาผ่านไป ฉันเริ่มเห็นบางอย่างที่เปลี่ยนไปในตัวนักเรียน
เด็กบางคนที่เงียบในชั้นเรียน กลับเขียนสะท้อนคิดได้ลึกซึ้ง
บางคนที่ทำข้อสอบไม่ได้ดีมาก กลับเล่าได้ว่าตัวเอง “เข้าใจผิดตรงไหน”
และบางคนเริ่มเชื่อมโยงบทเรียนกับชีวิตของตัวเองอย่างเป็นธรรมชาติ
ฉันเคยสงสัยว่า สิ่งที่เห็นอยู่นี้เป็นเพียงความบังเอิญ
หรือมีเหตุผลทางการเรียนรู้รองรับจริง ๆ
จนกระทั่งได้ไปอบรมเรื่องสมอง จิต กาย และการเรียนรู้ ที่คณะวิทยาการเรียนรู้และศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ฉันจึงเริ่มเข้าใจว่า สิ่งเล็ก ๆ ที่ฉันทำในห้องเรียน อาจไม่ได้เล็กอย่างที่คิด
แนวคิด Mind, Brain, and Education (MBE) อธิบายว่า การเรียนรู้ของมนุษย์ไม่ได้เกิดขึ้นเพียงการรับข้อมูล แต่เกิดจากการทำงานร่วมกันของสมอง อารมณ์ และประสบการณ์ชีวิตของผู้เรียน กล่าวคือ หากผู้เรียนรู้สึกว่าบทเรียนมีความหมายต่อเขา สมองจะเปิดรับและเชื่อมโยงความรู้ได้ลึกกว่าการจำเนื้อหาเพียงอย่างเดียว
เมื่อมองย้อนกลับมาที่การให้เด็กเขียนสะท้อนคิด
ฉันเริ่มเห็นว่า ช่วงเวลาสั้น ๆ ที่เด็กก้มหน้าเขียนเรื่องราวของตัวเองนั้น
ไม่ใช่แค่การทบทวนบทเรียน
แต่เป็นกระบวนการที่เขากำลังเชื่อมโยงความรู้กับความรู้สึกและประสบการณ์ของตนเองไปพร้อมกัน
ในสมุดเล่มเล็ก ๆ ของเขา
บางหน้าเต็มไปด้วยตัวอักษรที่เล่าว่าเขาเข้าใจอะไร
บางหน้าเต็มไปด้วยคำสารภาพว่าเขายังสับสน
และบางหน้ามีเพียงประโยคสั้น ๆ แต่สะท้อนการคิดของเขาอย่างตรงไปตรงมา
ภาพเหล่านี้ทำให้ฉันเริ่มเชื่อว่า
การเรียนรู้ที่ดี ไม่ได้วัดจากจำนวนเนื้อหาที่เด็กจำได้
แต่ดูได้จากวิธีที่เขา “เล่าเรื่องการเรียนรู้ของตัวเอง”
การอบรมครั้งนั้นไม่ได้สอนให้ฉันเพิ่มกิจกรรมใหม่ในห้องเรียน
แต่ทำให้ฉันเข้าใจว่า สิ่งที่เรียกว่า “เล่าเรื่องเล่นให้เป็นบทเรียน”
แท้จริงแล้วสอดคล้องกับหลักการทางสมองและจิตวิทยาการเรียนรู้
ที่มองว่าการสร้างความหมายจากประสบการณ์ของตนเองเป็นหัวใจของการเรียนรู้เชิงลึก
ฉันจึงเริ่มมองการเขียนสะท้อนคิดของนักเรียนในมุมใหม่
จากเดิมที่คิดว่าเป็นเพียงกิจกรรมเสริมท้ายคาบ
กลายเป็นการเห็นว่า นี่คือช่วงเวลาที่ผู้เรียนได้หยุดคิดกับตนเอง
ได้ทบทวนสิ่งที่เข้าใจและไม่เข้าใจ
และค่อย ๆ สร้างความหมายของบทเรียนขึ้นมาในแบบของเขาเอง
สำหรับฉันแล้ว การเล่าเรื่องเล่นในห้องเรียนจึงไม่ใช่เรื่องเล่น
แต่เป็นการทำให้บทเรียนมีชีวิตในประสบการณ์ของผู้เรียน
และเมื่อผู้เรียนรู้สึกว่าเรื่องที่เขาเล่า “มีค่า”
การเรียนรู้ก็ไม่ได้จบลงแค่ในคาบนั้น
แต่ยังคงทำงานอยู่ภายในความคิดของเขาต่อไป
การไปอบรมครั้งนี้ไม่ได้ทำให้ฉันเปลี่ยนวิธีสอน
แต่ทำให้ฉันมั่นใจมากขึ้นว่า
การเปิดพื้นที่ให้ผู้เรียนได้เขียนสะท้อนคิด
ไม่ใช่เพียงความเชื่อส่วนตัวของครูคนหนึ่ง
แต่เป็นแนวทางที่สอดคล้องกับทฤษฎีด้านสมอง จิต และการเรียนรู้
ที่ยืนยันว่า การเรียนรู้ที่ยั่งยืนเกิดขึ้นเมื่อผู้เรียนได้เชื่อมโยงความรู้กับตัวตนของตนเอง
และบางที
การที่เด็กได้เล่าเรื่องเล็ก ๆ ของตัวเองในสมุดเล่มหนึ่ง
อาจเป็นจุดเริ่มต้นของการเรียนรู้ที่ลึกกว่าที่เรามองเห็นในชั้นเรียนก็ได้
แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!