
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10 ได้ทรงพระราชทานพระบรมราโชบายด้านการศึกษา
เพื่อมุ่งสร้างพื้นฐานที่มั่นคงให้แก่ผู้เรียนในทุกมิติ ทั้งด้านความรู้
ทักษะชีวิตและคุณลักษณะอันพึงประสงค์
โดยมีพระราชประสงค์ให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้น้อมนำไปเป็นแนวทางในการจัดการศึกษาและพัฒนาผู้เรียนให้เป็นคนดี
คนเก่ง และสามารถดำรงชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีคุณภาพและยั่งยืน พระบรมราโชบายดังกล่าวประกอบด้วยแนวทางสำคัญ
4 ด้าน ได้แก่ 1) การมีทัศนคติที่ดีต่อบ้านเมือง มุ่งปลูกฝังให้ผู้เรียนมีความรักชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์
ตระหนักถึงหน้าที่ของตนในฐานะพลเมือง
2) การมีพื้นฐานชีวิตที่มั่นคงและมีคุณธรรม ส่งเสริมให้ผู้เรียนมีวินัย
ซื่อสัตย์สุจริต มีความรับผิดชอบ
และสามารถดำเนินชีวิตอย่างถูกต้องและเหมาะสม 3) มีงานทำ มีอาชีพ
เน้นการพัฒนาทักษะที่จำเป็นต่อการประกอบอาชีพ สามารถพึ่งพาตนเองได้ และ 4)
การเป็นพลเมืองดี
มุ่งให้ผู้เรียนสามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคมได้อย่างมีความสุข เคารพกฎกติกา
และมีจิตสาธารณะ
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
จึงได้กำหนดนโยบายให้สถานศึกษาทุกแห่งน้อมนำ
พระบรมราโชบายดังกล่าวไปใช้เป็นกรอบในการจัดการเรียนการสอนอย่างเป็นรูปธรรม
โดยบูรณาการเข้าสู่กระบวนการเรียนรู้ในทุกกลุ่มสาระและทุกกิจกรรมของสถานศึกษา
เพื่อปลูกฝังและพัฒนาผู้เรียน
ให้มีคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ควบคู่กับการสร้างวัฒนธรรมองค์กรที่ดีงาม
มีคุณธรรมเป็นพื้นฐานของการดำรงชีวิต
โรงเรียนบ้านแม่ตาวแพะตระหนักถึงการพัฒนาผู้เรียนให้มีความรู้ควบคู่กับทักษะอาชีพที่สามารถนำไปใช้ได้จริง
ถือเป็นเป้าหมายสำคัญของการจัดการศึกษาในปัจจุบัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษาของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
รัชกาลที่ 10 ด้านที่ 3 “มีงานทำ มีอาชีพ” ซึ่งมุ่งเน้นให้ผู้เรียนมีทักษะในการประกอบอาชีพ
สามารถพึ่งพาตนเองได้ และดำรงชีวิตในสังคมได้อย่างมีคุณภาพ
ภายใต้แนวคิด “หนึ่งนักเรียน หนึ่งอาชีพ” โดยบริบทของโรงเรียนบ้านแม่ตาวแพะมีนักเรียนที่มีความหลากหลายทางชาติพันธุ์
และมีข้อจำกัดด้านโอกาสทางการศึกษาและการประกอบอาชีพ
พบว่านักเรียนจำนวนหนึ่งยังขาดทักษะอาชีพที่จำเป็น
ขาดประสบการณ์การเรียนรู้จากการลงมือปฏิบัติจริง
และยังไม่สามารถมองเห็นแนวทางในการประกอบอาชีพในอนาคตได้อย่างชัดเจน
ส่งผลให้การเรียนรู้ยังไม่เชื่อมโยงกับการดำรงชีวิตจริง
ดังนั้นการพัฒนาทักษะอาชีพช่างตัดผมของนักเรียน โดยใช้กระบวนการเรียนรู้แบบ M-SBP Model จึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง
เนื่องจากเป็นการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่เน้นการฝึกปฏิบัติจริง
ส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดทักษะอาชีพที่สามารถนำไปใช้ได้จริงในชีวิตประจำวัน
และต่อยอดสู่การสร้างรายได้ระหว่างเรียน ซึ่งมีความสอดคล้องกับการพัฒนาผู้เรียนตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษาด้านที่
3 “มีงานทำ มีอาชีพ” อย่างเป็นรูปธรรม ซึ่งเป็นการวางรากฐานการประกอบอาชีพในอนาคต
จึงกล่าวได้ว่า
ผลงานนวัตกรรม “การพัฒนาทักษะอาชีพช่างตัดผมของนักเรียน สู่การมีงานทำโดยใช้ M-SBP Model” เป็นนวัตกรรมที่สามารถพัฒนาทักษะอาชีพให้กับผู้เรียน
และสามารถขยายผลประยุกต์ใช้ในสถานศึกษาอื่นได้อย่างเหมาะสมตามบริบท ไม่เพียงแต่ส่งเสริมให้ผู้เรียนมีทักษะอาชีพเท่านั้น
แต่ยังเป็นการพัฒนาผู้เรียนให้สามารถพึ่งพาตนเองได้ มีความพร้อมในการดำรงชีวิต
และเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาสังคมต่อไป

1. ปัจจัยนำเข้า (Input) ประกอบด้วย
1.1
ด้านผู้เรียน (Learners) ผู้เรียนเป็นปัจจัยหลักของการพัฒนา
โดยมีลักษณะสำคัญดังนี้
1.1.1 เป็นนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1–6
ที่มีความหลากหลายทางด้านทักษะพื้นฐาน ด้านความสามารถ และความสนใจ
1.1.2 กระบวนการพัฒนาทักษะอาชีพที่สามารถนำไปใช้ได้จริง
1.1.3 ศักยภาพในการเรียนรู้ผ่านการลงมือปฏิบัติ (Learning by
Doing)
1.1.4 ความสนใจด้านอาชีพ
โดยเฉพาะอาชีพที่สามารถสร้างรายได้ในชีวิตประจำวัน
1.2 ด้านครูและบุคลากร (Teachers &
Personnel) ครูเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนกระบวนการเรียนรู้ให้เกิดกับผู้เรียน
ดังนั้นครูผู้สอนจะทำหน้าที่เป็นโค้ชตลอดกระบวนการเรียนรู้ของผู้เรียน
1.2.1 คุณลักษณะของครูผู้สอน
1.2.1.1 มีบทบาทเป็น “ผู้อำนวยความสะดวก” (Facilitator) มากกว่าผู้บรรยาย
1.2.1.2 มีความรู้พื้นฐานด้านทักษะอาชีพช่างตัดผม
1.2.1.3 มีความเข้าใจแนวคิด Active Learning
: Learning by Doing และการเรียนรู้เชิงปฏิบัติ
1.2.2 การเตรียมความพร้อม
1.2.2.1 ศึกษาแนวทางพระบรมราโชบายด้านการศึกษา
1.2.2.2 พัฒนาทักษะอาชีพเพิ่มเติม เช่น การฝึกอบรม การศึกษาดูงาน
1.2.2.3 ร่วมกันวางแผนการจัดกิจกรรมในรูปแบบ
PLC
1.3 ด้านหลักสูตรและนโยบาย (Curriculum
& Policy) เป็นกรอบแนวทางในการดำเนินงานให้เป็นไปในทิศทางเดียวกัน
1.3.1 องค์ประกอบด้านหลักสูตรและนโยบาย
1.3.1.1 พระบรมราโชบายด้านการศึกษา รัชกาลที่ 10
ด้านที่ 3 “การมีงานทำ มีอาชีพ”
1.3.1.2 แนวคิด “หนึ่งนักเรียน หนึ่งอาชีพ”
1.3.1.3 หลักสูตรสถานศึกษาและกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน
1.3.2 การบูรณาการหลักสูตรและนโยบายเข้าสู่ห้องเรียน
1.3.2.1 เชื่อมโยงเข้ากับรายวิชาหลัก รายวิชาเพิ่ม
1.3.2.2 บูรณาการในกิจกรรมชุมนุม/กิจกรรมเสริมหลักสูตร
1.3.2.3 ออกแบบให้สอดคล้องกับบริบทของโรงเรียนและชุมชน
1.4 ด้านทรัพยากรและสภาพแวดล้อม (Resources &
Environment) เป็นปัจจัยที่สนับสนุนให้เกิดการเรียนรู้เชิงปฏิบัติ
1.4.1 เตรียมความพร้อมด้านทรัพยากรที่ใช้
1.4.1.1 อุปกรณ์ตัดผม เช่น ปัตตาเลี่ยน กรรไกร หวี
ผ้าคลุม ฯลฯ
1.4.1.2 สื่อการเรียนรู้ เช่น วิดีโอ คู่มือการตัดผม
ฯลฯ
1.4.1.3 งบประมาณสนับสนุน
1.4.2 เตรียมสภาพแวดล้อมให้เหมาะสมต่อการเรียนรู้
1.4.2.1 จัดพื้นที่ “Barber Corner” ให้เหมือนสถานการณ์จริง
1.4.2.2 จัดบรรยากาศที่เอื้อต่อการฝึกปฏิบัติ
1.4.2.3 มีระบบดูแลความปลอดภัยและสุขอนามัย
2.
กระบวนการดำเนินงาน (Process) ประกอบด้วย
Ø กระบวนการของ
M-SBP
Model
M : Motivation (การสร้างแรงจูงใจ) เป็นขั้นตอนเริ่มต้นที่สำคัญในการปลูกฝังทัศนคติที่ดีต่ออาชีพ
โดยมีกระบวนการดำเนินงาน ดังนี้
1.
สร้างแรงบันดาลใจผ่านกระบวนการแนะแนวอาชีพการบูรณาการในรายวิชาต่างๆ
และรายวิชาแนะแนว Storytelling
(เล่าเรื่องอาชีพจริง)
2.
ใช้ตัวอย่างอาชีพจริงในชุมชน Role Model (ต้นแบบอาชีพ)
3.
เปิดโอกาสให้นักเรียนตั้งเป้าหมายชีวิต Goal Setting (ตั้งเป้าหมายรายบุคคล)
S
: Skill Development (การพัฒนาทักษะ) เป็นกระบวนการพัฒนาทักษะอาชีพอย่างเป็นขั้นตอน
โดยมีกระบวนการดำเนินงาน ดังนี้
1. สอนพื้นฐาน → ฝึกปฏิบัติ → ประเมินผลความรู้/ทักษะช่างตัดผม
→ เพิ่มระดับความยาก
2. แบ่งกลุ่มตามศักยภาพผู้เรียน (เก่ง -
กลาง - อ่อน)
3. ฝึกซ้ำจนเกิดความชำนาญ
เนื้อหาความรู้/ทักษะที่ใช้ในขั้นตอนนี้ คือ
1.
การใช้เครื่องมือ (ปัตตาเลี่ยน กรรไกร)
2.
เทคนิคการตัดผมทรงพื้นฐาน
3.
การดูแลความสะอาดและปลอดภัย
B
: Based on Practice (การเรียนรู้จากการปฏิบัติจริง)
เป็นกระบวนการเรียนรู้ที่มีความสำคัญ
เนื่องจากเป็นการเน้นการเรียนรู้จากสถานการณ์จริง โดยมีกระบวนการดำเนินงาน ดังนี้
1. ฝึกปฏิบัติในสถานการณ์จำลอง(ครูโค้ช)
→ สถานการณ์จริง
(ครูโค้ช + นักเรียนแกนนำโค้ช)
** นักเรียนแกนนำ หมายถึง
นักเรียนที่มีพื้นฐานด้านช่างตัดผมและสามารถทดสอบความรู้และทักษะด้านช่างตัดผมผ่าน**
2. เปิดให้บริการตัดผมภายในโรงเรียน
ผ่านกระบวนการจัดกิจกรรมในรายวิชาหลัก รายวิชาเพิ่ม และกิจกรรมชุมนุม
3.
เรียนรู้จากข้อผิดพลาดและปรับปรุงทันที
P : Profession & Profit (การต่อยอดสู่อาชีพและรายได้)
เป็นขั้นตอนการนำทักษะไปใช้ในชีวิตจริง โดยมีกระบวนการดำเนินงาน ดังนี้
1.
การเรียนรู้ทักษะการคิดต้นทุน - กำไรเบื้องต้น
2.
ทดลองตั้งราคาค่าบริการการตัดผมเบื้องต้น
3.
สร้างรายได้จากการให้บริการจริงภายในโรงเรียนและชุมชน
Ø การต่อยอด
1. การเปิดร้านตัดผมนอกเวลาเรียน
2. สร้างรายได้เสริมระหว่างเรียน
3. วางแผนอาชีพในอนาคต
Ø ลักษณะเด่นของ
M-SBP
Model
1. เป็นรูปแบบที่ เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ
2. เน้นการลงมือปฏิบัติจริง (Learning by
Doing)
3. เชื่อมโยงการเรียนรู้กับชีวิตจริง
ตามพระบรมราโชบาย รัชกาลที่ 10
ด้านที่
3 การมีงานทำ มีอาชีพ
4. สามารถพัฒนาไปสู่ “หนึ่งนักเรียน หนึ่งอาชีพ”
ได้อย่างเป็นรูปธรรม
3. ผลลัพธ์ (Output) คือ ผลที่เกิดจากกระบวนการโดยตรง ได้แก่
3.1 ด้านความรู้และทักษะ
3.1.1
นักเรียนมีความรู้และทักษะอาชีพช่างตัดผม
3.1.2
นักเรียนสามารถใช้เครื่องมือและตัดผมได้จริง
3.2
ด้านคุณลักษณะของนักเรียน
3.2.1
นักเรียนมีความรับผิดชอบ มีวินัย
3.2.2
นักเรียนมีความอดทน และมีจิตบริการที่ดี
3.3 ด้านอาชีพและรายได้
3.3.1
นักเรียนสามารถนำทักษะไปใช้ในชีวิตจริง
3.3.2
นักเรียนมีรายได้เสริมระหว่างเรียน
3.3.3
นักเรียนมีแนวทางประกอบอาชีพในอนาคต
3.4 ด้านสถานศึกษา
3.4.1
โรงเรียนมีรูปแบบ M-SBP
Model เป็นนวัตกรรม
3.4.2
โรงเรียนสามารถขยายผลสู่นักเรียนรุ่นต่อไป
3.4.3
โรงเรียนสามารถขยายผลสู่โรงเรียนอื่นๆ ตามบริบทของโรงเรียน
Ø ผลการดำเนินการ
จากการดำเนินงานตามรูปแบบ
M-SBP
Model ในการพัฒนาทักษะอาชีพช่างตัดผมของนักเรียน พบว่า
ผลการดำเนินงานเป็นไปตามวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้
โดยก่อให้เกิดพัฒนาการและความเปลี่ยนแปลงในเชิงบวกอย่างชัดเจน ทั้งในด้านผู้เรียน
สถานศึกษา ชุมชน และเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง ซึ่งสอดคล้องกับพระบรมราโชบายด้านการศึกษา
รัชกาลที่ 10 ด้านที่ 3 “มีงานทำ มีอาชีพ” โดยมีรายละเอียดดังนี้
1.
ผลที่เกิดขึ้นกับผู้เรียน
1.1 ด้านทักษะอาชีพ
Ø นักเรียนสามารถใช้เครื่องมือช่างตัดผมได้อย่างถูกต้องและปลอดภัย
Ø สามารถตัดผมทรงพื้นฐานได้จริง
และพัฒนาไปสู่ทรงผมที่มีความซับซ้อนมากขึ้น
Ø นักเรียนมีความคล่องแคล่วและความมั่นใจในการปฏิบัติงานเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
1.2
ด้านการสร้างรายได้และการพึ่งพาตนเอง
Ø นักเรียนสามารถนำทักษะไปใช้ตัดผมให้เพื่อน
ครอบครัว และชุมชนได้
Ø มีการทดลองตั้งราคาค่าบริการ
และสามารถสร้างรายได้เสริมระหว่างเรียน
Ø นักเรียนเกิดความภาคภูมิใจในความสามารถของตนเอง
1.3 ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์
Ø นักเรียนมีความรับผิดชอบในการทำงาน
Ø มีวินัยในการฝึกฝนและการใช้เครื่องมือ
Ø มีความอดทน
และสามารถทำงานร่วมกับผู้อื่นได้ดี
Ø มีจิตบริการ
(Service
Mind) ในการให้บริการลูกค้า
2. ผลที่เกิดขึ้นกับสถานศึกษา
2.1 การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้
Ø สถานศึกษามีรูปแบบการจัดการเรียนรู้
M-SBP
Model ที่เป็นระบบและชัดเจน
Ø สามารถนำไปใช้เป็นแนวทางในการจัดกิจกรรมพัฒนาทักษะอาชีพอื่น
ๆ ได้
Ø เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในรูปแบบ
PLC
ระหว่างครู
2.2 การน้อมนำพระบรมราโชบายสู่การปฏิบัติ
Ø สถานศึกษาสามารถขับเคลื่อนแนวคิด
“หนึ่งนักเรียน หนึ่งอาชีพ” ได้อย่างเป็นรูปธรรม
Ø การจัดการเรียนรู้เชื่อมโยงกับชีวิตจริงและการประกอบอาชีพ
3. ผลที่เกิดขึ้นกับชุมชนและเครือข่าย
Ø ชุมชนมีส่วนร่วมในการสนับสนุนการจัดกิจกรรม
Ø นักเรียนสามารถให้บริการตัดผมแก่คนในชุมชน
Ø เกิดความสัมพันธ์อันดีระหว่างโรงเรียนกับชุมชน
Ø ชุมชนยอมรับและเห็นคุณค่าในการพัฒนาทักษะอาชีพของนักเรียน
การพัฒนาทักษะอาชีพจำเป็นต้องคำนึงถึงความแตกต่างระหว่างบุคคลของผู้เรียน
โดยต้องจัดกิจกรรมให้เหมาะสมกับศักยภาพและความสนใจของแต่ละคน
อีกทั้งควรมีการดูแลด้านความปลอดภัย ในการใช้เครื่องมืออย่างใกล้ชิด รวมถึงการปลูกฝังจริยธรรมในการประกอบอาชีพ
เช่น ความซื่อสัตย์ การให้บริการอย่างมีคุณภาพ
และความรับผิดชอบต่อผู้รับบริการ นอกจากนี้ การมุ่งเน้นเพียงทักษะอาชีพ โดยไม่คำนึงถึงคุณลักษณะอันพึงประสงค์
อาจทำให้ผู้เรียนขาดความสมดุลในการพัฒนา ดังนั้นจึงควรพัฒนาทั้ง “ทักษะ” และ
“คุณธรรม” ควบคู่กันไป
ข้อเสนอแนะ / แนวทางการพัฒนาเพิ่มเติม
ควรมีการขยายผลรูปแบบ
M-SBP Model ไปสู่การพัฒนาทักษะอาชีพในด้านอื่น
ๆ ที่สอดคล้องกับบริบทของชุมชน
และความสนใจของผู้เรียน รวมทั้งส่งเสริมความร่วมมือกับเครือข่ายภายนอก เช่น
ผู้ประกอบการในชุมชน หรือผู้เชี่ยวชาญด้านอาชีพ
เพื่อเพิ่มโอกาสในการเรียนรู้จากสถานการณ์จริง นอกจากนี้
ควรมีการพัฒนาระบบติดตามผลอย่างต่อเนื่อง เพื่อประเมินความก้าวหน้าของผู้เรียนทั้งในระหว่างเรียนและหลังจบการศึกษา
รวมถึงการสนับสนุนช่องทางในการสร้างรายได้ เช่น การจัดพื้นที่ฝึกอาชีพในโรงเรียน หรือการส่งเสริมการเป็นผู้ประกอบการขนาดเล็ก
แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!