
ช่วงนี้ฉันเฝ้ามองกระแสสังคมเกี่ยวกับความหลากหลายทางเพศด้วยความรู้สึกประหลาดใจอยู่ไม่น้อย เราอยู่ในยุคที่ประเทศไทยมีกฎหมายสมรสเท่าเทียมแล้ว อยู่ในยุคที่คำว่าสิทธิมนุษยชนไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป อยู่ในยุคที่ผู้คนพูดถึงความเข้าอกเข้าใจ (Empathy) และการเคารพความแตกต่างกันมากกว่าที่เคย แต่ในเวลาเดียวกัน เรากลับยังเห็นการล้อเลียน เหยียดหยาม หรือทำให้ความหลากหลายทางเพศกลายเป็นเรื่องตลกอยู่เสมอ (Thanayut Na Ayutthaya, 2569)
เมื่อไม่กี่วันที่ผ่านมามีกรณีของแร็ปเปอร์คนหนึ่งที่แต่งเพลงล้อเลียนผู้มีความหลากหลายทางเพศ พร้อมอธิบายว่านี่คือการปกป้องแนวคิดดั้งเดิมของวัฒนธรรม Hiphop เมื่อได้อ่านข่าวนั้น ฉันไม่ได้รู้สึกโกรธมากนัก แต่กลับรู้สึกสงสัย เพราะหากย้อนกลับไปดูจุดกำเนิดของ Hiphop จริง ๆ วัฒนธรรมนี้เกิดขึ้นจากกลุ่มคนที่ถูกกดขี่ ถูกทำให้เป็นคนชายขอบ และไม่มีพื้นที่ในการส่งเสียงของตนเอง ดนตรีจึงกลายเป็นเครื่องมือในการประกาศศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของพวกเขา และจิตวิญญาณดั้งเดิมของ Hiphop คือการต่อสู้กับการกดทับ แล้วเหตุใดเราจึงใช้สิ่งเดียวกันนั้นไปกดทับคนอีกกลุ่มหนึ่งได้อย่างภาคภูมิใจ
จนกระทั่ง Tarn Ruechakorn ชวนทำกิจกรรมกับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ในคาบประชุมระดับชั้น ฉันจึงชวนนักเรียนมาเรียนในสิ่งที่ไม่มีอยู่ในหลักสูตร นั่นคือ “วิชาความเป็นมนุษย์ 101” ฉันเริ่มต้นด้วยการแจกลูกอมคนละสีให้กับนักเรียน ผู้ชายได้รับสีหนึ่ง ผู้หญิงได้รับอีกสีหนึ่ง เด็ก ๆ หลายคนหัวเราะและรับขนมไปอย่างสนุกสนาน ก่อนที่ฉันจะถามคำถามง่าย ๆ ว่า “ทำไมผู้ชายกับผู้หญิงถึงได้ขนมคนละสี”
บางคนตอบว่าเพราะสีฟ้าเป็นสีของผู้ชาย สีชมพูเป็นสีของผู้หญิง บางคนบอกว่าเป็นเรื่องปกติ แต่เมื่อฉันถามต่อว่าใครเป็นคนกำหนดว่าสีหนึ่งเป็นของผู้ชายและอีกสีหนึ่งเป็นของผู้หญิง เด็กหลายคนเริ่มมองหน้ากัน เพราะพบว่าคำตอบที่เคยคิดว่าเป็นเรื่องธรรมดานั้น แท้จริงแล้วไม่ได้มีคำอธิบายที่ชัดเจนเลยหลังจากนั้นฉันชวนพวกเขาเล่นกิจกรรม Four Corners ให้เดินไปยืนตามมุมต่าง ๆ ของห้องตามคำตอบที่ตนเองเลือก ไม่ว่าจะเป็นสิ่งสำคัญที่สุดในชีวิต งานอดิเรกที่ชอบ หรือสิ่งที่คนอื่นมักเข้าใจผิดเกี่ยวกับตัวเอง เด็ก ๆ เดินกันอย่างคึกคัก บางคนรีบวิ่งไปหามุมที่ตนเองเลือก บางคนยืนลังเลอยู่กลางห้อง ก่อนจะตัดสินใจเลือกพื้นที่ของตัวเองในที่สุด
ภาพที่เกิดขึ้นตรงหน้าทำให้ฉันรู้สึกชอบกิจกรรมนี้ทุกครั้ง เพราะเด็กหลายคนเริ่มค้นพบว่าคนที่ดูเหมือนตนเองมากที่สุดอาจคิดไม่เหมือนตนเลย ในขณะที่คนที่ดูแตกต่างออกไปอย่างสิ้นเชิงกลับมีเหตุผลและความรู้สึกคล้ายกันอย่างน่าประหลาด ช่วงท้ายของคาบ ฉันชวนเด็ก ๆ ทำความรู้จักกับคำว่า SOGIESC ซึ่งเป็นกรอบคิดที่ใช้ทำความเข้าใจเรื่องเพศอย่างรอบด้าน ทั้งรสนิยมทางเพศ อัตลักษณ์ทางเพศ การแสดงออกทางเพศ และเพศสรีระ ตอนแรกหลายคนคิดว่านี่คือเรื่องของ LGBTQIAN+ แต่เมื่อคุยกันไปเรื่อย ๆ เด็ก ๆ กลับเริ่มค้นพบสิ่งสำคัญบางอย่าง นั่นคือแท้จริงแล้วมนุษย์ทุกคนต่างมี SOGIESC ด้วยกันทั้งนั้น
ผู้ชายที่ชอบผู้หญิงก็มี Sexual Orientation ผู้หญิงที่รับรู้ว่าตนเองเป็นผู้หญิงก็มี Gender Identity คนที่เลือกแต่งตัวหรือวางตัวในรูปแบบหนึ่งก็มี Gender Expression และทุกคนต่างก็มี Sex Characteristics เป็นของตนเอง SOGIESC จึงไม่ใช่เรื่องของคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง แต่เป็นเรื่องของมนุษย์ทุกคน ฉันปิดท้ายคาบเรียนด้วยภาพภูเขาน้ำแข็งขนาดใหญ่บนหน้าจอ พร้อมชวนเด็ก ๆ มองดูส่วนยอดที่โผล่พ้นน้ำขึ้นมา ฉันถามว่าเวลาที่เรามองคนคนหนึ่ง เรามักเห็นอะไร เด็กตอบว่าเห็นหน้าตา เห็นเสื้อผ้า เห็นบุคลิกภาพ เห็นวิธีการพูด เห็นพฤติกรรม แล้วฉันก็ชี้ไปยังส่วนของภูเขาน้ำแข็งที่จมอยู่ใต้น้ำ
“แล้วส่วนนี้ล่ะ”
เด็ก ๆ จึงเริ่มเข้าใจว่า สิ่งที่เราเห็นจากคนคนหนึ่งนั้น อาจเป็นเพียงเศษเสี้ยวเล็กน้อยของตัวตนทั้งหมดเท่านั้น ใต้ผิวน้ำยังมีเรื่องราว ประสบการณ์ ความฝัน ความกลัว ความเจ็บปวด ความหวัง และ SOGIESC ที่แตกต่างกันของแต่ละคนซ่อนอยู่ หลายครั้งที่ความขัดแย้งในสังคมไม่ได้เกิดจากความแตกต่าง แต่เกิดจากการที่เราคิดว่าเราเข้าใจคนอื่นแล้ว ทั้งที่จริง ๆ เราเพิ่งเห็นเพียงยอดภูเขาน้ำแข็งของเขาเท่านั้น
เมื่อจบคาบเรียน เด็กคนหนึ่งแสดงความคิดเห็นว่า “วันนี้ผมรู้ว่าคนที่แตกต่างจากผม ไม่ได้แปลว่าเขาผิด” ฉันได้ยินประโยคนี้แล้วรู้สึกว่าบางทีนี่อาจเป็นบทเรียนที่สำคัญที่สุดของวัน ไม่ใช่บทเรียนเรื่องเพศ ไม่ใช่บทเรียนเรื่องความหลากหลาย แต่เป็นบทเรียนเรื่องความเป็นมนุษย์ เพราะท้ายที่สุดแล้ว การทำความเข้าใจ SOGIESC ไม่ได้มีประโยชน์เฉพาะกลุ่ม LGBTQIAN+ เท่านั้น แต่ช่วยให้เราเข้าใจว่า มนุษย์ทุกคนต่างมีเรื่องราว มีตัวตน และมีคุณค่าในแบบของตนเอง และบางที ในโลกที่ผู้คนรีบตัดสินกันจากสิ่งที่มองเห็นมากขึ้นทุกวัน วิชาที่ขาดหายไป “วิชาความเป็นมนุษย์ 101” ที่สอนให้เรามองเห็นกันและกันในฐานะมนุษย์คนหนึ่งอย่างแท้จริง อาจจะมีความสำคัญพอ ๆ กับวิชาคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ หรือเทคโนโลยี
แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!