
ความสำคัญของผลงาน นวัตกรรม หรือแนวปฏิบัติที่นำเสนอ
หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย
พุทธศักราช 2560 ได้กำหนดหลักการในการพัฒนาเด็กปฐมวัยคือการได้รับการอบรมเลี้ยงดูและการส่งเสริมพัฒนาการ
ตลอดจนได้รับการจัดประสบการณ์การเรียนรู้อย่างเหมาะสม เพื่อให้เด็กได้พัฒนาโดยองค์รวม มีทักษะชีวิต
และมีความสุข ผ่านการประสานความร่วมมือในการพัฒนาเด็กระหว่างสถานศึกษากับพ่อแม่
ครอบครัวและชุมชน
เด็กช่วงอายุ ๓ – ๖ ปี
ถือว่าเป็นวัยทองแห่งการเรียนรู้และวัยแห่งการมีพัฒนาการทุกด้านอย่างรวดเร็วการทำความเข้าใจพัฒนาการเขียนของเด็กวัยนี้
ถ้าผู้ใหญ่ให้การสนับสนุน ส่งเสริม
สิ่งแวดล้อมทางด้านภาษารวมทั้งเห็นความสำคัญมีความรู้ในปัจจัยหลายองค์ประกอบก็จะสามารถ
ช่วยส่งเสริมพัฒนาการการอ่านและเขียนของเด็ก ให้พัฒนาเป็นพื้นฐานของการเรียนรู้ทุกด้านอย่างมี
คุณภาพต่อไปในอนาคต ซึ่งสอดคล้องกับ สิริมา ภิญโญอนันตพงษ์ (2557,
หน้า 18) เกี่ยวกับแนวคิด การจัดการศึกษาระดับปฐมวัยของเพียเจต์
ในช่วงอายุ ๓ – ๖ ปี มีความสำคัญยิ่งในการวางรากฐาน ของชีวิต
เพราะเป็นช่วงที่อยู่ในวัยที่เด็กเรียนรู้มากที่สุดจากข้อความข้างต้น จะเห็นได้ว่าสภาพ
สังคมไทยต้องการการพัฒนาการศึกษาเพื่อเป็นการลดระดับปัญหาเนื่องจากการศึกษาช่วยพัฒนาความคิดใหม่
ๆ ซึ่งเราควรที่จะพัฒนามนุษย์ให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์นั้นเราควรพัฒนาตั้งแต่วัยเด็ก
จากการจัดประสบการณ์การเรียนรู้ในระดับชั้นอนุบาลปีที่
3 ซึ่งเป็นช่วงวัยที่สำคัญต่อการเชื่อมโยงจินตนาการสู่ความเป็นจริง พบว่าเด็กส่วนใหญ่ยังประสบปัญหาด้านความคิดสร้างสรรค์และจินตนาการอย่างเห็นได้ชัด
โดยเฉพาะในกิจกรรมศิลปะสร้างสรรค์ เด็กมักแสดงออกด้วยพฤติกรรมการยึดติดกับรูปแบบเดิม
กล่าวคือ เมื่อได้รับมอบหมายให้วาดภาพ เด็กจะวาดภาพสิ่งเดิมๆ
ที่ตนเองคุ้นเคยหรือจำมา เช่น ภูเขาหัวตัด พระอาทิตย์ยิ้มแฉ่ง บ้านทรงสามเหลี่ยม
หรือดอกไม้แบบเดิมซ้ำๆ ในทุกครั้ง ไม่ว่าจะเรียนในหน่วยการเรียนรู้ใดก็ตาม นอกจากนี้
ยังพบปัญหาเรื่องความไม่มั่นใจในตนเอง เด็กมักกล่าวคำว่าทำไม่ได้วาดไม่เป็นหรือร้องขอให้ครูวาดให้
รวมไปถึงพฤติกรรมการลอกเลียนแบบผลงานของเพื่อนข้างเคียง ขาดความยืดหยุ่นทางความคิดในการดัดแปลงสิ่งต่าง
ๆ ให้เป็นภาพใหม่ ปัญหาเหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่าเด็กขาดทักษะความคิดริเริ่ม และความคิดละเอียดลออ
ซึ่งหากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ได้รับการแก้ไข จะส่งผลกระทบต่อพัฒนาการด้านสติปัญญา
ทักษะการแก้ปัญหา และความคิดสร้างสรรค์ที่เป็นทักษะจำเป็นในศตวรรษที่ 21 สภาพการจัดการเรียนรู้และแนวทางการ
สาเหตุหนึ่งของปัญหาดังกล่าวเกิดจากการจัดการเรียนรู้ในรูปแบบเดิมที่อาจเน้นการระบายสีภาพสำเร็จรูปมากเกินไป
หรือการสั่งงานแบบหัวข้อกว้างโดยไม่มีสื่อนำทางเพื่อกระตุ้นความคิด
ทำให้เด็กที่ไม่มีพื้นฐานทางศิลปะเกิดความกังวล
และเลือกที่จะวาดสิ่งที่ตนเองปลอดภัยที่สุดคือภาพจำเดิม ๆ
จากสภาพปัญหาดังกล่าว
ข้าพเจ้าในฐานะครูผู้สอนจึงได้ตระหนักและริเริ่มแนวทางในการจัดประสบการณ์การเรียนรู้
โดยนำ "ชุดกิจกรรมการวาดภาพต่อเติม" มาใช้เป็นเครื่องมือสำคัญในการแก้ปัญหา โดยอาศัยหลักการของ Torrance (ทฤษฎีความคิดสร้างสรรค์) ที่เชื่อว่าสิ่งเร้าทางสายตาสามารถกระตุ้นจินตนาการได้ดีกว่ากระดาษเปล่า
การจัดการเรียนรู้รูปแบบใหม่นี้จะเน้นกระบวนการ Active Learning โดยเริ่มจากการให้เด็กฝึกสังเกตเส้น หรือรูปร่างที่กำหนดให้แล้วจินตนาการต่อยอดว่าเป็นสิ่งใดได้บ้างที่ไม่ซ้ำกับเพื่อน
และลงมือวาดต่อเติมจนเป็นภาพที่สมบูรณ์พร้อมเล่าเรื่องราวประกอบ
กิจกรรมจะถูกออกแบบจากระดับง่ายไปยาก เช่น การต่อเติมจากรูปทรงเรขาคณิตการต่อเติมจากเส้นอิสระ
และการต่อเติมจากวัสดุธรรมชาติ เพื่อท้าทายความสามารถและกระตุ้นให้เด็กกล้าคิดนอกกรอบ
ลดความกลัวในการวาดผิด และเปลี่ยนมุมมองจากการวาดให้สวยเป็นการวาดให้แปลกใหม่และมีความหมาย ซึ่งจะนำไปสู่การพัฒนาความคิดสร้างสรรค์อย่างยั่งยืนต่อไป
ข้าพเจ้าจึงได้จัดประสบการณ์การเรียนรู้
โดยนำกิจกรรมวาดภาพต่อเติมมาใช้เพื่อแก้ปัญหาและส่งเสริมศักยภาพดังกล่าว
โดยออกแบบชุดกิจกรรมจากง่ายไปยาก เริ่มจากการต่อเติมรูปทรงเรขาคณิตพื้นฐาน
ไปสู่การต่อเติมเส้นอิสระและสิ่งของรอบตัว เพื่อกระตุ้นให้เด็กฝึกการมองต่างมุม และกล้าแสดงออกผ่านลายเส้นตามจินตนาการของตนเอง
โดยเน้นกระบวนการ Active Learning ที่ให้เด็กได้ลงมือทำและนำเสนอเรื่องราวจากภาพของตนเองจึงกำหนดเป็น
Best Practices เรื่อง
กระบวนการจัดกิจกรรมวาดภาพต่อเติมเพื่อเสริมสร้างศักยภาพด้านความคิดสร้างสรรค์ของเด็กปฐมวัยชั้นปีที่
3

o
ด้านร่างกาย
เด็กได้ฝึกการใช้กล้ามเนื้อมัดเล็กในการบังคับทิศทางดินสอ
สีไม้ หรือสีเทียนเพื่อลากเส้นต่อเติมจากจุดหรือรูปทรงเริ่มต้นให้บรรจบกัน
กิจกรรมนี้ช่วยส่งเสริมการประสานสัมพันธ์ระหว่างมือกับตา การต่อยอดสู่ความสำเร็จ
(งานปั้นดินน้ำมัน) ทักษะกล้ามเนื้อมือที่แข็งแรงจากงานเขียนและการวาด
ได้รับการพัฒนาขั้นสูงสุดผ่านการนวด, คลึง,
ปั้น, บีบ และกดดินน้ำมันให้กลายเป็นรูปทรง 3
มิติ น้ำหนักมือที่สม่ำเสมอและความสามารถในการใช้นิ้วมือเก็บรายละเอียดเล็ก ๆ
ของชิ้นงานปั้น คือผลลัพธ์ที่สะท้อนว่าเด็กมีพัฒนาการด้านร่างกายที่เหมาะสมตามวัยจนคว้าประกวดรางวัลมาได้
o
ด้านอารมณ์ - จิตใจ
เด็กมีความมั่นใจในตนเอง
ความกล้าคิดกล้าแสดงออก ความสุข และสมาธิในการทำงานศิลปะ กิจกรรมนี้เป็นแบบปลายเปิด
ไม่มีคำตอบที่ถูกหรือผิดจึงช่วยลดความวิตกกังวล
บรรยากาศการเรียนรู้ที่ปลอดภัยและอิสระนี้ช่วยสร้างความเชื่อมั่นในตนเองและความภูมิใจเมื่อเด็กเห็นเส้นธรรมดากลายเป็นผลงานจากความคิดของตนเอง
o
ด้านสังคม
เด็กสามารถทำงานร่วมกับผู้อื่น
การแบ่งปัน การรับฟังความคิดเห็น และการปฏิบัติตามข้อตกลง โดยในระหว่างปฏิบัติกิจกรรม
เด็กได้นั่งร่วมโต๊ะทำงานเป็นกลุ่ม เกิดการปฏิสัมพันธ์ทางสังคมอย่างเป็นธรรมชาติได้ฝึกการแบ่งปันสื่ออุปกรณ์ศิลปะ (เช่น การแบ่งกันใช้สี)
และเด็กได้ฝึกการรับฟังมุมมองที่แตกต่างเมื่อเห็นเพื่อนต่อเติมเส้นแบบเดียวกันออกมาเป็นภาพที่แตกต่างจากของตนเอง
o
ด้านสติปัญญา
เด็กมีความคิดสร้างสรรค์
การคิดแก้ปัญหา การคิดเชื่อมโยงจินตนาการ และทักษะการใช้ภาษา ได้รับการพัฒนาสมองซีกขวาโดยตรงผ่านกระบวนการคิด
4 มิติ (ริเริ่ม,
ยืดหยุ่น, คล่องแคล่ว, ละเอียดลออ)
เด็กต้องใช้การคิดเชิงเหตุผลและจินตนาการเพื่อเชื่อมโยงประสบการณ์เดิมเข้ากับลายเส้นใหม่รวมถึงการใช้ภาษาในการพูดเล่าเรื่องราวเชื่อมโยงชิ้นงานให้ครูและเพื่อนฟัง
แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!