
หลังจากที่เคยลง ไอเดีย การสร้างบ้านแปงเมือง สถาปนารัตนโกสินทร์ Ver.วาดมือ https://inskru.com/idea/-O-BGX3CaweRQf395IVo/ ซึ่งได้แรงบันดาลใจและดัดแปลงจาก สร้างบ้านแปงเมือง : ภูมิศาสตร์กับการตั้งถิ่นฐานของบ้านเมือง By ครูอาร์ทที่สอนสังคม
ตอนนั้น ครูอาร์ท แนะนำมาว่า "เพิ่มอีกนิดนึงเอามาต่อยอดเป็นบอร์ดเกมน่าจะสนุกน่าดูครับ
สร้างเงื่อนไขสถานการณ์ เหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์เพิ่มเติม
"
ก็เลยใช้เวลาอยู่ 2 ปี... แต่จริง ๆ ทำอยู่ 2 วันก่อนเอามาใช้จริง เทอม 1/2569 นี้ 5555555+ ออกมาเป็น
"(เกือบจะ)บอร์ดเกม สถาปนา : มหาราชธานี"
เพราะยังไม่ได้ปริ้นท์ออกมาเป็นการ์ด แต่เปิดให้ผู้เล่นดูบนจอไปพร้อมกัน เลยใช้คำว่า เกือบจะ...ไปก่อน 555+
บอร์ดเกม สไตล์ Simulation Board Game พัฒนาความเข้าใจ 'ภูมิศาสตร์กับการตั้งถิ่นฐาน' ผ่านวิธีคิดเชิงยุทธศาสตร์แบบผู้สร้างเมือง ถอดบทเรียนการสถาปนารัตนโกสินทร์ ด้วยตรรกะแห่งชัยภูมิที่เรากำหนดเอง
https://www.facebook.com/share/p/1Cw5u78Egh/
การสร้างการ์ดภาพ
ภาพ ที่เป็นภาพรูปแบบผังเมือง แม่น้ำ ถนน ใช้ Ai ในการสร้างภาพ จากนั้นจึงนำภาพที่ได้มาทำเป็นการ์ดต่อด้วยตนเองใน Canva

ระดับชั้น : ม.3
วิชา : ประวัติศาสตร์
เรื่อง : พัฒนาการทางประวัติศาสตร์สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น
ประเด็น
ปัจจัยที่ส่งผลต่อการสถาปนาราชธานีใหม่ นอกจากตัวบุคคล
รวมถึงความจำเป็นต่าง ๆ ที่ทำให้ต้องย้ายต้องเมืองแล้ว
สภาพและปัจจัยทางภูมิศาสตร์ ก็มีส่วนสำคัญ !! คาบนี้ เรียนรู้
และทำความเข้าใจการเกิดขึ้นและล่มสลายของเมือง
ผ่านการหยิบเลือกผังเมือง แบบต่าง ๆ มาวาด ให้เห็นภาพพร้อมเผชิญสถานการณ์ต่าง ๆ
ผู้เล่นแต่ละคนจะได้รับบทเป็นเจ้าเมืองที่ต้องอพยพไพร่พลมาสถาปนาราชธานีใหม่ โดยต้องวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่าง ชัยภูมิทางกายภาพ (แม่น้ำ/ผังเมือง) กับ การตั้งถิ่นฐาน เพื่อสร้างเมืองที่รับมือได้ทั้งศึกสงคราม ภัยธรรมชาติ และสร้างความมั่งคั่งจากการค้าได้ โดยเกมจะดำเนินไปตามระยะ ดังนี้
เริ่มคาบ...คาบที่ 1
ระยะที่ 1 การสถาปนาและวางผังเมือง
- ผู้เล่นจะได้รับ กระดานผู้เล่น ขนาด A4 ซึ่งเครื่องมือหลักในการดำเนินการเล่น
- ผู้เล่นต้องเลือกและวาด องค์ประกอบเมืองลงในพื้นที่ของตนเอง พร้อมบันทึกค่าพลังจากการเลือกแต่ละองค์ประกอบ ซึ่งค่าพลังประกอบด้วย ค่าพลังการป้องกัน ด้านการดำรงชีพ ด้านการคมนาคม และด้านภัย/ความเชื่อ ดังนี้
จากนั้น จึงสรุปค่าพลังรวมพื้นฐาน (4 ด้าน ป้องกัน/ดำรงชีพ/คมนาคม และด้านภัย,ความเชื่อ)


ระยะที่ 2 การบริหารประชากร
- คำนวณจำนวนคนในเมืองตามรูปแบบที่เลือกไว้ในระยะแรก โดยดูจากข้อมูลค่าพลังจากการ์ดภาพ
- คิดประชากรรวม : บวกจำนวนคนจากผังเมือง แม่น้ำ และถนน (เช่น ผังสี่เหลี่ยม 10,000 + แม่น้ำบรรจบกัน 15,000) หักต้นทุนกำลังพล : ลบจำนวนคนที่เป็น "ค่าก่อสร้าง" กำแพงเมืองและคูเมือง เพื่อหา "กำลังพลสุทธิ" ที่เหลืออยู่จริง ซึ่งจะมีผล ตอนรอบเผชิญสถานการณ์

Reflect เมื่อจบคาบที่ 1
- โห่ววว ไม่น่าเลือก......(องค์ประกอบ)..........แบบนั้นเลย
- เมือง ....เน้นสวย ไม่เน้นปลอดภัยว่ะเพื่อน
- ระหว่างกิจกรรมมีคำถามแทรกมาตลอดว่า ทำไมเลือก.......ต้องติดลบ แม่น้ำแบบนี้ ไม่ดียังไง ซึ่งในช่วงนี้ ครูก็จะได้อธิบายหลักคิด วิธีการวางผังเมือง เช่น แม่น้ำโค้งทำไมแม่น้ำเส้นตรง ได้การป้องกันน้อย เราก็อธิบายแทรกเสริมเพิ่มเติมว่า ข้าศึกจะเดินทางเข้าโจมตีได้ง่าย หรือ ทำไมถนนแบบคดเคี้ยวได้แต้ม คมนาคมน้อย ซึ่งครูก็จะสอดแทรกองค์ความรู้ ความเชื่อในช่วงนี้ได้
เริ่มคาบ...คาบที่ 2
ระยะที่ 3 ไอเทมมรดก
- ผู้เล่นตรวจสอบค่าพลังพื้นฐาน และจำนวนคนของเมืองตนเอง ก่อนเริ่มรอบ
- ผู้เล่นเลือก "ไอเทมมรดก" 4 อย่างจากทั้งหมด 5 อย่างที่กำหนดให้ ซึ่งเป็นมรดกที่ติดตัวมาจากเมืองเดิม (พยายามจะสื่อถึงการย้ายจากอยุธยา และธนบุรี มาสู่ รัตนโกสนิทร์) เพื่อช่วยแก้สถานการณ์เกม ไอเทมแต่ละชิ้นจะมีความสามารถเฉพาะทาง (เช่น ปืนใหญ่ช่วยเรื่องสงคราม, ทะเบียนไพร่พลช่วยเรื่องโรคระบาด) โดย ใช้ได้เพียง 1 ครั้งต่อเกม เท่านั้น
ระยะที่ 4 เผชิญสถานการณ์
ครูหรือผู้ดำเนินเกมจะทำการสุ่มเปิด "การ์ดเหตุการณ์" 4 ใบ เพื่อทดสอบเมืองของผู้เล่น โดยจะต้องกรอกแต้มลงในช่อง ชัยภูมิ ซึ่งเป็มแต้มที่เป็นผลจากผังเมืองที่ออกแบบไว้ และ แต้มจากจำนวนประชากรที่เหลืออยู่ ซึ่งจะมีผลกระทบแตกต่างไปตามสถานการณ์ที่เผชิญ :
สถานการณ์ ข้าศึกบุกประชิด : เช็กแต้มป้องกันจากกำแพงและจำนวนประชาการที่เหลือ
สถานการณ์ ฤดูน้ำหลาก : เช็กชัยภูมิแม่น้ำและการระบายน้ำ และจำนวนประชากร
สถานการณ์ สำเภา เข้าท่าเรือ : เช็กแต้มความมั่งคั่งจากถนน แม่น้ำ และจำนวนประชากร
สถานการณ์ โรคห่า ระบาด : เช็กความแออัดของประชากรและตำแหน่งประตูผี
การคิดคะแนน
ในแต่ละสถานการณ์ ผู้เล่นจะต้องคำนวณคะแนนสุทธิจาก 3 ส่วน :
คะแนนชัยภูมิ : โบนัส/บทลงโทษจากสิ่งที่วาดไว้ (เช่น กำแพงอิฐ +5 ในรอบสงคราม)
คะแนนจำนวนคน : ผลกระทบจากกำลังพลสุทธิ (เช่น คนเยอะเกินไป ในรอบโรคระบาด)
โบนัสไอเทม : คะแนนพิเศษหากกดใช้ไอเทมมรดกเพื่อแก้ทางสถานการณ์นั้น
ซึ่งตรงนี้ ผู้เรียนจะได้บูรณาการการคิดคำนวณเลขขั้นพื้นฐานไปในตัว ซึ่งก็พบว่า มีปัญหานักเรียน + - เลข ไม่ถูก ทำให้ต้องเสียเวลาไปในบางช่วง แต่ห้องที่คิดได้คล่องก็จะดำเนินได้ไวขึ้น
ผู้ชนะ : คือเจ้าเมืองที่มี คะแนนความมั่นคงสุทธิ (คะแนนพื้นฐาน +คะแนนจากสถานการณ์ทั้งหมด) สูงที่สุด ซึ่งแสดงถึงการวางแผนที่สมดุลที่สุดระหว่างภูมิศาสตร์และการบริหารในแต่ละสถานการณ์


Reflect เมื่อจบคาบที่ 2
- ผู้เรียนยังพูดถึงการออกแบบเมืองที่ตนเองเลือกไว้ บางคนสะท้อนว่าตนเองคิดถูกแล้วที่เลือกแบบนี้ บางคนเสียดายที่ไม่ได้เลือก ในช่วงนี้ครูก็จะอธิบายแทรกเสริมในทำนองว่า นี่ไง ในบทบาทผู้นำเราต้องตัดสินใจให้เหมาะสม เพื่อประโยชน์ของประชากร และคนหมู่มาก เป็นต้น
- ผู้เรียนมองเห็นความสัมพันธ์อย่างเป็นระบบมากขึ้น จากการเลือกผังเมือง แม่น้ำ ถนน ว่ามีผลกระทบอย่างไรเมื่อเผชิญสถานการณ์ บางคนสามารถคาดการณ์ได้ว่า ถ้าเลือกแบบนี้ไป จะส่งผลอะไรตามมา
- ผู้เรียน ใช้ความรู้เพื่อตัดสินใจ ไม่ใช่เพียงแค่ถามว่า "รู้อะไร" แต่ถามว่า "จะทำอะไรกับความรู้หรือสิ่งที่เลือกนั้น"
- ผู้เรียน ได้เรียนผ่านการเล่น ได้ฝึกคิดเชิงพื้นที่ (Spatial Thinking) ได้เข้าใจการตั้งถิ่นฐานและพัฒนาเมือง ได้พัฒนาทักษะการตัดสินใจและการแก้ปัญหา
แนวทางต่อยอด
- ปรับปรุงการคิดคะแนน ค่าพลังต่าง ๆ ให้สมจริงและสอดคล้องกันมากขึ้น เนื่องจากในชุดนี้ยังมีบางจุดที่วางกลไก ไม่ครอบคลุม ผู้สนใจสามารถนำไปต่อยอดเพิ่มได้ จะยินดีเป็นอย่างยิ่ง
- ปรับสถานการณ์ให้สมจริงตามบริบท หรือเรื่องราวทางประวัติศาสตร์จริง เพื่อให้ผู้เรียนได้เรียนรู้และได้เกร็ดความรู้ทางประวัติศาสตร์มากขึ้น
ปล. มาการทำสื่อการสอนสไตล์บอร์ดเกม ครั้งแรกของตัวเอง จากที่ งงมาก ว่าคืออะไร ตัวแรกก็เลยยังไ่ม่สมบูรณ์เท่าที่ควร ทุกท่านสามารถนำไปปรับ และต่อยอดพัฒนาต่อได้เลยนะครับ












แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!