
กิจกรรม "ภาพ(ไม่)สะท้อน" เริ่มต้นขึ้นจากคำถามง่ายๆ คือ เวลาเราถ่ายภาพเราก็อยากให้มันออกมาสวย ไม่ว่าจะเเสงสี หรือองค์ประกอบ แต่ถ้าภาพนั้นมันไม่ได้สวยงาม มันจะยังถือว่าเป็นภาพที่ดีอยู่ไหม แล้วเราควรจะเก็บมันไว้หรือเปล่า?
ในคาบเศรษฐศาสตร์ของนักเรียนชั้น ม.5 เราหยิบประเด็นนี้ขึ้นมาพูดถึง หลังจากชั่วโมงที่แล้วที่เราสอนเรื่อง Place for Plants เศรษฐกิจพอเพียงกับความไม่เป็นธรรมไป หนึ่งในหัวข้อที่น่าสนใจของบทนี้ คือ การพูดถึงเเผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมเเห่งชาติ จำนวน 13 ฉบับ
เเค่คิดว่าต้องสอนให้นักเรียนนั่งท่องจำ พ.ศ. ของแต่ละฉบับก็ฟังดูน่าเบื่อเเล้ว ฉะนั้นเราจึงเริ่มคิดว่าจะสอนยังไงดีให้นักเรียนเห็นภาพ หากคุณเคยอ่านแผนพัฒนาฯ จำพวกนี้จะสังเกตเห็นเเพทเทิร์นของมัน เช่น แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 3-4 สามารถสะท้อนได้ว่า การเร่งพัฒนาสาธารณูปโภคพื้นฐานของเเผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 1-2 ทำให้เกิดช่องว่างระหว่างสังคมเมือง และสังคมชนบทขึ้น
งั้นสภาพเเวดล้อมที่เราอยู่ในปัจจุบันก็สะท้อนว่าเเผนพัฒนาฯ ตั้งเเต่ฉบับที่ 1-13 ว่ามันเป็นยังไงนะสิ เราเลยออกแบบกิจกรรมที่จะพานักเรียนไปสำรวจความเป็นอยู่ของเราโดยเฉพาะในโรงเรียน
ถ้าเราอยากรู้ว่านักเรียนคิดยังไงเราต้องมองเห็นอย่างที่เขาเห็นก่อน เราจึงเลือกการถ่ายรูปเป็นสื่อกลางให้เราสามารถสื่อสารกับนักเรียนได้ รูปที่จะให้ถ่ายไม่ใช่รูปที่สื่อถึงความสวยงามของโรงเรียนเเต่เป็นรูปที่สะท้อนถึงความไม่ยุติธรรม ความเหลื่อมล้ำที่เกิดขึ้นในโรงเรียน
วิธีการทำกิจกรรม
(นักเรียนสำรวจและกำลังถ่ายภาพ)
1. ให้นักเรียนถ่ายรูปที่สะท้อนถึงความไม่เป็นธรรม หรือความเหลื่อมล้ำที่เกิดขึ้นในโรงเรียน
2. จากนั้นให้นักเรียนตั้งชื่อรูปภาพ และเขียนอธิบายว่าภาพนั้นสื่อถึงอะไร ความไม่ยุติธรรม หรือความเหลื่อมล้ำ
พูดไปอาจจะไม่เห็นภาพ เราไปดูตัวอย่างงานของนักเรียนกันดีกว่า
1. ชื่อภาพ "ตอไม้"

ภาพนี้ นักเรียนบอกว่ามันคือภาพของต้นไม้ 2 ต้น ต้นเเรกถูกตัดเหลือเเต่ตอ ต้นที่ 2 ไม่ถูกตัดเเละยังเจริญเติบโตไปได้อีก...จนถึงจุดนี้เราเริ่มลุ้นเเล้วว่านักเรียนจะอธิบายอะไรต่อไหม แต่ปาฎิหารย์ไม่มีจริง นักเรียนสตั๊น555 เราเลยลองพูดเกริ่นๆ ดูว่า ถ้าเปรียบต้นไม้ 2 ต้นนี้เป็นคนละ
นักเรียนเริ่มคิดตาม เขาพูดต่อว่าต้นไม้ที่ถูกตัดเหมือนกับคนที่ถูกตัดโอกาส ส่วนต้นไม้ต้นที่ 2 ยังเจริญเติบโตไปได้อีก เราเลยถามต่อว่าแล้วคนๆ หนึ่งจะถูกตัดโอกาส จนหมดอนาคตได้เนี้ยสาเหตุมันเกิดจากอะไร
นักเรียนตอบ "ไปทำอะไรผิด แล้วโดนจับค่ะ" เป็นคำตอบที่ดีมาก แต่สังเกตว่าเขาคิดว่าถ้าคนเราจะหมดอนาคตได้มันก็มาจากผลของการกระทำของตนเอง เราชวนคิดต่อถึงเรื่องการโกงข้อสอบท้องถิ่น จากคนสอบได้ 0 เเก้ให้เป็น 100 จากคนสอบได้ 100 แก้ให้เหลือ 0 แล้วแบบนี้เรียกตัดโอกาสไหม เราถาม ซึ่งนักเรียนก็ตอบว่าใช่
2. ชื่อภาพ "ความเหลื่อมล้ำทางการเงิน"
รูปที่ 2 มาพร้อมกับความครีเอท เพราะนักเรียนไม่รู้จะถ่ายรูปอะไร เขาเลยสร้างมันขึ้นมาซึ่งนับว่าเป็นวิธีการเเก้ปัญหาที่ยอดเยี่ยมและสร้างสรรค์มาก นักเรียนอธิบายภาพนี้ว่ามันคือความเหลื่อมล้ำระหว่างคนรวยและคนจน เขาใช้จำนวนเงินเป็นเครื่องสื่อความหมาย ลึกซึ้งจัดด
3. ชื่อภาพ "ต้นไม้ในตรอกปูน: ชีวิตที่ต้องดิ้นรนในโครงสร้างที่ผุพัง"

ขอปิดจบการอวดนักเรียนด้วยภาพถ่ายจากใบงานจริง ภาพนี้นักเรียนตั้งชื่อได้เก๋มาก โดยสื่อถึงความพยายามที่มากกว่าปกติเพื่อสิทธิขั้นพื้นฐานในการอยู่รอด เหมือนกับต้นไม้ที่พยายามจะชอนไชเติบโตผ่านกำเเพงผนังปูนที่เป็นอุปสรรคในการเจริญเติบโตนั้นเอง
วนกลับมายังคำถามแรกที่เรายังไม่ได้ตอบกัน ว่าถ้าภาพถ่ายไม่ได้สวยงาม มันจะยังเป็นภาพถ่ายที่ดีอยู่ไหม? คำตอบคือ
"เป็นค่ะ ก็หนูชอบ"
"เป็นค่ะ เพราะหนูถ่ายเอง"
"เป็นครับ ถึงมันไม่สวยเเต่มันมีความทรงจำอยู่"
พวกนี้เป็นคำตอบ เมื่อเราถามสิ่งนั้นกับนักเรียนไป แล้วรูปภาพล่าสุดในมือถือของผู้อ่านคืออะไร มันสามารถสะท้อนอะไรในชีวิตของคุณได้ไหม แล้วคุณอยากจะเก็บมันไว้หรือลบมันทิ้งดีละ?
จาก ครูข้าวโป่ง
สปอยส์
ภาพจากกิจกรรม ภาพ(ไม่)สะท้อน นี้จะถูกนำไปใช้ต่อในกิจกรรมที่มีชื่อว่า Behind the lens เล่าเรื่องหลังภาพ ซึ่งจะทำให้เรารู้ว่านักเรียนเห็นอะไรบ้างในโรงเรียน มันสะท้อนถึงความเป็นอยู่ เศรษฐกิจ ชีวิตแบบไหน (ยังมีอีกหลายภาพที่อยากอวด หนึ่งในนั้นมีภาพที่เราชอบที่สุดด้วย)

(นักเรียนกำลังเลือกรูปภาพจากเพื่อนๆ ในกลุ่มที่ชอบที่สุด <<กิจกรรม Behind the lens>>)
แบ่งปัน
Canva การสอน+กิจกรรม : https://canva.link/40vz48k43pal992
แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!