
ปีการศึกษาใหม่ ก็ต้องลองอะไรใหม่ ๆ
จากจุดประสงค์แรกที่อยากให้นักเรียนได้อ่านเอกสารจริง ๆ ประเมินกันจริง ๆ ตามแนวทางของ Document-based Learning (DBL)
จุดประสงค์ของชั่วโมงเรียนรู้นี้คือ
- นักเรียนสามารถประเมินภายนอกและประเมินภายในเอกสารหลักฐานทางประวัติศาสตร์ได้
- นักเรียนสามารถตัดสินคุณค่าของเอกสารหลักฐานทางประวัติศาสตร์ชั้นต้นโดยใช้กระบวนการวิพากษ์หลักฐานได้
และจุดประสงค์แอบแฝงที่บูรณาการกับภาษาไทยด้วยก็คือ
- นักเรียนสามารถอ่านเอกสารและระบุได้ว่าส่วนใดเป็นข้อเท็จจริงส่วนใดเป็นความคิดเห็น
ผมได้เคยแชร์ไอเดียเกี่ยวกับการใช้เอกสารหลักฐานมาฝึกทักษะ รวมทั้งให้นักเรียนได้อ่าน
ตามไอเดียนี้ครับ มาชวนนักเรียนตั้งคำถามกับหลักฐานทางประวัติศาสตร์กัน
แต่เอกสารหลักฐานที่คัดเลือกมาให้นักเรียนได้อ่านในรอบนี้ค่อนข้างเฉพาะเจาะจงมากกว่าคราวก่อน ๆ ที่จะกระจายรูปแบบ ประเภทของหลักฐาน
เพราะรอบที่แล้วเน้นประเมินแค่ภายนอก
เอกสารที่นำมาให้นักเรียนได้ศึกษาก็คือ
1) บันทึกการเดินทางของมาร์โคโปโล
2) จดหมายเหตุการเดินทางสู่ดินแดนตะวันตกของมหาราชวงศ์ถัง (บันทึกการเดินทางของพระถังซัมจั๋ง)
3) ชิงสือลู่ (บันทึกเรื่องจริงแห่งราชวงศ์ชิง)
4) เอกสารเรื่องเล่าจากฮิบาคุฉะ
5) กระท่อมน้อยของลุงทอม
6) พระคัมภีร์ภาคพันธสัญญาเดิม
7) แผ่นดินและประชากรของข้าพเจ้า อัตชีวประวัติของทะไลลามะแห่งธิเบต
8) เอกสารบันทึกการเดินทางของชาวอาหรับ
9) พระไตรปิฎก
[เอกสารบางชิ้น ผมมีเอกสารที่เป็นหนังสือให้นักเรียนได้ใช้ในการศึกษาประกอบเพิ่มเติมด้วย]
แผ่นดินและประชากรของข้าพเจ้า อัตชีวประวัติของทะไลลามะแห่งธิเบต
ชิงสือลู่ 
เอกสารการเดินทางของชาวอาหรับ ในหนังสือล่องนาวาเจ็ดสมุทร
จดหมายเหตุการเดินทางสู่ดินแดนตะวันออกของมหาราชวงศ์ถัง (บันทึกพระถังซัมจั๋ง) จัดพิมพ์โดยมติชน
ในชั่วโมงแรก จะให้นักเรียนได้ประเมินภายนอกก่อน
โดยพิจารณาว่า
● เอกสารนั้นคืออะไร มีรูปแบบเป็นอย่างไร
● ผู้แต่งหรือผู้ให้จัดทำคือใคร สำคัญอย่างไร
● ทำขึ้นมาเมื่อไหร่
● ทำขึ้นมาที่ไหน
● เพราะเหตุใดจึงเกิดเอกสารชิ้นนี้
● เอกสารนี้พูดถึงอะไร แบบพอคร่าว ๆ
● เราจะเรียนรู้ประวัติศาสตร์อะไรบ้างจากเอกสารชิ้นนี้
ส่วนในชั่วโมงถัดมา เป็นการประเมินภายใน นักเรียนจะได้ช่วยกันอ่านบทความที่ครูผู้สอนตัดช่วงมาให้ได้อ่าน
โดยช่วยกันอ่านพิจารณาว่าข้อความใดเป็นข้อเท็จจริงที่ผู้เขียนระบุไว้ และข้อความใดเป็นความคิดเห็นของผู้เขียน
หรือแสดงออกให้เห็นถึงเป็นความคิดเห็น
[ตรงส่วนนี้ ตอนลงไปดูการทำงานและให้คำแนะนำกับนักเรียนเหมือนสอนภาษาไทยมากกว่าสังคมเลย]




หลังจากนั้น ให้นักเรียนช่วยกันสรุปเกี่ยวกับเอกสารชิ้นนี้ว่าในความเห็นของกลุ่มนักเรียน
เอกสารชิ้นนี้เป็นอย่างไร น่าเชื่อถือหรือไม่ อย่างไร โดยจะให้นักเรียนได้ประเมินด้วยการให้ดาว เต็ม 5 ดาว
พร้อมกับบอกด้วยว่าใช้เหตุผลอะไรในการตัดสินใจให้ดาวตามนั้น
ตัวอย่างของแบบบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้

จากการทำกิจกรรมครั้งนี้ ทำให้เห็นพฤติกรรมการเรียนรู้อะไรหลาย ๆ อย่างของนักเรียนที่แตกต่างกันมาก ระหว่างห้อง และระหว่างกลุ่ม
บางกลุ่มมีการวางแผนในการอ่านโดยทุกคนจะได้อ่าน แล้วเลือกข้อความข้อเท็จจริงกับความคิดเห็นซึ่งอาจจะไม่เหมือนกัน
จากนั้นค่อยมาอภิปรายกันอีกรอบ เพื่อตัดสิน บางกลุ่มบางห้อง ใช้การแบ่งกันอ่านคนละย่อหน้า แล้วเอามารวมกันตัดสิน
โดยสรุปแล้ว กิจกรรมนี้ต้องการให้นักเรียนเกิดทักษะทั้งในทางประวัติศาสตร์และภาษา
ซึ่งได้แรงบันดาลใจมาจากบทความวิจัยของต่างประเทศ ที่ผู้วิจัยนำแนวทางการจัดการเรียนรู้แบบ Document based learning มาใช้ในการพัฒนาทักษะการอ่านของนักเรียน เป็นการบูรณาการระหว่างวิธีการทางประวัติศาสตร์กับภาษาเข้าไว้ด้วยกัน ซึ่งเป็นองค์ประกอบหนึ่งที่สำคัญของ historical literacy แนวทางการจัดกิจกรรมนี้
เป็นครั้งแรกที่ได้ทดลองวิธีการ และสังเกตผล เพื่อให้แนวทางปรับแก้ไขต่อไปในภายหน้า ให้วิธีการกระชับ การใช้คำถามที่คมมากขึ้น
เอกสารที่ต้องคัดเลือกให้หลากหลายเพิ่มมากขึ้น และวิธีการที่น่าสนใจมากขึ้นกว่าเดิม
ท่านใดอ่านมาถึงตรงนี้ อยากแลกเปลี่ยนให้คำแนะนำ คุยกันในคอมเมนท์ได้เลยนะครับ บอกเลยว่า เป็นการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ที่ทำงานทางความคิดแบบหัวหมุนมาก เพราะตัวครูเอง ต้องอ่านเองก่อน เข้าใจก่อน
กระบวนการที่ยากที่สุดคือ การเลือกเอกสารว่าจะเอาชิ้นไหนมาให้นักเรียนได้อ่าน และความยากต่อมาคือ ในเอกสารนั้น จะเอาช่วงไหนมาให้นักเรียนได้อ่านได้ศึกษา โดยต้องไม่ยากไม่ง่ายเกินไป และเห็นภาพของข้อเท็จจริงกับความคิดเห็นที่ไม่อยู่ในสถานะคลุมเครือมากเกินไป เหนื่อยนะ แต่มันสนุกดี และหัวใจพองโตมากที่ห้องนักเรียนห้องหนึ่งจากที่อยู่ไม่นิ่งและไม่ตั้งใจเรียนเลย กลับมีสมาธิอยู่กับกิจกรรมนี้ได้ และมุ่งมั่นที่จะทำงานให้สำเร็จได้
แปะลิงค์บทความวิจัยครับ
Fostering historical thinking: The use of document based instruction for students with learning differences
---- > เอกสารงานวิจัย
ข้อสังเกตและเสนอแนะเพิ่มเติมเกี่ยวกับกิจกรรมการเรียนรู้นี้
- การอ่านเอกสารหลักฐานประวัติศาสตร์ชั้นต้นอาจไม่ได้ทำให้นักเรียนสามารถประเมินความน่าเชื่อถือได้แบบ 100% เพราะจริง ๆ ต้องมีการเปรียบเทียบเหตุการณ์เดียวกันในเอกสารหลาย ๆ ชิ้น เพราะฉะนั้น หากอยากให้นักเรียนได้ฝึกทักษะการอ่านแบบนักประวัติศาสตร์ ต้องมีเป็นเหตุการณ์เรื่องเดียวกันจากเอกสารหลาย ๆ ประเภท หรือจากหลาย ๆ ฝั่ง
- การอ่านในครั้งนี้ เป็นการประยุกต์ใช้แนวคิด Document-based Learning โดยใช้เอกสารหลักฐานทางประวัติศาสตร์ชั้นต้น มาฝึกการอ่านอย่างมีวิจารณญาณ โดยฝึกการตีความประโยคว่า ประโยคใดเป็นข้อเท็จจริง ประโยคใดเป็นข้อคิดเห็น เพื่อให้นักเรียนมีทักษะการในรับรู้ข่าวสารและข้อมูลอย่างมีวิจารณญาณ
แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!