
"พูดถึงยุโรป นึกถึงอะไรกัน"
"นึกไม่ออกอะครู มันไกลมากเลย"
ประโยคข้างต้นเป็นคำตอบนักเรียน ม.2 คนหนึ่งตอบกับผู้เขียน แม้จะเป็นคำตอบซื่อ ๆ ตามจริง ทว่าก็เป็นคำตอบที่ทำให้ผู้เขียนต้องกลับมาทบทวนกับตัวเอง ก่อนจะพบว่าเนื้อหาเรื่องภูมิศาสตร์ยุโรป มันช่างแลดูไกลตัวจากนักเรียนเหลือเกิน ไกลจนพวกเขาก็ไม่รู้ว่าพวกเขาจะเรียนเรื่องราวที่อยู่แทบจะอีกซีกโลกหนึ่งไปทำไม
"แล้วทำไมเราไม่ลองให้นักเรียนสวมบทบาทเป็นคนอีกทวีปนึงไปเลยล่ะ??"
สิ่งนี้แวบขึ้นมาในหัวของผู้เขียน เพราะในเมื่อเป็นคนไทยแล้วเรารู้สึกว่าเรื่องของยุโรปมันไกลตัว ก็ให้นักเรียนลองสมบทบาทเป็นตัวละครในยุโรปเลย เผื่อว่าพวกเขาจะอินและเข้าใจว่าทำไมพวกเขาถึงต้องรู้เรื่องนี้ และเรื่องราวเหล่านี้เชื่อมโยงกับตัวเขาจริง ๆ ในประเทศได้อย่างไร
บ้าง
ด้วยเหตุผลดังที่กล่าวไป การจัดการเรียนการสอนหน่วยภูมิศาสตร์ยุโรปในเทอมนี้ ผู้เขียนจึงพยายามทำให้ผู้เรียนเกิดความรู้สึกร่วม โดยมีทั้งเปิดโอกาสให้เลือกภาพต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับยุโรปมา โดยมีเงื่อนไขสำคัญคือเป็นรูปภาพสถานที่ที่นักเรียนคิดว่าสวยและอยากไปอยู่ หรือทำการใช้การ์ตูน แอนิเมชันต่าง ๆ ของดิสนีย์ที่มีภูมิหลังเกี่ยวข้องกับยุโรป เช่น Frozen Luca ฯลฯ รวมไปถึงคลิปท่องเที่ยวต่าง ๆ มาช่วยบิ้วให้นักเรียนเกิดอารมณ์และความรู้สึกร่วม โดยหนึ่งในคำถามที่ผู้เขียนมักจะถามตลอดการเรียนในทุก ๆ คาบคือ "นักเรียนเห็นอะไร" และ "ทำไมเขาถึงมีสิ่งนั้น" เพื่อทำให้นักเรียนได้ขบคิดถึงลักษณะต่าง ๆ ในยุโรปว่าสิ่งเหล่านั้นหาได้เกิดขึ้นเอง หากแต่มันมีความเป็นเหตุเป็นผล สัมพันธ์กันทั้ง "คน" และ "พื้นที่"
.
หลังจากเรียนรู้มาจนเสร็จสรรพ ก็ถึงเวลาขมวดความรู้สู่งานชิ้นสำคัญของหน่วยการเรียนรู้นี้ ผู้เขียนเลือกใช้ใบงาน "ถ้าฉันเป็นเขา" โดยเป็นใบงานที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้สร้าง "ตัวละครเฉพาะของนักเรียน" (Original Character : OC) ขึ้นมา โดยสามารถวาดและออกแบบได้เต็มที่ ทว่านักเรียนจะต้องไม่ลืมที่จะกำหนดรายละเอียดสำคัญดังนี้
1. ชื่อ
2. สีผม/ดวงตา
3. รูปร่าง
4. ชาติพันธุ์
5. อาชีพ
6. ประเทศที่อาศัยอยู่
7. จุดเด่นของตัวละคร
ซึ่งการกำหนดข้อมูลดังกล่าว ก็จะเป็นการมัดมือชก กำหนดหน้าตาประชากรไว้โดยคร่าว ๆ เพราะถ้ากำหนดตัวละครให้เป็นตัวละครในกลุ่มนอร์ดิก (กลุ่มคนที่อาศัยอยู่บริเวณยุโรปเหนือ) ก็เป็นไปไม่ได้ที่ตัวละครจะมีตาสีดำแบบคนเอเชีย สิ่งนี้ส่งผลให้เมื่อนักเรียนเลือกชาติพันธุ์ให้กับตัวละครแล้ว นักเรียนจำเป็นที่จะต้องสืบค้นข้อมูล กลับไปทบทวนความรู้ที่ครูเคยสอนว่าประชากรยุโรปแต่ละกลุ่มมีหน้าตาแบบไหนบ้าง พวกเขาอยู่แถวไหน ประกอบอาชีพอะไร และที่สำคัญที่สุด พวกเขาจะผสานเอกลักษณ์ ความชอบและความสวยงามที่พวกเขาต้องการเข้าไปได้อย่างไร?
สิ่งนี้ทำให้ในขณะที่ทำกิจกรรมดังกล่าว นักเรียนหลาย ๆ คนจะคอยยกมือเรียกผู้เขียน เรียกคุณครูไปสอบถามอยู่เสมอ คำถามมากมายที่เต็มไปด้วยกลิ่นอายของจินตนาการพรูพรั่งออกมาจากปากของผู้เรียน
"ครูค่ะ ในยุโรปเหนือมีป่ามั้ยค่ะ หนูจะเป็นนักพยากรณ์ จะไปเก็บสมุนไพรในป่าแถวยุโรปเหนือได้มั้ย"
"ถ้าแถวทะเลเมดิเตอร์เรเนียนมีการค้าขายเยอะ งั้นผมเป็นบอดี้การ์ดได้มั้ยครับครู"
"หนูจะเป็นเจ้าหญิงแบบเอลซ่า หนูต้องอยู่แถวไหนนะครู"

.
เมื่อนักเรียนสร้างสรรค์ตัวละครและสร้างความผูกพันธ์กับตัวละครเป็นที่เรียบร้อยแล้ว ผู้เขียนก็บอกให้นักเรียนหลับตา และค่อย ๆ คิดว่าตนเองเป็นตัวละครตัวดังกล่าวจริง ๆ แล้วนะ ทำอาชีพตามที่เราเขียนมาเป๊ะ ๆ เลย.......
"ลองคิดสิว่าวันนี้ฉันจะทำอะไรบ้าง"
ก่อนที่จะเปิดโอกาสให้นักเรียนได้เขียน Free Writing คือการเขียนอย่างปลดปล่อยจินตนาการออกมา ไม่มีผิดไม่มีถูก คิดอะไรออกก็ขอให้เขียนมาเลย เขียนมาอย่าหยุด เขียนมาเรื่อย ๆ เลย ซึ่งในทีแรกผู้เขียนก็ตั้งเวลาไว้เพียง 5 นาที ทว่าในท้ายที่สุดก็ต้องขยายเวลาออกไป เพราะเหล่านักเรียนเขียนเพลินจนเกินเวลาไป ถึงขนาดไม่ยอมวางปากกา ขอเวลาเพิ่มอีกนิดนึงนะครูกันเป็นแถว ๆ
.
หลังจากคาบนี้ ผู้เขียนก็มีโอกาสเอากระดาษใบดังกล่าวกลับมาชวนผู้เรียนเล่นอีกครั้งหนึ่ง โดยครั้งชวนคิดในธีมภัยพิบัติ ว่าหากเกิดภัยพิบัติขึ้นมา ตัวละครของนักเรียนจะทำอย่างไร ซึ่งก็นับว่าได้รับผลตอบรับที่ค่อนข้างดี นักเรียนรู้สึกอินกับตัวละคร พยายามหาหนทางให้ตัวละครของตัวเองรอด หรือบางตัวละครก็ไม่ยอมละทิ้งหน้าที่ นักเรียนที่ตัวละครสวมบทบาทเป็นราชินีใช้พลังช่วยเหลือประชาชนจนเกือบเอาชีวิตไม่รอด นักพยากรณ์รีบไปแจ้งชาวบ้านถึงภัยพิบัติที่กำลังจะเกิด ฯลฯ สิ่งนี้ล้วนแล้วแต่สะท้อนว่าการที่พวกเขาสร้างตัวละครขึ้นมาตัวละครหนึ่งและผูกพันกับมันจริง ๆ ช่วยให้ผู้เขาสร้างเรื่องเล่าได้เป็นอย่างดียิ่ง ทั้งเรื่องเล่าเหล่านั้นยังทำหน้าที่สอนภูมิศาสตร์ทั้งในทางตรง (คือพวกเขาสอบถามครูตรง ๆ เลย) และในทางอ้อม (คือนักเรียนสืบค้นข้อมูล ถามเพื่อนหรือหาความรู้เพิ่มเติมมาเสริมให้ตัวละครของเขาสมบูรณ์และสร้างเรื่องเล่าได้สนุกมากยิ่งขึ้น) ได้เป็นอย่างดียิ่ง ถึงขั้นอาจจะดีกว่าที่ครูมือใหม่คนนี้บรรยายให้พวกเขาฟังเสียด้วยซ้ำ
นักเรียนส่วนใหญ่ชื่นชอบและอินไปกับตัวละครที่ตนสร้างขึ้น ความ "อิน" ในส่วนนี้ทำให้พวกเขาเกิดการเรียนรู้และซึมซับข้อมูลบางอย่างเข้าไปเป็นอย่างดี นักเรียนที่สร้างตัวละครในกลุ่มนอร์ดิกล้วนแล้วแต่จดจำลักษณะเด่นของกลุ่มนี้อย่างการมีตาสีฟ้า ผมสีทองได้เป็นอย่างดี
ทั้งเมื่อพวกเขาอินแล้ว การเปิดโอกาสให้พวกเขาได้สร้างเรื่องเล่า สร้างเรื่องราวของตัวละครก็ช่วยให้ผู้เรียนได้ศึกษาเรียนรู้โลกทัศน์ของคนยุโรป ตลอดจนทำความเข้าใจวิถีชีวิต วัฒนธรรมและความเป็นอยู่ของผู้คนในยุโรป เพื่อที่ว่าพวกเขาจะได้นำเรื่องราวดังกล่าวมาสร้างสรรค์และถ่ายทอดเป็นเรื่องราวของตัวละครของเขาได้อย่างลื่นไหลและสามารถใส่ความชอบ เอกลักษณ์และนิสัยส่วนตัวของพวกเขาเข้าไปได้โดยไม่ทำให้เนื้อเรื่องผิดแผกแตกต่างออกไป
ผลที่สะท้อนออกมาในวันนั้นจึงเป็นรอยยิ้มและความสนุกสนานของผู้เรียนที่ได้เป็นเจ้าของเรื่องราวที่สร้างขึ้น เรื่องราวที่นอกจากพวกเขาจะเป็นผู้เลือกให้เกิดขึ้นแล้ว พวกเขายังเป็นผู้ที่กำหนดความเป็นไป ความซับซ้อนและวิธีการดำเนินเรื่องเองด้วย สิ่งนี้ล้วนแล้วแต่ช่วยให้ผู้เรียนสนุกไปกับการเขียนเชิงสร้างสรรค์และสนุกไปกับการเรียนรู้ประเด็นทางภูมิศาสตร์ (ทั้งโดยรู้ตัวและไม่รู้ตัว)




ทว่าทั้งนี้ทั้งนั้น ผู้อ่านต้องเข้าใจว่าในผู้เขียนสอนอยู่ในบริบทของห้องเรียนที่มีนักเรียนเพียง 17 คน ทำให้ผู้เขียนสามารถที่จะเดินเข้าไปดูงานและคอยตอบคำถามของนักเรียนได้อย่างทั่วถึง และแม้นักเรียนของผู้เขียนจะเป็นนักเรียนจากชุมชนชาวบ้านรอบข้างโรงเรียน ทว่าก็เป็นนักเรียนอุดมไปด้วยรอยยิ้ม ความฝันและจินตนาการ แม้พวกเขาบางคนจะยังเขียนภาษาไทยไม่คล่อง (ในขณะที่อยู่ระดับ ม.2) แต่กพวกเขาก็พยายามที่จะถ่ายทอดเรื่องราวออกมา บางคนให้เพื่อนช่วยเขียน บางคนขอความช่วยเหลือจากครูหรือบางคนเขียนมาสั้น ๆ แล้ววาดออกมาเป็นรูปประกอบแทน ซึ่งก็คงไม่สามารถถ่ายทอดจินตนาการของพวกเขาออกมาได้หมด แต่ก็ยังนับว่าพอช่วยสะกิดต่อมความคิดสร้างสรรค์ของพวกเขาให้ปะทุออกมาและเผลอเรียนภูมิศาสตร์เข้าไปโดยไม่รู้ตัวได้บ้าง
แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!