
เรียนรู้เรื่อง อิทัปปัจจยตา ผ่านกิจกรรมการเคลื่อนไหว
**********
อิทัปปัจจยตา มีความหมายว่า "ภาวะที่มีอันนี้ ๆ เป็นปัจจัย" ซึ่งแสดงถึงกฎธรรมชาติว่าด้วยความสัมพันธ์ของเหตุและปัจจัย โดยมีหลักการสำคัญ ดังนี้
- เมื่อสิ่งนี้มี สิ่งนี้ย่อมมี
- เพราะความเกิดขึ้นแห่งสิ่งนี้ สิ่งนี้จึงเกิดขึ้น
- เมื่อสิ่งนี้ไม่มี สิ่งนี้ย่อมไม่มี
- เพราะความดับไปแห่งสิ่งนี้ สิ่งนี้จึงดับไป
จะเห็นว่า อิทัปปัจจยตา อธิบายครอบคลุมได้ทุกการกระทำ หากคิดสืบสอบย้อนกลับ จะพบว่ามีเหตุปัจจัยทำให้เกิดผลเป็นการกระทำเสมอ อาทิ เพราะหิวข้าว จึงมองหาร้านข้าว ที่หัวข้าว เพราะตื่อนสาย ที่ตื่นสายเพราะนอนดึก สืบย้อนกลับได้เรื่อยไปเท่าที่เราเห็นเหตุปัจจัย
การเคลื่อนไหว จึงเป็นอาการที่นำมาใช้เป็นอุบายในการสังเกตเห็น อิทัปปัจจยตา ได้ โดยสร้างเงื่อนไขให้ผู้เรียนตระหนักว่าเราเคลื่อนไหวไปตามเงื่อนไขที่กำหนดขึ้น จากนั้นเป็นผู้สอนที่จะสรุปความรู้รวบยอดสุดท้าย ให้ผู้เรียนเชื่อมโยง อิทัปปัจจยตา เข้ากับประสบการณ์ของตนเอง จนเกิดเป็นการเรียนรู้ อิทัปปัจจยตา ที่มีความหมาย
*********

ตัวอย่างกิจกรรมเคลื่อนไหวที่แนะนำสำหรับการสอนเรื่อง อิทัปปัจจยตา
1) สามเหลี่ยมความสัมพันธ์
- กำหนดขอบเขตพื้นที่ให้เหมาะสมกับจำนวนผู้เล่น
- กิจกรรมนี้ไม่ใช้เสียง ให้มีผู้เข้าร่วม จำนวน 15 คน ขึ้นไป จะเหมาะสม
- ให้ผู้เข้าร่วม เลือกบุคคลที่ตนเองจะสัมพันธ์ด้วย 2 คน โดยห้ามเตี๊ยมกัน ไม่มีใครรู้ว่าเราเลือกใครไว้
- จากนั้นให้เงื่อนไขว่า ผู้เข้าร่วมจะต้องหาตำแหน่งยืนของตนเอง โดยทำมุมกับ 2 คนที่ตนเองเลือก แล้วยืนในตำแหน่งที่จะเป็นสามเหลี่ยมด้านเท่ากับ 2 คนที่เราเลือกให้ได้
2) โล่ห์กับมังกร
- กำหนดขอบเขตพื้นที่ให้เหมาะสมกับจำนวนผู้เล่น
- กิจกรรมนี้ไม่ใช้เสียง ให้มีผู้เข้าร่วม จำนวน 15 คน ขึ้นไป จะเหมาะสม
- ให้ผู้เข้าร่วม เลือกบุคคลที่ตนเองจะสัมพันธ์ด้วย 2 คน ให้คนนึงเป็นโล่ห์ และคนนึงเป็นมังกร โดยห้ามเตี๊ยมกัน ไม่มีใครรู้ว่าเราเลือกใครไว้
- จากนั้นให้เงื่อนไขว่าจะต้องหาตำแหน่งยืนของตนเอง โดยตำแหน่งที่ยืน ต้องเว้นระยะจากมังกรอย่างน้อย 3 ช่วงแขน และต้องมีโล่ห์คั่นระหว่างตัวเรากับมังกรด้วย
จะเห็นว่า เงื่อนไขทั้ง 2 กิจกรรม จะทำให้ผู้เข้าร่วมเคลื่อนที่ตลอดเวลา เพราะแต่ละคนล้วนขยับตามเหตุปัจจัยคือคนอื่นที่เขาเลือก และคนที่เขาเลือกก็ขยับตามเหตุปัจจัยของตนเองต่อกันเป็นทอด ๆ ไม่สิ้นสุด

**********
ช่วงสรุปการเรียนรู้ อิทัปปัจจยตา ที่มีความหมาย
ผมเคยได้คำสรุปรวบรอดจากพระอาจารย์ท่านหนึ่ง ท่านกล่าวว่า "ผลเอนก เกิดจากเหตุอนันต์"
คำนี้ช่าง สั้น กระชับ และสรุปเรื่องของ อิทัปปัจจยตา ได้ดี
ที่เหลือคือการเชื่อมโยง "ผลเอนก เกิดจากเหตุอนันต์" เข้ากับประสบการณ์ของผู้เรียน เพื่อสร้างการเรียนรู้ที่มีความหมาย ซึ่งครูจะเลือกใช้หัวข้อใดก็ได้
ตัวอย่างของครูเปี๊ยก ผมสอนนักเรียน ม.ปลาย พวกเขาหลายคน แบกรับความทุกข์ ความรู้สึกผิดในจิตใจ และด้วยความที่ประสบการณ์ชีวิตยังไม่มาก พวกเขาจึงต้องเรียนรู้วิธีการวางจิตวางใจให้ถูกควร
"สิ่งต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น ล้วนเกิดจากเหตุปัจจัย จำนวนมากกระทำต่อกัน ดังนั้น มันจึงไม่ใช่เป็นเพราะเราเพียงปัจจัยเดียวหรอกที่ทำให้เหตุการณ์เกิดขึ้น จึงอย่าได้กล่าวโทษตนเองจนเกินไป"
ผมเลือกจับประเด็นของ อิทัปปัจจยตา เข้ากับ ความรู้สึกกล่าวโทษตนเอง เป็นการทำให้เห็นประโยชน์ของการนำ อิทัปปัจจยตา มาใช้เยียวยาตนเองชีวิตประจำวัน เป็นต้น
แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!