
ในตอนที่แล้ว เราได้รับรู้แก่นสำคัญประการหนึ่งของการรับรองความรู้สึก นั่นคือ “ควรพูดความจริง” เพราะผู้พูดมักรู้แก่ใจหรือดูออกว่าความจริงคืออะไร
(อ่านตอน 2 ได้ที่นี่ inskru.com/idea/-NvzMchChrVxyZe68Y_X)
กลับไปที่ตัวอย่างสถานการณ์อีกครั้ง “ไก่” ที่กำลังเครียดกับการสอบ มาพูดกับเราว่า “ฉันเครียดกับการสอบวันพรุ่งนี้จัง” การรับรองความรู้สึกก็คือ “เห็นด้วยว่าอารมณ์ความรู้สึกนั้นมีเหตุผล” ดังนั้นเราจึงทำการรับรองความรู้สึก “เครียด” ของไก่ว่ามีเหตุผล จุดนี้อาจเกิดคำถามขึ้น 2 คำถาม เราจะพิจารณาทีละคำถาม
1) ความรู้สึกเครียด เป็นอารมณ์เชิงลบ การรับรองความรู้สึกเชิงลบ นั่นไม่เท่ากับว่ายิ่งเป็นการตอกย้ำให้เขารู้สึกดิ่งไปกับความรู้สึกเชิงลบเข้าไปอีกหรือเปล่า
เรามักจะได้ยินข้อความเหล่านี้ตั้งแต่ยังเด็ก อาทิ “อย่าโมโหสิ” “หยุดร้องไห้ได้แล้ว” หรือ “มั่นใจหน่อยสิ” “ยิ้มเข้าไว้” คำพูดเหล่านี้อาจทำให้เรารู้สึกไม่ดีกับอารมณ์เชิงลบ อาทิ ความหงุดหงิด กังวล เศร้าโศก อิจฉา และรู้สึกดีกับอารมณ์เชิงบวก อาทิ ความสุข ตื่นเต้น เยือกเย็น ขอบคุณ โดยไม่รู้ตัว หากมองผิวเผินประเด็นนี้ก็ไม่ได้มีปัญหาอะไร แต่ปัญหาจะเกิดก็ต่อเมื่อเราเริ่มรู้สึกไม่ดีกับตนเองเวลามีความรู้สึกเชิงลบออกมา เช่น รู้สึกไม่ดีที่โมโหออกไป เพราะจะกลายเป็นคนขี้โมโห หรือรู้สึกไม่ดีที่กลัวนั่นกลัวนี่ เพราะจะกลายเป็นคนขี้ขลาดหรืออ่อนแอ ซึ่งจะทำให้เกิดความรู้สึกผิดในใจ ที่ไม่สามารถเกิดอารมณ์ตามที่สมควรจะมีได้
แต่ความเป็นจริงแล้ว ไม่มีอารมณ์ความรู้สึกใดที่ดีหรือไม่ดีในตัวมันเอง การตัดสินว่าดีหรือไม่ดี มาจากมนุษย์แต่ละคนที่มีประสบการณ์เกี่ยวกับอารมณ์ความรู้สึกต่างๆ ที่แตกต่างกัน บางคนอาจจมกับความรู้สึกบวกหรือลบยาวนาน บางคนอาจใช้ความรู้สึกลบเป็นแรงผลักดันให้ตนเอง (เช่น ฉันทนอยู่ในสภาพนี้ไม่ได้ ต้องหาวิธีแก้ไขอย่างจริงจัง) ในทางตรงกันข้าม อาจใช้ความรู้สึกด้านบวกเป็นข้ออ้างเพื่อจะได้ไม่ผลักดันตนเอง (เช่น สภาพที่ฉันเป็นอยู่ มันก็ดีอยู่แล้ว อย่าไปดิ้นรนให้เกินตัวเลย) ก็เป็นไปได้ทั้งนั้น เราจึงต้องระวังการใช้มุมมองของตนเอง “ตัดสิน” อารมณ์ความรู้สึกของผู้อื่นเพราะเป็นการลดทอนความสำคัญของอารมณ์ความรู้สึกของคนๆ นั้น การบอกว่าผู้อื่นควรหรือไม่ควรรู้สึกอย่างไรโดยที่เขายังไม่พร้อมรับคำแนะนำ อาจทำให้บรรยากาศทางสนทนาแย่ลงกว่าเดิม (ยกเว้นว่าเรารู้จักคนผู้นั้นดีมากพอจะยืนยันได้ว่า เราเลือกกระทำในสถานการณ์ที่ถูกต้อง)
2) การรับรองความรู้สึกใช้กับอารมณ์เชิงบวกได้ไหม
คำตอบคือ ได้ กล่าวคือการมีอารมณ์ร่วมกับความรู้สึกเชิงบวกก็ช่วยพัฒนาสัมพันธภาพที่ดีได้เช่นเดียวกัน ประเด็นนี้จะอธิบายผ่านการตอบสนองต่อการสนทนา 2 รูปแบบ เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนขึ้น
รูปแบบแรก คือ การตอบสนองแบบนิ่งเฉยเชิงสร้างสรรค์ (Passive-Constructive) ยกตัวอย่างให้เห็นภาพ มีนักเรียนวิ่งนำรูปวาดของตนเองมาให้ครูดูแล้วถามครูว่า “หนูพึ่งวาดเสร็จเลยนะ สวยไหม” ครูหันไปดูเพียงแปบเดียว แล้วกลับไปที่หน้าจอคอมต่อ พร้อมกับบอกว่า “สวยดีค่ะ ฝึกวาดต่อไปนะ” แม้ครูจะใช้คำเชิงบวกทั้งหมด และครูก็คงเห็นว่าความรู้สึกตื่นเต้นของนักเรียนคนนี้มีเหตุผล แต่ครูตอบสนองความตื่นเต้นของนักเรียน ด้วยท่าทีที่เรียบเฉยมากๆ สิ่งที่ขาดไปคืออะไร คำตอบอาจอยู่ที่ว่า ครูแสดงออกแค่ในระดับของ Sympathy เท่านั้น คือรับรู้ เข้าใจอารมณ์ความรู้สึกของนักเรียนได้ว่า ณ ขณะนั้นเขากำลังตื่นเต้นกับผลงานวาดภาพของตนเองอยู่ แต่ครูยังขาดความรู้สึก “ร่วม” ไปกับนักเรียน ซึ่งก็คือ ระดับ Empathy แล้วการแสดงความรู้สึกร่วมไปกับนักเรียน ทำอย่างไร ลองพิจารณาดูว่า เพียงครูวางงานตรงหน้าลงสักครู่แล้วหันมาตอบว่า “โห สวยมากเลย ดูก็รู้ว่าตั้งใจวาดสุดๆ เก่งมากๆ” ผลลัพธ์ที่เกิดกับนักเรียนจะเป็นอย่างไร
รูปแบบที่สอง คือ การตอบสนองแบบกระตือรือร้นเชิงทำลาย (Active-Destructive) ยกตัวอย่างให้เห็นภาพ มีนักเรียนวิ่งมาหาครูแล้วบอกครูว่า “ครูหนูสอบติดโรงเรียนที่ต้องการแล้วนะ” ครูหันไปตอบอย่างตั้งใจว่า “โห สุดยอด!! ยินดีด้วยนะ เตรียมตัวเรียนหนักไว้ได้เลย” แม้ครูจะใส่ใจกับการต่อบทสนทนากับนักเรียนอย่างเต็มที่ และแม้จะเลือกพูดด้วยความจริงทั้งหมด แต่ด้วยข้อความที่ขาดความระมัดระวัง แทนที่ผลลัพธ์จะดีอาจกลายเป็นแย่ก็ได้ แต่หากครูตอบนักเรียนว่า “โห สุดยอด!! ยินดีด้วยนะ มีความท้าทายใหม่ๆ รอหนูอยู่อีกมาก เป็นกำลังใจให้เสมอจ้ะ” ผลลัพธ์ที่เกิดกับนักเรียนจะเป็นอย่างไร
ลองเปรียบเทียบอีกตัวอย่าง หากมีเพื่อนเราบอกว่า “ไม่น่าป่วยเลย อยากออกไปเที่ยวสุดสัปดาห์” การตอบในระดับของ Sympathy อาจเป็นว่า “เสียใจด้วยนะที่เธอป่วย ขอให้หายไวๆ นะ” เราเพียงพูดข้อเท็จจริงที่เรารับรู้ออกไป ในขณะที่การตอบในระดับ Empathy อาจเป็นว่า “โห ถ้าฉันป่วยตอนนี้ ก็คงหงุดหงิดน่าดูที่ไม่ได้เที่ยวสุดสัปดาห์” ซึ่งก็คือการที่เราใส่ความรู้สึกของตนเอง “ร่วม” ไปกับความรู้สึกของเขา
จะเห็นว่าการรับรองความรู้สึกเชิงบวก ช่วยสร้างสายสัมพันธ์ของคู่สนทนาให้แข็งแรงขึ้น สามารถใช้ได้กับทุกคู่ความสัมพันธ์ ไม่ว่าจะเป็น ครูกับนักเรียน พ่อแม่กับลูก เจ้านายกับลูกน้อง พี่กับน้อง เพื่อนกับเพื่อน สายสัมพันธ์ที่แข็งแรง เป็นจุดเริ่มต้นของการเปิดใจรับฟัง ช่วยเปิดโอกาสให้คู่สนทนาได้ทำความรู้จักกับตัวตนของอีกฝ่ายได้มากขึ้น นอกจากนี้คู่สนทนายังได้ยังเติมเต็มคุณค่าในตัวเอง (Self-esteem) ของกันและกันได้ง่ายๆ เพียงแค่มีปฏิสัมพันธ์ที่ดีระหว่างกัน ผ่านการสนทนาในชีวิตประจำวัน การเลือกใช้คำพูดอย่างเหมาะสม รู้สึกร่วมไปกับคู่สนทนา ซึ่งไม่ต้องลงทุนอะไรมากมาย แค่มอบเวลาคุณภาพในช่วงสั้นๆ มอบความเอาใส่ใจให้แก่กันเล็กๆ น้อยๆ ขณะที่สื่อสารกันเท่านั้นเอง
**********
จะเห็นว่า การรับรองความรู้สึกสามารถทำได้ทั้งความรู้สึกเชิงบวกและความรู้สึกเชิงลบ แต่มีสิ่งสำคัญที่อยากเน้นย้ำอีกครั้งคืประเด็นที่ว่า “อารมณ์ความรู้สึกนั้นไม่ได้ดีหรือไม่ดีในตัวมันเอง” เมื่อเราระมัดระวังที่จะไม่ตัดสินอารมณ์ความรู้สึกของผู้อื่นแล้ว อย่างลืมให้ Empathy กับอารมณ์ความรู้สึกที่เกิดขึ้นของตัวเองด้วยนะ
ตอนที่ 4 จะมาพูดถึงแก่นสำคัญประการอื่นๆ ของการรับรองความรู้สึกกันต่อ
หมายเหตุ : อ่านเรื่อง "การรับรองความรู้สึก" ได้ในหนังสือ "ฟังด้วยหู-ใจ: เปลี่ยนวิธีฟังเพียงนิด พิชิตทุกความสัมพันธ์" แปลจาก I Hear You: The Surprisingly Simple Skill Behind Extraordinary Relationships ของสำนักพิมพ์ Bookscape การยกตัวอย่างและอธิบายที่ปรากฎในบทความ เป็นการสรุปความรู้ของครูเปี๊ยกเองนะครับ

แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!