เริ่มต้นจากเรามีความสนใจในเรื่องการเงิน ซึ่งเป็นเรื่องที่ไม่ค่อยมีสอนในห้องเรียนกันเท่าไหร่ และเป็นทักษะชีวิตที่จำเป็นสำหรับทุกคน รวมถึงนักเรียนด้วย เราจึงได้สมัครเข้าร่วมกลุ่มนำร่องทดลองใช้งานชุดกิจกรรมการเรียนรู้ทักษะทางการเงิน สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2568 ของธนาคารแห่งประเทศไทย แล้วเราก็ได้รับการปฐมนิเทศ ทำความเข้าใจลักษณะของชุดกิจกรรมทั้งหมด รวมไปถึงการจัดการเรียนรู้ฐานสมรรถนะ สมรรถนะทางการเงิน แล้วเลือกนำไปทดลองใช้จำนวน 3 ชุดกิจกรรม โดยเราจะนำไปสอดแทรกในรายวิชาที่สอนตามปกติก็ได้ นำไปใช้ในคาบกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน เช่น ชุมนุม หรือคาบโฮมรูม หรือเปิดเป็นรายวิชาใหม่ก็ได้ สำหรับในกิจกรรมแรกที่เราเลือกใช้คือ "บริหารการเงิน เริ่มต้นที่สำรวจตนเอง" โดยเราเลือกคาบ Homeroom จำนวน 50 นาทีของทุกวันจันทร์ใช้จัดกิจกรรม เพื่อสร้างความสัมพันธ์ภายในห้องเรียนระหว่างนักเรียนกับนักเรียนและนักเรียนกับครู ผ่านกิจกรรม Homeroom ที่มีคุณค่า ไม่ได้เป็นเพียงแค่คาบว่างหรือคาบที่แจ้งข่าวสารเพียงอย่างเดียว และอยากจะใช้คาบนี้เพื่อให้นักเรียนได้เริ่มเรียนรู้และเห็นคุณค่าของเงินจากประสบการณ์ในชีวิตของนักเรียนเองและเรียนรู้ไปพร้อม ๆ กัน และในวันนี้ (31 พ.ค. 2568) เราก็เพิ่งแชร์ไอเดียการจัดการเรียนรู้นี้กับคุณครูที่เข้าร่วมเป็นกลุ่มนำร่องทดลองใช้งานชุดกิจกรรมการเรียนรู้ทักษะทางการเงินผ่าน Zoom ด้วย จึงอยากนำไอเดียและสไลด์ที่แชร์แล้วใน Zoom มาแบ่งปันให้คุณครูในที่นี้ด้วยครับ

การเตรียมตัวก่อนจัดกิจกรรม

1) อ่านทำความเข้าใจลักษณะของกิจกรรมใน EP1 บริหารการเงิน เริ่มต้นที่สำรวจตนเอง จากชุดกิจกรรม

2) สำรวจและทำความเข้าใจกลุ่มเป้าหมายเบื้องต้น ได้แก่ นักเรียนชั้น ม.5/2 จำนวน 38 คน แผนการเรียนวิทย์-คณิต คละชาย-หญิง เพื่อวางแผนการจัดกิจกรรม

3) ตัดสินใจว่าจะนำไปจัดกิจกรรมในคาบใดโดยดูจากความต้องการและบริบทในโรงเรียน ในที่นี้เราเลือกคาบ Homeroom

4) เขียนแผนการจัดการเรียนรู้รายคาบแบบคร่าว ๆ

5) สร้างสื่อการจัดการเรียนรู้ ซึ่งในที่นี้เรามีการประยุกต์ใช้การเก็บข้อมูลนักเรียนโดยใช้เว็บแอพพลิเคชั่นที่สร้างด้วย Canva AI และนำไปเชื่อมกับ Google Sheet และเพิ่มเติม/ดัดแปลงคำถามในกิจกรรมและใบงานบางส่วนให้เหมาะสมกับนักเรียน เหตุที่เลือกใช้สื่อที่สร้างจาก Canva AI เพราะถ้าต้องพิมพ์การ์ดออกมาทั้งหมดกับนักเรียนเกือบ 40 คน น่าจะต้องใช้ทรัพยากรมหาศาล จึงประยุกต์มาใช้การสร้างเว็บแอพพลิเคชั่นจาก Canva AI ดีกว่า

6) ทดลองใช้สื่อการเรียนรู้ด้วยการลองกรอกข้อมูลด้วยตนเองและลองให้เพื่อนครูช่วยกรอกข้อมูลเพื่อสังเกตว่าเว็บแอพพลิเคชั่นสามารถเก็บข้อมูลได้หรือไม่

ขั้นตอนการจัดกิจกรรม

ขั้นนำ (5 นาที)

1) ครูตั้งคำถามชวนคิด 1 ข้อ ให้นักเรียนลองเขียนตอบในกระดาษเอสี่ของตนเองดังนี้

          1.1) เมื่อพูดถึงคำว่า เงิน นักเรียนนึกถึงคำว่าอะไรบ้าง ขอจำนวน 3 คำ

2) ครูขออาสาสมัครนักเรียนจำนวน 3-5 คน ออกมาแบ่งปันคำตอบและอธิบายว่าคำ 3 คำนั้นเกี่ยวข้องกับเงินอย่างไร

3) ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปรายถึงคำตอบที่นักเรียนทั้ง 3-5 คนกล่าวถึง และชวนนักเรียนลองดูคำตอบของตนเองว่าเป็นอย่างไรเมื่อเทียบกับคำตอบของเพื่อน

4) ครูชวนนักเรียนลองมาสำรวจตัวตน นิสัย และพฤติกรรมการใช้เงินของตนเอง

ขั้นสอน (40 นาที)

1) ครูตั้งคำถามกับนักเรียนเพื่อเริ่มเข้าสู่กิจกรรม “อยากมีชีวิตแบบใด ให้ออกไปช็อปปิ้ง” ดังนี้ (5 นาที)

          1.1 ในอนาคตอีก 20 ปี ข้างหน้า นักเรียนนึกภาพตัวเองไว้ว่าจะเป็นอย่างไรบ้าง

2) ครูให้นักเรียนทำกิจกรรม “อยากมีชีวิตแบบใด ให้ออกไปช็อปปิ้ง” โดยนักเรียนแต่ละคนเลือกการ์ดของใช้ บ้าน ยานพาหนะ ได้คนละไม่เกิน 4 ใบ ให้นักเรียนเลือกใน https://krupat-bowonpun.my.canva.site/financial-survey แล้วจดบันทึกลงในกระดาษเอสี่ของตนเอง (5 นาที)

3) ครูเฉลยมูลค่าของการ์ดแต่ละใบด้วยการส่งรูปให้นักเรียนดูในกลุ่มไลน์

4) ครูให้นักเรียนใช้เวลาอยู่กับตนเองในการตอบคำถามจำนวน 2 ข้อ ลงใน https://krupat-bowonpun.my.canva.site/financial-survey ได้แก่ (5 นาที)

          4.1) เพราะเหตุใดจึงเลือกการ์ด 4 ใบนี้

          4.2) มูลค่าของการ์ดรวมกันเป็นเท่าใด และเป็นไปตามคาดหรือไม่

5) ครูขออาสาสมัครนักเรียนจำนวน 3 คน ออกมาแบ่งปันคำตอบของคำถามข้อ 4.1 และ 4.2 (5 นาที)

6) ครูกล่าวว่า เมื่อสักครู่นี้เป็นการมองภาพตัวเองในอนาคต คราวนี้เราจะลองกลับมามองภาพตัวเองในปัจจุบันกันบ้าง ผ่านกิจกรรม “สำรวจนิสัยทางการเงิน” โดยให้นักเรียนตอบคำถามจำนวน 3 ข้อ ลงใน https://krupat-bowonpun.my.canva.site/financial-survey ได้แก่ (5 นาที)

          6.1) รับรายได้อย่างไร

          6.2) สถานะการเงินปัจจุบัน

          6.3) พฤติกรรมการใช้จ่าย

7) ให้นักเรียนที่มีจับกลุ่มเป็นกลุ่มละ 6 คนตามอิสระแล้วพูดคุยแลกเปลี่ยนกันตามประเด็นต่อไปนี้ (10 นาที)

          7.1) เพราะเหตุใดเราจึงมีสถานะทางการเงินปัจจุบันเป็นแบบนี้

          7.2) มีการ์ดพฤติกรรมการใช้จ่ายใบใดที่เหมือนหรือต่างกันกับเพื่อนบ้าง

          7.3) การ์ดพฤติกรรมการใช้จ่ายที่เลือกทั้ง 4 ใบ มีการ์ดใบไหนที่สามารถตัด/ลดค่าใช้จ่ายลงได้บ้าง และถ้าตัด/ลดแล้วจะเป็นอย่างไร

          7.4) เพื่อนที่มีสถานะทางการเงินดีกว่าเรา เขามีเทคนิควิธีการยังไงจึงมีสถานะการเงินแบบนั้นได้

8) ระหว่างนักเรียนกำลังพูดคุยแลกเปลี่ยน ครูก็คอยสังเกตและสอบถามนักเรียนแต่ละกลุ่ม

9) ครูให้นักเรียนแต่ละคนเลือกการ์ดนิสัยทางการเงินอย่างน้อย 1 ใบ ที่จะช่วยให้บริหารจัดการการเงินตนเองได้ดีขึ้นพร้อมบอกเหตุผลว่าการ์ดที่เลือกจะช่วยได้อย่างไร และให้นักเรียนอาสาสมัครจำนวน 3 คน ลองแบ่งปันแนวคิดให้เพื่อน ๆ และครูฟัง (5 นาที)

ขั้นสรุป (5 นาที)

1) ครูให้นักเรียนตอบคำถามสะท้อนคิด 3 ข้อ ลงใน https://krupat-bowonpun.my.canva.site/financial-survey (ถ้ามีเวลาอาจให้นักเรียน 1-2 คน ออกมาพูดสะท้อนคิดให้เพื่อน ๆ และครูฟัง)

          1.1) รู้สึกอย่างไรบ้างหลังจากที่ได้เรียนรู้การสำรวจนิสัยทางการเงินและการวางแผนการเงิน

          1.2) การสำรวจนิสัยทางการเงินมีความสำคัญต่อความสำเร็จทางการเงินอย่างไร

          1.3) การวางแผนทางการเงินมีความสำคัญต่อความสำเร็จทางการเงินอย่างไร

2) ครูมอบหมายให้นักเรียนกลับไปทำกิจกรรมเช็กบิลชีวิต โดยให้นักเรียนสัมภาษณ์กับผู้ปกครองว่าใช้เงินไปกับเราเท่าใด อะไรบ้าง นับตั้งแต่วันเกิดจนถึงวันนี้หรือจบชั้น ม.3 พอสังเขป และลองฝึกทำบัญชีรายรับ-รายจ่ายเป็นระยะเวลา 5 วัน แล้วสะท้อนคิดลงไปในใบกิจกรรมและนำข้อมูลมาใช้ประกอบการเรียนในครั้งถัดไป

ภาพการจัดกิจกรรมอยู่ในสไลด์นะครับ

สิ่งที่ชอบ/ประโยชน์จากกิจกรรม

มุมมองครู

1) ครูรู้จักนักเรียนมากขึ้น ทำให้รู้ว่านักเรียนบางคนมีการหารายได้พิเศษในช่วงปิดเทอม นักเรียนบางคนก็รู้จักการใช้แอปของธนาคารและใช้เป็นแล้วด้วย

2) นักเรียนได้มีปฏิสัมพันธ์กัน ได้เปิดโลกมุมมองทางการเงินและการวางแผนชีวิตของตนเองในอนาคต

3) นักเรียนได้สำรวจตนเองในปัจจุบันว่าตนเองเป็นอย่างไร และได้รู้เทคนิคการบริหารจัดการเงินจากเพื่อนในกลุ่มที่แลกเปลี่ยน

4) นักเรียนได้ฝึกพูดหน้าชั้นเรียนและได้ฝึกสะท้อนความคิดและความรู้สึก

มุมมองนักเรียน (ได้มาจากการสุ่มถามนักเรียน ขอยกมาแค่บางส่วนครับ)

"สำหรับหนูวันนี้โอเคมากๆเลยค่ะ นำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้จริง กิจกรรมไม่มากไม่น้อยเกินไปพอดีกับคาบเรียน เป็นคาบโฮมรูมที่ประทับใจค่ะ เรื่องวันนี้ก็ค่อนแปลกใหม่ในรั้วโรงเรียนส่วนใหญ่ถ้ามีการพูดถึงเรื่องการเงินอย่างมากก็น่าจะได้ทำแค่รายรับรายจ่าย แต่วันนี้มีการพูดถึงการเงินในอนาคต มีกิจกรรมให้ทำโดยเฉพาะสื่อในมือถือครูทำได้น่าสนใจมากค่ะ แปลกใหม่ไม่จำเจ จากคำถามต่างๆให้อะไรได้เยอะมากค่ะ จากที่แค่คิดจะออมเงิน ถ้ามีรายได้ก็อยากจะเริ่มวางแผนทางการเงินไว้ด้วยเลยค่ะ ท้ายกิจกรรมมีใบงาน แต่มีเวลาทำหลายวันก็ค่อนข้างโอเคค่ะ ข้อเสนอสำหรับหนูถ้ากิจกรรมวันนี้ไม่มีเลยค่ะ แต่ถ้าสำหรับชั่วโมงหน้าก็อยากให้มีประมาณนี้เลยอาจจะต่อยอดจากหัวข้อนี้หรือไม่ก็หัวข้อใหม่ที่รูปแบบกิจกรรมประมาณนี้เลยค่ะ แค่ครูเอาหัวข้อนี้มาแนะนำก็รู้สึกขอบคุณมากๆเลยค่ะ รวมๆแล้วประทับใจค่ะไม่น่าเบื่อ เป็นความรู้ที่ใช้ได้จริงและสำคัญในการใช้ชีวิตค่ะ ขอบคุณค่ะ🙇🏻‍♀️"

"สำหรับหนูนะคะ หนูรู้สึกว่ากิจกรรมนี้มีประโยชน์ดีนะคะครู เพราะว่าอย่างเช่นวันนี้หนูก็พยายามเก็บเงินพอมาได้ทำกิจกรรมนี้ก็เหมือนได้วางแผนและทบทวนการเก็บเงินค่ะ แล้วกิจกรรมแบบนี้ก็ดูไม่เครียดดีค่ะ หนูรู้สึกสนุกค่ะๆ ตอนที่เพื่อนๆได้นำเสนอความคิดตัวเองเพราะหนูจะได้รู้ในมุมมองการเก็บเงินของคนอื่นด้วยค่ะ หนูว่าเราทำอย่างงี้มันก็มีประโยชน์ต่อเพื่อน ๆ ที่มีความคิดอยากเก็บเงินไว้ใช้ในอนาคตด้วยค่ะๆ🫶"

"ชอบคับเป็นกิจกรรมที่ดีคับผมได้เรียนรู้เรื่องการออมเงินการแบ่งการใช้เงินได้แลกความเห็นกับเพื่อนเช่นแบบว่าเพื่อนคนนี้เก็บเงินออมเงินยังไงเป็นสัดส่วนมั้ยใช้จ่ายอะไรบ้างได้เงินวันละเท่าไหร่ แล้วก็กิจกรรมที่ผมได้มีส่วนร่วมวันนี้สนุกคับวันนี้คาบโฮมรูมเชิดสนุกมากคับ อยากให้มีกิจกรรมแนวนี้อีกคับที่มีให้คิดเห็นหรือเรียนรู้เรื่องต่างๆคับ เรื่องปรับเชิดขอไม่ปรับคับเชิดคิดว่ากิจกรรมแบบนี้ก็สนุกแล้วก็มีความรู้ด้วยคับ😊"

ความจริงมีอีกครับ แต่ขอให้อ่านเพิ่มเติมในสไลด์ที่แชร์ดีกว่า เดี๋ยวจะยาวเกินไปครับ แค่นี้ก็ยาวมากแล้ว 555555

เรารู้สึกว่าเวลากิจกรรม Homeroom ที่มีแค่ 50 นาที สำหรับกิจกรรมนี้อาจจะเร่งรัดเกินไป หากเป็นไปได้อาจจะขยายกิจกรรมนี้เป็น 2 คาบเรียนก็ได้ เพื่อให้เวลาในการพูดคุยกันระหว่างนักเรียนกับนักเรียน และครูได้มีเวลาสังเกตและทำความเข้าใจนักเรียนได้อย่างทั่วถึงมากขึ้น เพราะเราเชื่อว่าทุก ๆ ความคิดเห็นและทุก ๆ ช่วงเวลาที่เราได้มีปฏิสัมพันธ์กันจะนำไปสู่การเรียนรู้เสมอ แล้วก็นักเรียนห้องนี้ส่วนใหญ่มีพื้นหลังเป็นคนที่ไม่ค่อยกล้าพูด กล้าแสดงออกหน้าชั้นเรียน ตรงส่วนนี้เราก็จะใช้วิธีการสุ่มถามแค่บางคนเท่านั้น ต้องค่อย ๆ ฝึกส่วนนี้ให้นักเรียนไปเรื่อย ๆ แล้วก็เราจะใช้วิธีการเข้าไปสังเกตและสอบถามนักเรียนเป็นรายกลุ่มเพื่อลดความเคอะเขินของนักเรียน ส่วนตัวแล้วรู้สึกชอบที่ห้องเรียนเป็นแบบนี้นะครับ เหมือนได้คืนพื้นที่ห้องเรียนให้นักเรียน ทำให้เราได้รู้จักนักเรียนและได้ความรู้จากนักเรียนด้วย

ส่วนใบงานกิจกรรมเช็คบิลชีวิต ในคาบต่อไป เราจะให้นักเรียนเอามาใช้ทำกิจกรรมกลุ่มด้วยการวิเคราะห์บัญชีรายรับ-รายจ่ายของแต่ละคน แล้วให้ลองสวมบทบาทเป็นผู้ให้คำปรึกษาทางด้านการเงินวิเคราะห์รายรับ-รายจ่ายซึ่งกันและกัน อาจจะใช้คำถามง่าย ๆ ตามบันทึกสะท้อนคิด เช่น

• รายจ่ายที่นักเรียนจ่ายไปส่วนใหญ่เป็นสิ่งที่จำเป็นต่อชีวิตหรือไม่ ถ้าไม่จำเป็น มีสิ่งใดที่สามารถลดรายจ่ายลงได้บ้าง
• ถ้ารายรับลดลง จะส่งผลกระทบต่อส่วนใดของการใช้จ่ายบ้าง และจะแก้ปัญหาอย่างไร
• ถ้ารายรับเพิ่มขึ้น จะนำไปใช้จ่ายในส่วนใดเพิ่มเติม เพราะอะไร
• สาเหตุใดบ้างที่จะส่งผลให้รายรับของเราลดลง
• สาเหตุใดบ้างที่จะส่งผลให้รายจ่ายของเราเพิ่มขึ้น
• ทำอย่างไรเราจึงจะมีเสถียรภาพหรือมีสภาพคล่องทางการเงิน

เดี๋ยวในสไลด์ที่แชร์จะมีลิงก์ให้กดไปดู Prompts ที่ใช้สร้างเว็บแอพพลิเคชั่นจาก Canva AI ด้วยครับ เผื่อมีคนสนใจ