
เกริ่นก่อนว่า ผมได้แรงบันดาลใจในการคิดกิจกรรมนี้มาจากการอ่านไอเดีย "สอนมองโลกในมุมต่างด้วยกิจกรรม "ออกแบบโลกในมุมกลับ"
ของครูภาคิณใน inskru ดังที่ได้ให้เครดิตไว้ เลยเกิดประกายความคิดขึ้นมาในหัวว่า เรื่องนี้มันเกี่ยวกับการคิดแบบเห็นอกเห็นใจผู้อื่น (empathetic thinking)
และไอเดียที่ว่า ชีวิตของมนุษย์ถูกกำหนดด้วยสิ่งของ หรือสภาพแวดล้อมทางกายภาพ ซึ่งสอดคล้องกับปรัชญาวัตถุนิยม (meterialism) ที่มองว่า วิถีชีวิต ค่านิยม ความเชื่อ อุดมการณ์ ความสัมพันธ์ทางสังคม ของพวกเราถูกกำหนดด้วยสภาพแวดล้อมทางวัตถุภายนอก เช่น เราอาจจะคิดว่าที่คนกรุงเทพฯ มักจะมีลักษณะดูรีบร้อนตลอดเวลา เป็นคนใจร้อน รอนานไม่ได้ ก็เพราะผังเมือง อาชีพการงาน และการเดินทาง ที่ทำให้คนต้องเร่งรีบและวุ่นวาย (จริง ๆ แล้วมันมีรายละเอียดมากกว่านี้อีกนะครับ) ดังนั้น หากสภาพแวดล้อมทางวัตถุเปลี่ยน ค่านิยม ความเชื่อ และความเป็นจริงทั้งหลายที่มนุษย์ยึดถือในชีวิตก็จะเปลี่ยนไปด้วย (ฟีลเหมือนชีวิตเปลี่ยนเมื่อย้ายบ้านนั่นแหละครับ)
ผมเลยจับเอาสองอย่างนี้มารวมกันในวิชาหน้าที่พลเมือง ม.5 โดยพยายามออกแบบให้มันใกล้ตัวนักเรียนมากขึ้นด้วยการใช้ "ผังโรงเรียน" เป็นห้องทดลองทางความคิด
กิจกรรมนี้เริ่มจาก
1. ผมชวนนักเรียนทบทวนผังโรงเรียนของพวกเขาเองว่ายังจำกันได้ไหมว่า แต่ละอาคาร แต่ละสถานที่อยู่ตรงไหน ครูอาจเล่นเป็นเกมทายสถานที่เพื่อเพิ่มความบันเทิงก็ได้นะครับ
2. จากนั้น ผมแบ่งกลุ่มนักเรียนให้เหมาะกับบริบทห้อง แต่ราว ๆ กลุ่มละ 5-6 คน แล้วให้โจทย์นักเรียนว่า "หากสามารถออกแบบผังโรงเรียนใหม่ โดยให้ย้ายอาคาร/สถานที่ ในโรงเรียนเราได้อย่างเสรี และสามารถตัดบางสถานที่ออกแล้วเพิ่มเข้ามาใหม่ ได้ 1 สถานที่เท่านั้น แต่ละกลุ่มจะออกแบบโรงเรียนนี้ใหม่อย่างไร" โดยให้วาดเป็นผังโรงเรียนตามที่แต่ละกลุ่มจินตนาการเลย
3. พอแต่ละกลุ่มทำชิ้นงานเสร็จแล้ว นักเรียนนำเสนอผังโรงเรียนของตนเองสั้น ๆ ว่าเปลี่ยนไปอย่างไร และทำไมถึงออกแบบเช่นนี้ จากนั้นครูชวนนักเรียนอภิปรายโดยใช้คำถามว่า "นักเรียนคิดว่า วิถีชีวิตในโรงเรียนจะเปลี่ยนไปยังไง หากผังของนักเรียนเป็นความจริงขึ้นมา" นักเรียนก็จะเริ่มจินตการถึง ความสัมพันธ์กับเพื่อนที่เปลี่ยนไป เพราะมีสนามกีฬามากขึ้น โรงเรียนที่ทุกตึกเชื่อมต่อกันหมด ทำให้ทำความรู้จักกันได้ง่าย ครูก็รู้จักนักเรียนได้มากขึ้น บางกลุ่มเสนอให้แยกตึกตัวเองไปไกล ๆ จากครู เพราะอยากมีอิสระมากขึ้น 5555 โดยสุดท้าย ครูต้องสรุปให้นักเรียนเห็นว่า ความคิด อุดมการณ์ และความสัมพันธ์ทางสังคมของเราเป็นสิ่งที่ได้รับอิทธิพลจากสภาพแวดล้อมทางวัตถุภายนอก
4. ในขั้นตอนสุดท้าย ครูให้แต่ละกลุ่มเอาผังโรงเรียนของตนเองไปแปะไว้รอบ ๆ ห้องให้เพื่อนดูได้ง่าย จากนั้น ครูให้นักเรียนนับเลข 1-6 แล้วสวมบทบาทเป็นคนใน 6 กลุ่มที่ต่างกัน เช่น นักเรียนประถม นักเรียนมัธยม ครู ผู้อำนวยการ ผู้ปกครองเด็กแต่ละชั้น แล้วไปดูผังแต่ละกลุ่มว่า "หากตนต้องเป็นคนในบทบาทที่ได้รับ ผังไหนที่เราจะชอบที่สุด และผังไหนที่เราจะไม่ชอบที่สุด เพราะอะไร" นักเรียนก็จะเริ่มมองเห็นแล้วว่า ผังที่ตนออกแบบ อาจส่งผลเสียต่อคนบางกลุ่ม เช่น ผังที่เอาตึกน้องอนุบาลไว้ไกลจากประตูสุด ทำให้พ่อแม่น้องอนุบาลลำบากมากขึ้น และทำให้ต้องเพิ่มภาระกับคุณครูอนุบาลในการดูแลพานักเรียนมาส่งผู้ปกครอง หรือ ผังบางผังอาจส่งผลเสียต่อครูที่มีสอนทั้งประถมและมัธยม เพราะตึกอยู่คนละฝากของโรงเรียน
จุดสำคัญคือ ครูต้องชี้ให้เขาเห็นให้ได้ว่า ผังที่เขาสร้างมาตอนแรกนั้น สร้างโดยอิงจากความชอบของคนกลุ่มหนึ่งในสังคม (ซึ่งก็คือพวกเขา) แต่มันอาจสร้างผลเสียต่อคนกลุ่มอื่นในสังคมก็ได้ ดังนั้น ในการอยู่ร่วมกันในสังคม การรับฟังและทำความเข้าใจผู้อื่นจึงสำคัญมาก ๆ ก่อนที่จะตัดสินใจทำอะไรลงไป 
แสดงความเห็นกับสมาชิกใน insKru
เก็บไอเดียไว้อ่าน และอีกมากมาย
ได้แรงบันดาลใจเต็มๆ เลยใช่มั้ย?
บันทึกแรงบันดาลใจที่ได้รับเก็บไว้ไม่มีลืมผ่านการเขียนไอเดียเลย!